Bashkimi kombëtar na bën faktor stabiliteti rajonal

Shqiptart kan qen gjithmon faktor stabiliteti n Ballkan, por jo pr arsyet q artikulon politika e Tirans dhe e Prishtins. Roli stabilizues nuk ka qen pasoj e nj mentaliteti politik paqsor, por i rrethanave t caktuara historike, t cilat nuk u kan mundsuar kurr shqiptarve t ken aq fuqi sa q, nse nuk e prdornin at, do t kuptohej natyra paqsore e tyre, e nse e prdornin, thjesht do t kishin
si gjith fqinjt e tyre. Gjat luftrave ballkanike, shteti i saposhpallur shqiptar qndroi asnjans pse nuk kishte asnj mundsi t prfshihej n luft me njrn apo tjetrn pal. Palt ishin shtetet ballkanike s bashku dhe Perandoria Osmane. Pozicioni asnjans i Shqipris ka vazhduar deri m sot n konfliktet rajonale, por, si gjithmon, pr shkak t pafuqis s muskujve t saj politik, diplomatik apo ushtarak e jo pr shkak t ndonj strategjie paqsore apo pse kshtu e kshillon dokumenti i Konferencs s Ambasadorve n Londr, 1913, e cila la jasht shteti shqiptar gjysmn e trojeve shqiptare. Madje, mund t thuhet pa frik q s’ka qen nj asnjansi dinjitoze, shum her ajo ka pasur natyr inferioriteti. Grekt dhe serbt kan qen shum agresiv ndaj Shqipris, edhe kur e drejta ka qen n ann e saj. N vitin 1935, OKB dhe Gjykata e Hags e dnoi botrisht politikn arsimore t Shqipris, t nxitur nga diplomacia greke n lidhje me minoritetin grek, ndrkoh q Greqia ka qen dhe vazhdon t mbetet shteti m diskriminues n Evrop ndaj minoriteteve. N fillim t viteve njzet, n Shqipri kishte nj peshkop serb, Viktori, por sa u mor vesh se Shqipria mendonte ta largonte nga vendi peshkopin sllav, Beogradi krcnoi se do t ndrpriste marrdhniet diplomatike me Tirann. Zgjidhja “stabilizuese” e Tirans ishte lejimi i peshkopit t qndronte “si mik”. Duhet pranuar, Mbretria ishte ende me nj shtet n konsolidim e sipr dhe, krahasuar me ’pasoi, diplomacia e saj ka qen shum dinjitoze. Pas Lufts s Dyt Botrore, shteti shqiptar nuk ka pasur asnjher kuraj t punoj pr ta ndshkuar diplomatikisht ose ligjrisht (n Hag) Greqin pr gjenocidin am. Ndrsa Greqia s’ka humbur asnjher rast t na imponohet, me ose pa drejt, gjithmon n shrbim t interesave t saj q shpesh kan qen edhe n kundrshtim me marrveshje ndrkombtare t firmosura nga t dy palt. Kush i kujton me krenari qndrimet sfiduese t regjimit komunist t Tirans ndaj Beogradit, Mosks apo Pekinit, duhet t ket parasysh q motivi ishte thjesht pushteti personal i kliks komuniste, ndrsa motivimi n publik pr kto “beteja” ishte shtje ideologjike, “devijim nga rruga e marksizm-leninizmit”. Ato ishin marrdhnie – si t rregullta si t prishura – n dm t Shqipris. Pr t qen faktor stabilizues n nj rajon, dy pal duhet t bjn politik lshimesh t ndrsjella. Shqiptart kan qen faktor stabilizues serioz vetm ather kur s’kishin as shtet. Veprimtaria e Lidhjes s Prizrenit ka qen me synime stabilizuese rajonale, qoft kur merrej me diplomaci, qoft kur futej n luft. Qndresa ushtarake e Lidhjes hodhi farn e lindjes s vetdijes n kancelarit evropiane pr ekzistencn e shqiptarve. Sikur kufijt shqiptar t ishin vendosur sipas planeve t Lidhjes, n Ballkan do t kishte pasur m pak luftra, me Serbin shqiptart nuk do t ishin t acaruar sa sot, Maqedonia nuk do t ishte nj min me sahat, e cila nuk shprthen vetm se shqiptart e atyshm dhe Republika Dykrershe (Tiran-Prishtin) t mos pranonte poshtrimin kaq shum, Greqia nuk do t kishte kryer gjenocidin ndaj amve, rajoni nuk do t ishte ushqyer me kujtime q s’do ta ln kurr t qet, pavarsisht buzqeshjeve diplomatike para kamerave, e pavarsisht elitave politike kalimtare n pushtet. Kujtesa e kombeve sht dika e prjetshme. Vizita e ministrit t Jashtm t Shqipris n Beograd javn e shkuar u komentua shum n mediat shqiptare, por un do t veoja mendimet e dy analistve kosovar. Nexhmedin Spahiu e shikon vizitn si “hap pozitiv t diplomacis shqiptare”, sepse prej saj u la t kuptohet q “Shqipria tashm nuk diskuton me Beogradin pr Kosovn. Tashm diskuton pr Luginn e Preshevs”. Kjo sht e vrtet, por Shqipria nuk duhet t harroj t flas si antare e NATO-s n marrdhnie me fqinjt e saj q nuk jan antare t Aleancs e ku nuk mund t antarsohen pa votn e saj, n rast se NATO nuk ndryshon procedurat e zgjerimit t vet. S’duhet t harrojm se asnj nga etnit rrotull nesh nuk sht diskriminuar pozitivisht n favor t minoriteteve sa jan diskriminuar shqiptart, fillimisht n Shqipri dhe vitet e fundit n Kosov. Analisti Milazim Krasniqi, i cili i kujton Tirans t mos flas m pr Serbin si shtet fqinj (sepse nuk ndajn kufi mes tyre pa u bashkuar me Kosovn), lexon nuanca t tjera n vizitn e Mets n Serbi. Sipas tij, prmirsimi i marrdhnieve Shqipri-Serbi, pa e prmendur shtjen e Kosovs, e kthen Kosovn n nj shtje t ngrir, ashtu si i intereson Serbis. Ai mund t ket t drejt q kjo vizit mund t ket qen m e dobishme pr Serbin sesa pr Shqiprin, po t kemi parasysh edhe deklaratn e dy senatorve amerikan, Jeanne Shaheen, George Voinovich “se ndrra pr nj Evrop t bashkuar nuk mund t arrihet pa nj rol udhheqs t Serbis n rajon”, n gazetn “Wall Street Journal”, t martn. Por pamja nuk sht aq pesimiste sa e shikon zoti Krasniqi, nse Prishtina dhe Tirana nuk flasin si dy qendra t veanta pr integrim t tyre n BE, por punojn fillimisht pr bashkimin kombtar dhe kjo sht ajo q duhet br. Askush s’mund t na ndaloj t bashkohemi, edhe nse Kosovs nuk i lejohet prej dokumentit t pavarsis, s’duhet t harrojm se edhe statusi i Shqipris ka devijuar nga “principat e trashgueshme, autonome dhe indipendente” n republik e pavarur dhe Fuqit e Mdha s’jan dgjuar, prderisa ky transformim nuk prekte pal t tjera ve Shqipris. Bashkimi, megjithat, s’duhet
nisur nga motive romantike, por pragmatike. Nse shtete q nuk kan asgj t prbashkt me njri-tjetrin po bashkohen pr t formuar at q quhet BE, prse t mos bashkohen Kosova e Shqipria q i kan lidhjet e prbashkta qysh n zanafill t njerzimit n kt rajon. Nj Shqipri e bashkuar do t ket treg m t gjer, do t ket kapacitete prodhuese m t shumta, do t ket fuqi puntore m t numrt, prodhim mendor m t bollshm dhe shpirtrisht do t jet m e plotsuar. Nj krijes e till do t jet nj faktor stabilizues real pr rajonin.