Çfarë do të ndodhë me Wagner-in pas vdekjes së Prigozhin? Kush do ta drejtojë?

Yevgeny Prigozhin kaloi pothuajse një dekadë duke ndërtuar grupin paraushtarak Wagner. Ai u bë figure qendror në përpjekjet luftarake të Rusisë në Ukrainë. Trupat e Prigozhin ndihmuan në përhapjen e ndikimit rus në të gjithë globin, duke mbështetur aleatët e Presidentit Vladimir Putin në Afrikë dhe Siri.

Vdekja e tij tani ka ndezur një stuhi spekulimesh për të ardhmen e grupit. Zyrtarët perëndimorë të sigurisë po pyesin se kush do ta zërë vendin e tij dhe çfarë do të ndodhë me mercenarët që ai dikur udhëhiqte?

Kush do ta drejtojë Wagnerin tani?

Dr Joana de Deus Pereira, studiuese e lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara (Rusi), i tha programit World Tonight të BBC-së se vdekja e Prigozhin ka të ngjarë të çojë në “një rindërtim” të grupit.

Por ajo tha se operacionet e përgjithshme të Wagner-it ndoshta do të vazhdonin në të njëjtën mënyrë si nën udhëheqjen e Prigozhin.

“Organizata do të vazhdojë edhe në të ardhmen ndoshta me një emër tjetër, por ajo tashmë ka dëshmuar se ka kapacitetin për t’u përshtatur”- tha ajo.

“Ne duhet ta shikojmë Wagnerin jo vetëm si një beqar, por si një ekosistem, si një hidra me shumë koka dhe shumë interesa të ndryshme në Afrikë”.

Ruslan Trad, një analist i sigurisë në Këshillin Atlantik, i tha BBC-së se me vdekjen e Prigozhin ka të ngjarë të vendoset dikush me lidhje me shërbimin e inteligjencës ushtarake të Rusisë, GRU, për të udhëhequr grupin në vend të tij.

Por ai sugjeroi se sfida kryesore për zotin Putin mund të jetë gjetja e një personi për të financuar operacionet e paraushtarakëve, duke mos paraqitur një sfidë të drejtpërdrejtë për regjimin e tij.

“Ata do të përpiqen të gjejnë një financier të ri sepse Prigozhin ishte personi kryesor me para atje,”- tha z. Trad.

“Unë mendoj se do të jetë më e vështirë të gjesh një financier të ri sepse [Wagner] ka komandantë të mirë, por paratë janë të rëndësishme. Ndoshta ata do të [instalojnë] dikë nga rrethi i ngushtë i Putinit.”

Benoît Bringer, një gazetar, dokumentari i të cilit “Ngritja e Wagner” përshkruan ngritjen e paraushtarakëve, i tha BBC-së se një nga pretendentët kryesorë është gjenerali i GRU, Andrey Averyanov.

“Ka të ngjarë që Putinit t’i duhej kohë për të organizuar fshehurazi tranzicionin. Kjo do të shpjegonte se pse ai priti dy muaj përpara se të hiqte qafe Prigozhin,”- shtoi ai.

Emily Ferris e Rusit vërejti se Moska “ka të ngjarë të ketë nxjerrë mësimin se personalitete si Prigozhin me ambiciet e tyre të rrezikshme janë një karakter i egër”, duke shtuar se “çdo lider i ri [Wagner] ka të ngjarë të jetë dikush i zgjedhur me kujdes nga Kremlini”.

Çfarë do të ndodhë me trupat e Wagnerit në Bjellorusi dhe Ukrainë?

Për pjesën më të madhe të vitit të kaluar, Wagner ishte forca luftarake më efektive e Rusisë në Ukrainë, me trupat e saj duke marrë me sukses qytetet lindore të Soledar dhe Bakhmut pas betejave të përgjakshme.

Por zonja Ferris tha se vdekja e Prigozhin nuk kishte gjasa të ndikojë seriozisht në rrjedhën e luftës.

“Trupat Wagner kanë qenë jashtë aksionit në Ukrainë që nga rebelimi, dhe trupat e tyre u stacionuan ose në Bjellorusi, ose u futën përsëri në Ministrinë e Mbrojtjes, kështu që ndikimi menjëherë në luftën e Ukrainës, ku forcat ruse ende po frenojnë kundërsulmin ukrainase, ka të ngjarë të jetë minimale për momentin”,- vuri në dukje ajo.

Ajo shtoi se dukej e pamundur që trupat e Wagner të kthehen në fushën e betejës në Ukrainë, të paktën në afat të shkurtër. Rreth 8,000 trupa Wagner thuhet se janë vendosur në kampet në Bjellorusi, pasi kanë ndjekur Prigozhin atje pas kryengritjes së tij të dështuar në qershor.

Ndërkohë, imazhet satelitore të analizuara nga BBC Verify tregojnë se disa nga tendat në kampin kryesor të Wagner në Osipovichi, në jug-lindje të kryeqytetit bjellorus, Minsk, janë duke u çmontuar. Disa janë hequr plotësisht ose pjesërisht.

Fotot janë realizuar nga kompania Planet Labs me bazë në SHBA. Nuk është e qartë saktësisht se kur filloi puna dhe nëse banorët e tendave janë vendosur diku tjetër në Bjellorusi apo janë larguar nga vendi.

Grupi mediatik i Radio Evropa e Lirë/Radio Liberty, i financuar nga SHBA, raportoi të enjten se 101 nga 273 tendat në kamp ishin hequr tashmë.

Bjellorusia – një aleat kryesor rus në pushtimin e Ukrainës – deri më tani nuk ka bërë asnjë koment publik mbi këtë çështje.

Megjithatë, e ardhmja e luftëtarëve të Wagner është e paqartë, me disa raporte në mediat sociale që sugjerojnë se disa trupa kishin bërë kërcënime të qarta kundër Putinit për atë që ata pretendonin se ishte roli i tij në vdekjen e Prigozhin.

A mund të vazhdojnë të luftojnë trupat Wagner në Afrikë dhe Siri?

Po aq e paqartë është e ardhmja e trupave të Wagner edhe jashtë vendit. Grupi është bërë një shtyllë kryesore e politikës së jashtme ruse, me forcat e tij që ndihmojnë për të mbështetur qeveritë në Siri, Mali, Republikën e Afrikës Qendrore dhe Libi në këmbim të të drejtave fitimprurëse të minierave.

Në ditët e fundit Prigozhin besohet të ketë qenë i pranishëm në Afrikën Perëndimore, ku analistët perëndimorë kanë frikë se grupi po kërkonte të zgjeronte shtrirjen e tij në vende të tjera, duke përfshirë Nigerin ku sapo ka ndodhur një grusht shteti.

Disa kishin spekuluar se prerja e kokave të lidershipit të grupit mund ta detyrojë Rusinë të rivlerësojë përpjekjet e saj për të kërkuar ndikim në rajon, por shumë ekspertë besojnë se komanda e decentralizuar e grupit në kontinent duhet ta lejojë atë të vazhdojë operacionet e saj të papenguara nga vdekja e Prigozhin.

Pas rebelimit të qershorit, zyrtarët rusë u raportuan se kishin fluturuar në Libi për të takuar Khalifa Haftar, gjeneralin renegat që sfidonte qeverinë e njohur nga OKB në Tripoli, dhe e siguruan atë për mbështetjen e vazhdueshme të Grupit Wagner, pavarësisht nga fati i Prigozhin.

Trad i tha BBC-së se ai besonte se Wagner ishte aq shumë i integruar në infrastrukturën e mbrojtjes së vendeve afrikane saqë operacionet e tyre do të ishin të patrazuara nga vdekja e Prigozhin.

“Komandantët e vendosur në Siri, ose në Republikën e Afrikës Qendrore ose në Mali, tashmë kanë modele shumë të mira atje dhe kanë lirinë për të vepruar”, tha ai.

“Komandantët lokalë nuk preken sepse operacionet janë veçmas. Ata kanë burime të ndryshme për këtë, madje edhe tani po rekrutojnë për operacionet në Siri dhe Afrikë.”

Dhe ai tha se marrëdhënia e grupit me inteligjencën ruse do të mbetet një mjet i vlefshëm për Moskën, duke e lejuar atë të operojë në “zonën gri” ku mund të ndjekë interesat e Rusisë, por duke lejuar zyrtarët të mohojnë përfshirjen.

Bringer i tha BBC-së se Wagner ishte “thelbësor në Afrikë” në drejtim të promovimit të interesave ruse. “Struktura sigurisht që do të vazhdojë të ekzistojë atje, ndoshta jo më nën emrin e Wagner, por me një kryetar të ri besnik ndaj Kremlinit,”- tha ai.

Anton Mardasov, një studiues jorezident në Programin e Sirisë të Institutit të Lindjes së Mesme, tha se edhe në vazhdën e kryengritjes së dështuar të Prigozhin në Rusi, komandantët e Wagner jashtë vendit i shpëtuan hakmarrjeve të Kremlinit për të shmangur “dobësimin e pozicionit të përgjithshëm të Moskës”.

Por ai tha se kompanitë e tjera mercenare po rivalizonin gjithnjë e më shumë rolin e Wagner në Siri. Pas rebelimit të qershorit, z. Mardasov tha se një numri trupash Wagner i ishte ofruar një transferim në një kompani konkurruese të quajtur PMC Redut.

“Redut ka punuar në Siri paralelisht me Wagner për një kohë të gjatë,”- tha zoti Mardasov për BBC. 

A do të shuhet shpejt Wagner nga kujtesa?

Në një kohë afatmesme, duket e pamundur që operacionet e Wagner-it të ndikohen ndjeshëm nga vdekja e udhëheqësit të tij. Por në terma afatgjatë, operacionet e Wagner duket se do të reformohen në diçka të re, tha Emily Ferris nga Rusi.

“Me shumë gjasa është që Wagner do të ndahet në dysh, me grupimet e mbetura pa udhëheqës në Bjellorusi të shpërbëra dhe fraksioni tjetër aktiv jashtë vendit do të shndërrohet në diçka tjetër që mund të jetë një mjet i politikës së jashtme ruse,”- tha ajo për BBC.

Për sa i përket trashëgimisë së Prigozhin, Z. Bringer i tha BBC-së se Wagner “i kishte demonstruar Kremlinit se si një ushtri private në hije, e aftë për të vepruar krejtësisht jashtë ligjit, mund të ishte e dobishme në luftërat e saj hibride, si dhe për të fituar ndikim jashtë vendit”.

“Emri i Vagnerit mund të zhduket, por jo mercenarët në terren dhe metoda që ai krijoi”- tha ai.

/rtsh.al/