50 liderë evropianë vlerësojnë se si Trump do të ndikojë në fatin e tyre, kërkohet një qëndrim i përbashkët ndaj Rusisë

Rreth 50 liderë evropianë kërkuan të enjten një qëndrim më të fortë mbrojtës në të gjithë kontinentin që nuk kërkon më një varësi thelbësore nga Uashingtoni, pasi ata i dhanë një mirëseardhje të kujdesshme presidentit të ardhshëm të SHBA, Donald Trump.

Samiti i Komunitetit Politik Evropian të enjten në kryeqytetin e Hungarisë, Budapest, rivlerësoi marrëdhëniet transatlantike me shpresën se presidenca e dytë e Donald Trump në SHBA do të shmangë grindjet e administratës së tij të parë.

“Ai u zgjodh nga populli amerikan. Ai do të mbrojë interesat amerikane”, u tha presidenti francez Emmanuel Macron liderëve të tjerë, duke shtuar se nuk ishte roli i liderëve të Bashkimit Evropian që të “komentonin zgjedhjet… të pyesnin nëse janë të mira apo jo”.

“Çështja është nëse ne jemi të gatshëm të mbrojmë interesin evropian. Është pyetja e vetme. Është prioriteti ynë”, tha Macron.

Herë pas here, udhëheqësit u ngritën për të thënë se përpjekjet evropiane për mbrojtjen duhet të rriten.

Gjatë presidencës së tij të parë 2017-2021, Trump i shtyu fuqishëm aleatët evropianë të NATO-s që të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen, deri në dhe përtej 2% të prodhimit të brendshëm bruto, dhe të jenë më pak të varur nga mbulimi ushtarak amerikan. Ajo pikë është zbehur plotësisht.

“Ishte ai në NATO që na stimuloi të kalonim mbi 2%. Dhe tani, edhe falë tij, NATO, nëse hiqni shifrat e SHBA-së, është mbi 2%,” tha shefi i NATO-s Mark Rutte.

Charles Michel, presidenti i këshillit të 27 vendeve të BE-së, ra dakord se kontinenti duhej të bëhej më pak i varur nga Shtetet e Bashkuara.

“Ne duhet të jemi më shumë zotër të fatit tonë,” tha ai. “Jo për shkak të Donald Trump apo Kamala Harris, por për shkak të fëmijëve tanë.”

Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis tha se ishte “koha të zgjohemi nga naiviteti ynë gjeopolitik dhe të kuptojmë se duhet të angazhojmë burime shtesë në mënyrë që të jemi në gjendje të adresojmë sfidat e mëdha. Është një (çështje) e konkurrencës dhe e një mbrojtjeje evropiane.”

Gjatë fushatës së tij elektorale, Trump kërcënoi për një luftë tregtare me Evropën deri te një tërheqje nga angazhimet e NATO-s dhe një ndryshim thelbësor i mbështetjes për Ukrainën në luftën e saj me Rusinë – të gjitha çështjet që mund të kenë pasoja novator për kombet në të gjithë Evropën.

“Sigurisht që ai tha shumë gjëra gjatë fushatës,” tha kryeministri holandez Dick Schoof, duke shtuar se ato nuk do të shfaqen të gjitha në politikat e tij zyrtare. “Bashkëpunimi transatlantik është i një rëndësie të madhe si për interesat e SHBA-së ashtu edhe për ato evropiane.”

Tani për tani, udhëheqësit evropianë shpresojnë se një fillim i ri mban premtimin e marrëdhënieve më të buta.

Rutte, i cili ishte kryeministër holandez gjatë presidencës së parë të Trump, tha: “Kam punuar shumë mirë me të për katër vjet. Ai është jashtëzakonisht i qartë për atë që dëshiron. Ai e kupton që duhet të merreni me njëri-tjetrin për të ardhur në pozicione të përbashkëta. Dhe unë mendoj se ne mund ta bëjmë këtë.”

Dhe Rutte këmbënguli se nga sfidat e paraqitura nga Rusia në Ukrainë preken të dyja anët e Atlantikut.

“Rusia po dërgon teknologjinë më të fundit në Korenë e Veriut në këmbim të ndihmës së Koresë së Veriut në luftën kundër Ukrainës. Dhe ky është një kërcënim jo vetëm për pjesën evropiane të NATO-s, por edhe për territorin e SHBA-së”, tha ai teksa mbërriti në samit.

Gjatë fushatës, Trump tha nëse ai do të rizgjedhte, ai do t’i jepte fund luftës në Ukrainë , tashmë në vitin e saj të tretë, në një ditë të vetme. Ukraina dhe shumë nga mbështetësit e saj evropianë kanë frikë se kjo do të thotë një paqe me kushte të favorshme për presidentin rus Vladimir Putin dhe që përfshin dorëzimin e territorit.

Aleatët evropianë në NATO shpresojnë të bindin Trump se nëse ai ndihmon për të negociuar ndonjë paqe, ajo duhet të bëhet nga një pozicion i forcës, si për Ukrainën ashtu edhe për SHBA-në.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy, i cili foli me Trump mbrëmë me telefon, u tha gazetarëve në Budapest se Evropa dhe SHBA kanë nevojë për njëra-tjetrën për të qëndruar të fortë.

“Ishte një bisedë e mirë dhe produktive. Natyrisht, ende nuk mund të dimë se cilat do të jenë veprimet e tij specifike. Por ne shpresojmë që Amerika të bëhet më e fortë. Kjo është lloji i Amerikës për të cilën Europa ka nevojë. Dhe Amerika ka nevojë për një Evropë të fortë. Kjo është lidhja mes aleatëve që duhet vlerësuar dhe nuk duhet humbur”, tha ai.

Kryeministri hungarez Viktor Orbán, mikpritës i samitit dhe një fans i flaktë i Trump, tha herët të enjten se ai tashmë kishte bërë një telefonatë me presidentin e ardhshëm gjatë natës, duke njoftuar: “Ne kemi plane të mëdha për të ardhmen!”

Kështu bëri edhe kryeministrja italiane e ekstremit të djathtë Giorgia Meloni, e cila lavdëroi “partneritetin strategjik të thellë dhe historik që ka lidhur gjithmonë Romën dhe Uashingtonin”.

Ky partneritet ishte nën presion të vazhdueshëm gjatë mandatit të parë të Trump. Administrata e Trump vendosi tarifa për çelikun dhe aluminin e BE-së në vitin 2018, bazuar në pretendimin se produktet e huaja, edhe nëse prodhoheshin nga aleatët amerikanë, ishin një kërcënim për sigurinë kombëtare të SHBA. Evropianët dhe aleatët e tjerë u kundërpërgjigjën me detyrimet për motoçikletat e prodhuara në SHBA, bourbon, gjalpë kikiriku dhe xhinse, ndër të tjera.

Duke e komplikuar më tej një situatë tashmë të komplikuar në Evropë, Gjermania – sfera e trazuar ekonomike e kontinentit – u zhyt në krizë politike pasi kancelari gjerman Olaf Scholz shkarkoi ministrin e tij të financave, duke e bërë koalicionin e tij qeverisës të shembet. Scholz, i cili mbeti në Berlin në vend që t’i bashkohej samitit në Budapest, tani do të drejtojë një qeveri të pakicës.

Trazirat ngrenë spektrin e zgjedhjeve brenda pak muajsh dhe një tjetër ngecje mes të djathtës së fortë dhe partive të pushtetit në Evropë. Këto dy të kombinuara “i shtojnë edhe më shumë piper dhe kripë kësaj situate”, tha kryeministri polak Donald Tusk. AP

/rtsh.al/