4 surpriza që mund të përmbysin zgjedhjet në 2024 në SHBA. Po sikur njëri nga kandidatët të ndërrojë jetë?

Pas një viti, të gjitha indikacionet janë se zgjedhjet e 2024-ës do të jenë një rivotim i 2020-ës, por me role të ndryshuara, Donald Trump do të përballet me presidentin, Joe Biden. Ekziston një ndjenjë e përhapur zhgënjimi që votuesit kanë të njëjtën zgjedhje për të bërë. Gjithçka duket e vendosur brenda një modeli të njohur. 

Edhe sondazhet duket se tregojnë një garë që është kokë më kokë. Por, siç thotë historian, çdo gjë mund të ndodhë brenda një viti për të përmbysur garën. Në vitin 1979, një krizë pengjesh i kushtoi ndoshta presidentit, Jimmy Carter rizgjedhjen. Dhe në vitin 2020 një pandemi e riformatoi vendin.

Ja një vështrim i katër surprizave që mund të ndryshojnë rrjedhën e këtyre zgjedhjeve.

Po nëse një kandidat i pavarur fiton?

Nëse nuk jeni republikan apo demokrat, shanset tuaja për t’u bërë president i SHBA-së janë më të vogla ose thuajse zero. Por kandidatët e palëve të treta kanë ndryshuar zgjedhjet në të kaluarën dhe ata mund ta bëjnë atë përsëri në 2024.

Në vitin 1992, biznesmeni i pasur Ross Perot fitoi 19% të të gjitha votave të hedhura dhe shpesh vlerësohet se u kushtoi republikanëve një fitore presidenciale. 

Në vitin 2000, kandidati i Partisë së Gjelbër, Ralph Nader, fitoi 97,488 vota në Florida, duke ndihmuar që shteti i lëkundur t’i kalojë George W. Bush. Disa thonë se kandidatja e Partisë së Gjelbër, Jill Stein I kushtoi Hillary Clinton në 2016.

Këto zgjedhje mund të kenë një shqetësim të ngjashëm. Një politikan i lartë amerikan tha se vlerësimet e ulëta të miratimit të Presidentit Biden dhe kandidatit kryesor republikan Donald Trump mund të hapin derën për më shumë lojtarë. Një sondazh i fundit i Gallup sugjeron të njëjtën gjë.

Dy kandidatë të pavarur tashmë kanë hyrë në garë. Aktivisti progresiv Cornel West dhe Robert F Kennedy Jr, i cili kohët e fundit u largua nga demokratët. Para se të ndryshonte, sondazhet sugjeruan se ai mund të fitonte mbështetjen e rreth 20% të votuesve demokratë. Tani që ai nuk ka më asnjë lidhje partiake. Kennedy, i cili u bën thirrje votuesve me mendje konspirative, mund t’i heq vota edhe Trump.

Këto zgjedhje ka të ngjarë të jenë të ngushta, kështu që edhe disa vota për një kandidat të palës së tretë mund të bëjnë një ndryshim të madh.

Po sikur njëri prej tyre të vdesë para ditës së zgjedhjeve?

Presidenti Biden dhe ish-Presidenti Trump janë të moshuar. Në ditën e inaugurimit 2025, Biden do të jetë 82 vjeç, Trump do të jetë 78. Nuk ka indikacione për të menduar se njëri prej tyre është në gjendje të keqe shëndetësore, por nëse diçka u ndodhte atyre në prag të zgjedhjeve?

Nëse ata sëmuren rëndë ose vdesin nga tani deri në Ditën e Vitit të Ri 2024? Ka shumë nga të dyja palët që janë të gatshëm të konkurrojnë për nominimin. Por bëhet më e ndërlikuar ndërsa shtetet finalizojnë fletëvotimet e tyre.

Nëse më e keqja ndodh, emri i tyre do të ishte ende në fletën e votimit kombëtar. Sipas kushtetutës, mund të kandidohet edhe kur personi ka vdekur, ndonëse nuk mund të bëjë betimin.

Ka ndodhur edhe më parë: Në vitin 2000, Mel Carnahan po kandidonte për Senatin e SHBA-së kur u vra në një aksident avioni gjatë rrugës për në një ngjarje fushate. Ai u zgjodh pas vdekjes dhe e veja e tij, Jean, shërbeu derisa u mbajtën zgjedhje speciale në 2002.

Nëse kandidati fitues vdes pas ditës së zgjedhjeve, por përpara inaugurimit, atëherë në vend të tij do të betohet VP. Ata më pas do të duhet të emërojnë një VP për të zëvendësuar veten e tyre – i cili do të duhet të miratohet nga Kongresi.

Është jashtëzakonisht e ndërlikuar, kështu që le të shpresojmë që të gjithë kandidatët të qëndrojnë në shëndet të mirë! 

Po sikur të përshkallëzohet një luftë e huaj?

Presidenti Biden po kandidon për rizgjedhje, përfshirë nga krizat ndërkombëtare, pushtimi i Rusisë në Ukrainë dhe ofensiva e Izraelit kundër Hamasit. Për të mos përmendur presionin ushtarak në rritje të vazhdueshme të Kinës në hapësirën ajrore të Tajvanit si një sfond i rrezikshëm.

Ekipi i tij është përpjekur të bëjë kilometrazh politik nga kjo, duke e portretizuar atë si një komandant të përgjithshëm të besueshëm dhe ai merr nota relativisht të mira në sondazhe për trajtimin e dy luftërave të nxehta. 

Por tashmë ka tendenca shqetësuese për fushatën e presidentit: jo më pak një rënie e mbështetjes nga elektorati vendimtar i votuesve të rinj demokratë, të cilët janë të zemëruar nga mbështetja e fortë e Bidenit ndaj Izraelit, ndërsa viktimat palestineze rriten.

Dhe nëse ndonjë nga këto luftëra përhapet përtej kufijve aktualë, nëse Rusia sulmon një vend anëtar të NATO-s, nëse grupet e armatosura aleate me Iranin i bashkohen luftës së Hamasit kundër Izraelit, kjo do të përmbyste llogaritjet dhe do të krijonte përplasje në vitin zgjedhor.

A do të tërhiqej SHBA-ja nga aty ku tani është? A do të dëmtonte kaosi ndërkombëtar perspektivat e rivalit të tij të mundshëm, Donald Trump?  Apo do të merrte Trump një nxitje nga votuesit e ngopur me financime dhe ndoshta duke luftuar përsëri në luftëra të huaja?

Shumë faktorë janë jashtë kontrollit të tyre, veçanërisht në Lindjen e Mesme. Nuk është një pozicion i mirë për çdo kandidat presidencial. 

Po sikur Donald Trump të shkojë në burg?

Ish- presidenti përballet me 91 akuza penale në katër gjyqe të veçanta, të cilat ka të ngjarë të zhvillohen vitin e ardhshëm. Dënimet maksimale të mundshme arrijnë në qindra vjet pas hekurave, por pak ekspertë ligjorë mendojnë se kjo është e mundshme, edhe nëse dënohet.

Avokatët e Trump janë përpjekur pa sukses për të shtyrë gjyqet deri pas zgjedhjeve. Ata e dinë se fitorja e zgjedhjeve ndoshta do të nënkuptonte një vonesë prej katër vjetësh, sepse shumica e opinioneve ligjore përjashtojnë ndjekjen penale të një presidenti në detyrë, përveç shkarkimit nga Kongresi.

Nëse ai shkon në burg para zgjedhjeve, nuk ka asgjë për të thënë se nuk mund ta fitojë atë.

Të qenit një kriminel i dënuar nuk e pengon atë të kandidojë në zgjedhjet presidenciale. 100 vjet më parë, një kandidat mblodhi gati një milion vota nga pas hekurave. 

Kjo do të pengonte qartë çdo fushatë, por sondazhet sugjerojnë se shumë votues republikanë nuk do të shtyheshin ta votonin.

Nëse ai do të zgjidhej nga burgu, ai mund të ishte në gjendje të falte veten për çdo dënim federal, por nëse ai burgoset në një nga dy çështjet shtetërore, ai nuk do të kishte fuqi të bënte të njëjtën gjë. 

Kjo ngre mundësinë e çuditshme për të qenë president ndërsa është i burgosur. Ky është një territor vërtet i paprecedentë, madje edhe truri më i mirë ligjor me mend në kokë po mendohet. BBC

/rtsh.al/