“Boshti i Rezistencës” i Iranit, a po shkatërrohet rrjeti i aleatëve shiitë?

Për dekada me radhë, Irani është shquar për ndërtimin e një rrjeti të gjerë aleatësh shiitë, të cilët kanë formuar të ashtuquajturin “Boshtin e Rezistencës” kundër Izraelit. Me mbështetje financiare, furnizime me armë dhe trajnime ushtarake, Teherani ka ushtruar ndikim të madh në rajon, kryesisht përmes “përfaqësuesve” si Hezbollahu në Liban, Huthit në Jemen, Hamasi në Gaza dhe milicitë shiite në Irak, si dhe regjimi i rrëzuar i diktatorit Assad në Siri.

Megjithatë, muajt e fundit, ky rrjet mbështetësish duket se po përballet me sfida serioze, kryesisht si pasojë e politikave të Izraelit, “Lindjes së Mesme të Re” të shpallur nga Benjamin Netanyahu, dhe një ndryshimi të ekuilibrit të pushtetit në rajon.

Dobësimi i mbështetësve kryesorë

Hamasi

Është dobësuar ndjeshëm nga lufta në Gaza, pavarësisht se nuk është mposhtur plotësisht. Udhëheqës të rëndësishëm si Ismail Haniya dhe Yahya Sinwar janë vrarë, duke i dhënë një goditje të fortë strukturës së saj.

Huthit në Jemen

Janë nën zjarr si rezultat i sulmeve të tyre ndaj Izraelit. Aeroporti i Sana’as dhe infrastruktura të tjera jetike janë shkatërruar, duke kufizuar aftësitë e tyre.

Regjimi i Assadit në Siri

Është rrëzuar nga islamistët, ndërsa instalimet ushtarake në Siri janë bombarduar vazhdimisht nga Izraeli, duke dobësuar ndikimin iranian atje.

Hezbollahu në Liban

Sipas politologut Mustafa Kamel as-Sayyed të Universitetit të Kajros, Hezbollahu është goditur rëndë në luftën kundër Izraelit në fund të vitit të kaluar. “Hezbollahu është dobësuar jashtëzakonisht. Udhëheqësit e tij janë vrarë, milicisë iu desh të tërhiqet nga jugu dhe vazhdon të bombardohet nga Izraeli deri sot,” thekson ai.

Hezbollahu në “krizë ekzistenciale”?

Maha Yahya e Institutit Carnegie në Bejrut shkon më tej, duke pohuar se “Hezbollahu duhet ta ripërcaktojë veten tani. Është në një krizë ekzistenciale.” Pas sulmit terrorist të Hamasit më 7 tetor 2023 dhe fillimit të luftës në Gaza, Hezbollahu kishte provokuar një luftë me Izraelin për të hapur një front të dytë. Megjithatë, pas kundërsulmit të fuqishëm izraelit që filloi në shtator të vitit të kaluar, infrastruktura e Hezbollahut u kthye në rrënoja dhe pothuajse e gjithë udhëheqja, përfshirë udhëheqësin e saj të hershëm, Hassan Nasrallah, u vra.

Që atëherë, Hezbollahu është riorganizuar dhe ka mbajtur një “heshtje të thellë” në konfliktin aktual, duke shtruar pyetjen: A nuk është më Hezbollahu në gjendje ose i gatshëm të luftojë? Komentatori politik libanez Ronnie Chatah thekson se: “Aftësia e Hezbollahut për të reaguar nuk është më e njëjtë me atë para luftës. I njëjti front i fortë nuk ekziston më. Dhe kjo do ta shtyjë Iranin drejt diplomacisë, sepse mundësitë e tij në rajon janë të kufizuara.”

Huthi-t shfaqin gatishmëri, por kufizimet mbeten

Ndërsa Hezbollahu heziton, Huthi-t në Jemen tregojnë qartë një gatishmëri për të luftuar, duke përshëndetur Iranin për “rezistencën e saj të guximshme, të vendosur dhe besnike kundër agresionit brutal sionist”. Megjithatë, edhe në këtë rast, sulmet e tyre të solidaritetit me dronë dhe raketa kanë pasur një rëndësi të kufizuar.

Irani aktualisht nuk duket se ka ndonjë interes në aktivizimin e plotë të aleatëve të tij të mbetur në rajon. Përveç kësaj, siç shpjegon politologu Mustafa Kamel as-Sayyed, të gjitha këto grupe kanë “një autonomi të caktuar dhe janë nën presion në vendet e tyre të origjinës.” Dyshohet se nuk bëhet fjalë vetëm për marrjen e urdhrave nga Teherani, shkruan DW.

Libani dhe Iraku kërkojnë të qëndrojnë jashtë konfliktit

Raporte të ndryshme sugjerojnë se Libani dhe Iraku i kanë kërkuar Iranit t’i mbajë larg përshkallëzimit aktual me Izraelin. Një përshkallëzim i konfliktit nga ana e Iranit mund të çojë në sulme kundër bazave ushtarake amerikane në Shtetet e Gjirit ose në Irak, ku Irani ka ndërtuar struktura të mëdha. Megjithatë, sulmet ndaj ushtarëve amerikanë do ta detyronin Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, të ndërmerrte veprime ushtarake, diçka që Irani duket se dëshiron ta shmangë.

Gazetari Amin Qamouriyeh thekson se deri tani, “Irani ka përdorur vetëm raketat dhe nuk ka përdorur mjete të tjera presioni.” Ai shton se “As Ngushtica e Hormuzit nuk është mbyllur, furnizimet me naftë vazhdojnë dhe asnjë bazë ushtarake amerikane nuk është sulmuar. E gjithë kjo mund të ndodhë në një fazë të dytë, varësisht nga mënyra se si do të zhvillohen ngjarjet.”

Ndërsa vëzhguesit mbeten optimistë të kujdesshëm për mundësinë e një zgjidhjeje të negociuar, shumë ekspertë pajtohen se forca ushtarake dhe shfaqjet e fuqisë nuk do të sjellin paqe të qëndrueshme në rajon. Siç e përmbledh komentatori libanez Chatah: “Raketat nuk i zgjidhin problemet.”

/rtsh.al/