A sht shkenctar do profesor?!
do njeri, i cili prpara emrit t tij, vendos gradn akademike, a sht me t vrtet shkenctar? Pr shembull, punonjsit e krkimeve shkencore, doktort dhe vecanrisht t gjith profesort q ne kemi, a shfaqen t gjith me vlera t vrteta shkencore? Ksaj pyetje, ti prgjigjesh pozitivisht n kushtet e Shqipris sht shum e vshtir. Vitet e fundit numri i profesorve n Shqipri sht rritur shum.
Pedagog universitetesh dhe shum studiues, pa
asnj pun akademike, n kt periudh u bn profesor. Marrja e grads s profesorit jasht shtetit sht shum e vshtir. N radh t par, n cdo institucion jan t prcaktuara vendet e puns n strukturn organike q duhet t ken gradn e profesorit, t doktorit, t docentit etj.
Pa u liruar ai vend pune me gradn e profesorit n institucion, nuk mund t bhet nj profesor tjetr. Profesort, dhe pr m tepr shkenctart q nuk din disa gjuh t huaja, q nuk kan
botime t vazhdueshme n fushn e tyre, q nuk u referohen burimeve shkencore pr kto studime, q nuk kan angazhime shoqrore, q nuk bjn krkime shkencore t mjaftueshme, q nuk bjn studime afatgjata dhe botimet e nevojshme, jan kthyer n nj problem diskutimi n disa vende t bots n zhvillim. Prandaj me t drejt sot shtrohet pyetja:
do profesor, a sht shkenctar ?
Sepse, sapo thuhet shkenc, menjher mendja t shkon tek universitetet, akademit, institutet dhe qendrat shkencore. Sa m shume t jen ato t angazhuara me shkencn dhe zhvillimin, aq do t jen edhe zhvillimet e vendit dhe prgatitja shkencore e brezave q prgatiten. Por ne prballemi me nj situat tepr kritike.
N Shqipri jan me qindra profesor, doktor shkencash etj. Po t pyessh ndonjrin prej tyre se, a e vlerson veten si njeri shkenctar?, shumica jam i bindur se do t thon po. Kur n fakt shkenctart e vrtet n bot do t prgjigjeshin T jesh shkenctar, aq e leht qenka?!. Dhe kjo prgjigje e tyre vjen mbasi n vendet perndimore dhe t zhvilluara shkenca sht nj nga faktort kryesor t zhvillimit t shoqris.
Por, tek ne zri i njerzve q vendosin prpara titullin akademik sht shum i dobt. Zri i tyre nuk ndihet me forcn e duhur as n institucionet q punojn, as n media dhe as n shoqri, kur n fakt ata duhet t ishin promotort e zhvillimit t vendit. Kjo munges e theksuar e angazhimit serioz t njerzve q prpara emrit vendosin gradn akademike, tregon se shumica e tyre kt grad e kan marr padrejtsisht dhe nuk prputhen aftsit e tyre shkencore me gradn q mbajn.
Vendi yn sht n nj periudh q kishte dhe ka shum nevoj pr mendimin dhe zbatimin shkencor t transformimit dhe zhvillimit t ekonomis dhe shoqris. Mungesa e shkenctarve t vrtet n ideimin, projektimin dhe zbatimin afatshkurtr, afatmesm dhe afatgjat t zhvillimit t t gjith sektorve ekonomik dhe shoqror ,sht
shkak q me to t merren m shum politikant , sesa profesionistt. N fushn e energjetiks, n fushn e urbanistiks, t ambientit, t bujqsis dhe frutikulturs mendimi shkencor dhe projektet shkencore t atyre q mbajn prpara emrit gradn akademike sht pr tu vajtuar. Prandaj ,me t drejt n shum vende n zhvillim ka filluar nj analiz dhe nj reflektim ndaj atyre q mbajn grada akademike, por jan t pa vlefshm pr zhvillimet e vendit. N kt kuadr shtrohet pyetja:
Kush mund t quhet shkenctar?
Ne kemi hyr n nj epok t re n arsimim, veanrisht n at t arsimit t lart. Fillimisht, duhet t mirkuptohemi pr konceptet. N t kundrt do t hallakatemi si n politik. Ne tani jemi n krkim ,se kush quhet shkenctar. Cdo njri q jep msim n universitet dhe prpara emrit t tij ka nj grad akademike, a sht shkenctar?. Hajde ta diskutojm kt.
Menjher lind pyetja se cfar prfaqson universiteti, cfar duhet t jet ai dhe pastaj t krkojm prgjigjet e pyetjeve. Pa
kto, ne nuk mund t kalojm prpara diskutimeve kronike, q bhen pr t drejtat e pa kufizuara, pr korrupsionin etj. Nga kto, nuk ka leverdi as vendi, as pozita dhe as universitetet. Prandaj, krkohet q 'shkenctari duhet t jet trim'.
Dhe nj nga veccorit m t rndsishme t shkenctarit sht qenia e nj njeriu t pavarur dhe t lir. Me origjinalitetin e njeriut t shkencs, ai sht njeri q n fillim prdor zgjuarsin dhe njohurit dhe jo q pyet pr cdo gj. Shkenctari q ka zhvilluar personalitetin sht personi q i beson vetvetes dhe q prfaqson vetveten. Shkenctari sht n vartsi t disiplins shkencore dhe e bn i pa varur detyrn e tij.
Shkenctari jasht disiplins shkencore nuk sht i varur n asnj disiplin dhe mendim tjetr. Shkenctari sht aq trim, sa q merr parasysh cfar do vshtirsie. Shkenctari pr arsye se e shpreh mendimin e tij hapur ndaj cdo autoriteti vazhdimisht ngelet jasht rretheve t pushtetit zyrtar dhe politikes partiake. Pr kt cshtje n shekullin e 16 Xhordano Bruno deklaroi se: 'Mua nuk m plqen ta fsheh at q shikoj dhe nuk kam frik ta shpreh hapur at. Un mora pjes n luftn midis errsirs dhe shklqimit, shkencs dhe injorancs, pr kt arsye n do vend u prballa me urrejtjen dhe krahas akademisenve zyrtar q jan baballart e pa dituris ,jetova n objektivin e shumics s aptallve dhe t t trashve.
Prandaj, kjo sht nj tem shum e rndsishme pr vendin ton pr ta diskutuar kt pyetje dhe t gjejm edhe prgjigjen e vrtet. Veanrisht n emrimet e dekanve, rektorve, t akademive civile dhe ushtarake e qendrat shkencore duhet t merren n konsiderat dhe t ligjrohen kto kritere. Profesort tan q prej vitesh nuk vin n fakultet, q pasurohen nga jasht apo brenda vendit mund t vin rehat dekan apo rektor. Ky sht nj realitet i universiteteve, akademive, spitaleve dhe qendrave tona shkencore.
Ather, si mund t pritet shrbim shkencor nga kta njerz. Me cfar studimesh shkencore e furnizojn ata shtetin pr t ligjruar fushat e zhvillimit t vendit?. Shkurtimorja e shkurtimores: Juve cfar mendoni? Profesort dhe njerzit e tjer q prpara emrit t tyre vendosin gradn akademike a e justifikojn shprblimin e taksapaguesve shqiptare?
Pedagog universitetesh dhe shum studiues, pa
asnj pun akademike, n kt periudh u bn profesor. Marrja e grads s profesorit jasht shtetit sht shum e vshtir. N radh t par, n cdo institucion jan t prcaktuara vendet e puns n strukturn organike q duhet t ken gradn e profesorit, t doktorit, t docentit etj.
Pa u liruar ai vend pune me gradn e profesorit n institucion, nuk mund t bhet nj profesor tjetr. Profesort, dhe pr m tepr shkenctart q nuk din disa gjuh t huaja, q nuk kan
botime t vazhdueshme n fushn e tyre, q nuk u referohen burimeve shkencore pr kto studime, q nuk kan angazhime shoqrore, q nuk bjn krkime shkencore t mjaftueshme, q nuk bjn studime afatgjata dhe botimet e nevojshme, jan kthyer n nj problem diskutimi n disa vende t bots n zhvillim. Prandaj me t drejt sot shtrohet pyetja:
do profesor, a sht shkenctar ?
Sepse, sapo thuhet shkenc, menjher mendja t shkon tek universitetet, akademit, institutet dhe qendrat shkencore. Sa m shume t jen ato t angazhuara me shkencn dhe zhvillimin, aq do t jen edhe zhvillimet e vendit dhe prgatitja shkencore e brezave q prgatiten. Por ne prballemi me nj situat tepr kritike.
N Shqipri jan me qindra profesor, doktor shkencash etj. Po t pyessh ndonjrin prej tyre se, a e vlerson veten si njeri shkenctar?, shumica jam i bindur se do t thon po. Kur n fakt shkenctart e vrtet n bot do t prgjigjeshin T jesh shkenctar, aq e leht qenka?!. Dhe kjo prgjigje e tyre vjen mbasi n vendet perndimore dhe t zhvilluara shkenca sht nj nga faktort kryesor t zhvillimit t shoqris.
Por, tek ne zri i njerzve q vendosin prpara titullin akademik sht shum i dobt. Zri i tyre nuk ndihet me forcn e duhur as n institucionet q punojn, as n media dhe as n shoqri, kur n fakt ata duhet t ishin promotort e zhvillimit t vendit. Kjo munges e theksuar e angazhimit serioz t njerzve q prpara emrit vendosin gradn akademike, tregon se shumica e tyre kt grad e kan marr padrejtsisht dhe nuk prputhen aftsit e tyre shkencore me gradn q mbajn.
Vendi yn sht n nj periudh q kishte dhe ka shum nevoj pr mendimin dhe zbatimin shkencor t transformimit dhe zhvillimit t ekonomis dhe shoqris. Mungesa e shkenctarve t vrtet n ideimin, projektimin dhe zbatimin afatshkurtr, afatmesm dhe afatgjat t zhvillimit t t gjith sektorve ekonomik dhe shoqror ,sht
shkak q me to t merren m shum politikant , sesa profesionistt. N fushn e energjetiks, n fushn e urbanistiks, t ambientit, t bujqsis dhe frutikulturs mendimi shkencor dhe projektet shkencore t atyre q mbajn prpara emrit gradn akademike sht pr tu vajtuar. Prandaj ,me t drejt n shum vende n zhvillim ka filluar nj analiz dhe nj reflektim ndaj atyre q mbajn grada akademike, por jan t pa vlefshm pr zhvillimet e vendit. N kt kuadr shtrohet pyetja:
Kush mund t quhet shkenctar?
Ne kemi hyr n nj epok t re n arsimim, veanrisht n at t arsimit t lart. Fillimisht, duhet t mirkuptohemi pr konceptet. N t kundrt do t hallakatemi si n politik. Ne tani jemi n krkim ,se kush quhet shkenctar. Cdo njri q jep msim n universitet dhe prpara emrit t tij ka nj grad akademike, a sht shkenctar?. Hajde ta diskutojm kt.
Menjher lind pyetja se cfar prfaqson universiteti, cfar duhet t jet ai dhe pastaj t krkojm prgjigjet e pyetjeve. Pa
kto, ne nuk mund t kalojm prpara diskutimeve kronike, q bhen pr t drejtat e pa kufizuara, pr korrupsionin etj. Nga kto, nuk ka leverdi as vendi, as pozita dhe as universitetet. Prandaj, krkohet q 'shkenctari duhet t jet trim'.
Dhe nj nga veccorit m t rndsishme t shkenctarit sht qenia e nj njeriu t pavarur dhe t lir. Me origjinalitetin e njeriut t shkencs, ai sht njeri q n fillim prdor zgjuarsin dhe njohurit dhe jo q pyet pr cdo gj. Shkenctari q ka zhvilluar personalitetin sht personi q i beson vetvetes dhe q prfaqson vetveten. Shkenctari sht n vartsi t disiplins shkencore dhe e bn i pa varur detyrn e tij.
Shkenctari jasht disiplins shkencore nuk sht i varur n asnj disiplin dhe mendim tjetr. Shkenctari sht aq trim, sa q merr parasysh cfar do vshtirsie. Shkenctari pr arsye se e shpreh mendimin e tij hapur ndaj cdo autoriteti vazhdimisht ngelet jasht rretheve t pushtetit zyrtar dhe politikes partiake. Pr kt cshtje n shekullin e 16 Xhordano Bruno deklaroi se: 'Mua nuk m plqen ta fsheh at q shikoj dhe nuk kam frik ta shpreh hapur at. Un mora pjes n luftn midis errsirs dhe shklqimit, shkencs dhe injorancs, pr kt arsye n do vend u prballa me urrejtjen dhe krahas akademisenve zyrtar q jan baballart e pa dituris ,jetova n objektivin e shumics s aptallve dhe t t trashve.
Prandaj, kjo sht nj tem shum e rndsishme pr vendin ton pr ta diskutuar kt pyetje dhe t gjejm edhe prgjigjen e vrtet. Veanrisht n emrimet e dekanve, rektorve, t akademive civile dhe ushtarake e qendrat shkencore duhet t merren n konsiderat dhe t ligjrohen kto kritere. Profesort tan q prej vitesh nuk vin n fakultet, q pasurohen nga jasht apo brenda vendit mund t vin rehat dekan apo rektor. Ky sht nj realitet i universiteteve, akademive, spitaleve dhe qendrave tona shkencore.
Ather, si mund t pritet shrbim shkencor nga kta njerz. Me cfar studimesh shkencore e furnizojn ata shtetin pr t ligjruar fushat e zhvillimit t vendit?. Shkurtimorja e shkurtimores: Juve cfar mendoni? Profesort dhe njerzit e tjer q prpara emrit t tyre vendosin gradn akademike a e justifikojn shprblimin e taksapaguesve shqiptare?