Drejtsia dhe politika
N Franc, ish Presidenti historik, Chirak, i cili vetm 6 muaj m par u nda nga kolltuku kryetarit t shtetit, m datn 22 Nntor doli prpara hetuesis. Mendoni; Chirac, pr m tepr me vecorin e ish Presidentit,ish antar i natyrshm gjat jets s Kshillit t Kushtetutes del prpara prokurorve!!!
Objekti padis:Gjat viteve 1977-1995, i cili ishte n detyrn e Kryetarit t Bashkis s Parizit ka punsuar punonjs q emrtoheshin kuadro Najlon . M qarte, n partin e tij Uniteti pr Republikn dhe n zyrat e rajonit zgjedhor ishin paguar me rrog si kuadro te bashkis personat q ishin ngarkuar n detyr. Sistemi Francez sht i ndryshm nga sistemi jon. Nj person mund t zgjidhet n m shume se nj detyr. Edhe Chirac-u n periudhn 1977-1995 ishte edhe kryetari pergjithshem i Partis se Unitetit pr Republikn, edhe kryetari i Bashkis s Parizit, edhe deputet i rajonit t Correze-s. Pr m tepr, n vitet 1986-1988 ju shtua edhe detyra e kryeministrit. Kshtu q problemi i trajtimit t disa kuadrove rrjedh nga mbajtja n t njjtn koh t 3-4 kungujve nen sqetull.
Chirac, duke u zgjedhur n vitin 1995 Presidenti i Republiks, Ai mori satusin e imunutetit, por hetimet me grumbullimin e spiegimeve vazhduan.N periudhn 12 vjecare t presidentit Ai nuk mund t prekej,por ai e dinte se nje dit do t hetohej. Ekipin e periudhs s Kryetari t Bashkis, nj pjes t t cilve me zgjedhjen president i kisht marr pran vehtes, i thrrisnin n hetuesi dhe grumbullonin sqarimet e nevojshme. Chirac,i cili ishte nn nj hetim t pritshm mbas largimit nga Presidenca, krkoi rrugn e mbajtjes s imunitetit me ndryshimin e kushtetuts. Por nuk u b,mbasi me ndryshimin q ju b kushtetuts n fundin e vitit 2006, u ligjrua se presidenti pr punt q ka
gjat periudhs s presidencs nuk mban prgjegjsi deri n fund t jets, por pr periudhn prpara presidencs zbriti n statusin e qytetarit t zakonshm .
Drejtsi,apo keqsi ?
Chirac n fund bri edhe nj hap. Kur Nicolas Sarkozy vendosi n kandidaturn e partis n pushtet emrin e tij pr president, Chirac krkoi nxjerrjen e amnistis ,e cila do t kalonte periudhn e kohs s zgjedhjes s tij. Prshmbll,dosjet e hetuesis q kishin m shum se 10 vjet t mbylleshin. Pr m tepr, pr t qen i sigurt n kt ndrmarrje, vendosi kusht ndryshimin e prokurorve dhe hetuesve q ndiqnin problemin e tij ,sapo t zgjidhej Sarkozy, dhe n vnd t tyre t emroheshin persona t besuar . Sipas t dhnave Sarkozy i pranoi dshirat e Chirac'ut n kt pazar sekret. Por, n ato dit shprtheu problemi rrushvetit nga tenderi i kryeministrit Dominique de Villepin, ku u prfshi edhe emri i Sarkozy n listn e biznesmenve dhe politikanve t korruptuar. N kto rrethana u prish bashkepunimi me Chirac'un.
Dhe Chirac, n mbshtetje t kushtetus ,nj muaj mbas largimit nga detyra e presidentit mund t hetohej.Pra,ndaj tij mund t fillonte cshtja penale pr t dhn llogari pr periudhn para presidenciale. Dhe Prokuroria nuk u vonua.Filloi hetimet. Thirrja e Chirac-ut para hetuesis tregon pavarsin e pushtetit t gjyqsorit, po dicka tjeter? Sarkozy, i cili hyri n nj manovr politike, tani duke qeshur thot : Ne Franc gjyqsori sht i pa varur. T gjith i ndjekim zhvillimet me respekt. Pra shtetet me demokraci kushtetuese jan shtete ne kuptimin e plot ligjor,pamvarsisht nga tentativat q bhn n prapa sken. Pushtetet jan t ndara nga njri tjetri dhe t gjith jan t barabart para ligjit. Por, tek ne ky koncept sht shum i vshtir t zbatohet, mbasi pushteti gjyqsor vazhdon t jet akoma nn kontrollin dhe diktatin e politiks.
Mjafton tu referohemi vetem dy shmbujve.Dy her q Prokuroria e Prgjithshme ka krkuar Kuvndit heqjen e imunitetit pr fillimin e hetimeve pr dy ministra,t dy hert kok turku jan
prokurort e prgjithshm dhe jo ministrant. N kohn q kryministr i vndit ishte Z.Ilir Meta dhe prokurori prgjithshm, Z.Arben Rakipi guxoi t krkonte zyrtarisht kuvndit heqien e imunitetit t Ministrit t Shtetit pr Energjetikn,Zotit Dritan Prifti ,shumica e deputetve t s Majts bn t kundrtn e prinsipteve t shtetit ligjor. Ata,n vnd t miratonin heqjen e imunitetit t deputetit pr t vrtetuar akuzat nse ai kishte apo jo veprimtari korruptive n tnderat e KESH-it, i propozuan presidentit t Republiks, Zotit Meidani shkarkimin nga detyra t Prokurorit t Prgjithshm,veprim t cilin Gjykata Kushtutuese e vlersoi anti kushtetues. Edhe tani q kryministr i vndit sht Z.Sali Berisha,kok turku pr krkesn e heqjes s imunitetit t Ministrit Lulzim Basha ,u b Prokurori Prgjithshm i Republiks, Zoti Sollaku.
Pr kt qllim ,pr t shmangur heqjen e imunitetit t Zotit Basha, akuza u politizua nga politika dhe mbas shkarkimit t Prokurorit q firmosi krkesn n fjal,ka shum pak rndsi nse ai do t shkoj ose jo prpara drejtsis. Me kto qndrime t poltiks vrtetohet s prokuroria ,pra sistemi gjyqsor sht nn kontrollin e partis n pushtet. Por, pjes e ktyre skenarve politik, fatkeqsisht n t dy rastet, jan
edhe presidentt e kohs. Si Zoti Meidani edhe Zoti Topi, u bn pjes e vendimeve politike dhe as njri prej tyre nuk priti vendimet e Gjykats Kushtetuese. Presidenca sht institucion kushtetues i pa varur,por vendimet e Gjykats Kushtetuese anullojn dhe hedhin posht edhe dekretet e presidentit, ndrsa presidenti me ligj sht krejtsisht i detyruar ti zabtoj kto vndime dhe nuk ka t drejt ti diskutoj. Kto detyrime jan prcaktuar n Kushtetut dhe n ligjet prkatse. Prandaj n demokraci ekzistojn edhe Gjykatat Kushtetuese.Por me veprimet dhe me mos veprimet e tyre t dy presidentt n fjal kan dmtuar prinsiptet e shtetit t demokracis kushtetuese q ne pretendojm t ndrtojm dhe q Bashkimi Europina e ka kusht.
Ky sht edhe shkaku q opinioni i prgjithshm nuk ka besim tek politikant dhe politika.N Amerik,Presidenti Clinton n detyr,u vendos prpara drejtsis pr nj problem q n Shqipri nuk i hyn asnj gjmb n kmb askujt, q nga Presidenti Republiks,kryeministri, ministrave dhe administrates s lart shtetrore.Pushteti i pavarur i Drejtsis Amerikane e vendosi me shpatulla pr muri presidentin Clinton,deri sa ai u prlot para prokurorit t cshtjes, megjithse Ai ngelet nga presidentt m t mir t bots. Prandaj, tek ne nuk kan besim as tek politika dhe as tek drejtsia. Politika me forcn e saj t pushtetit ekzekutiv dhe kartonave t pushtetit legjisaltiv politizon pushtetin gjyqsor dhe kur ai nuk i bindet e rrzon at duke e zvndsuar m t besuarit e saj. Kt qndrim antidemokratik e kan mbajtur dhe treguar t dy kraht e politiks dhe midis tyre nuk ka ndonj ndryshim principial.
Prandaj edhe pse bht shum demagogji pr korrupsionin dhe krimin e organizuar, ai kokn gjithmon e ka n shtyllat kryesore t shtetit.Koha ka treguar n t gjitha demokracit e zhvilluara se kur korrupsioni dhe krimi i organizuar sht pastruar n shtyllat kryesore t shtetit,ai sht minimizuar dhe pasojat e tij nuk e trondisin shtetin.
Tek ne sht e kundrta. N Shqipri deri tani asnj kryeministr dhe asnj ministr nuk i sht dorzuar organeve t drejtsis, organe t cilat vrtetojn pastrtin e tyre, kur shum t rinj pr nj rrahje apo pr 10 gram heroine dergjen n burgje!!!!ndrsa politikant pasurohen aq shpejt sa q me t ardhurat e tyre zyrtare nuk mund t bhn as me 100 vjet pun. T thuash dhe analizosh kt realitet midis politiks dhe drejtsis nuk do t thot aspak se je n opozit me partin aktuale ne pushtet,prkundrazi.
Ne kto probleme i kemi kritikuar akoma m shum kur n pushtet ishin t majtt ,mbasi analistt dhe komentatort e pa anshm kt mision kan. T gjitha forcat politike i shikojn dhe i analizojn me t njjtat prinsipte dhe nprmjet kritikave reale e te drejta ata i ndihmojn ato t kthehen n shrbim t kombit,t atdheut dhe t popullit q i mban. Prandaj heqja e imunitetit dhe fillimi i hetimeve t Zotit Basha pa shkarkuar Zotin Sollaku do ta rriste shum besimin e qytetrave tek qeveria Berisha.
Mbas prfundimit t ktyre hetimeve,nprmjet rrugs ligjore Zoti Sollaku mund t largohej nga ky funksion.Ndrsa m rrugn q u zbatua,tek qytetart ngelet mendimi se kush tenton t ndshkoj qeveritart ,politikant apo shtetart e ka mbas koke. Hidhesh n rrug dhe mund t psosh hakmarrje t cdo mase. Kjo e ka tronditur dukshm besimin e lufts s vrtt q bn zoti Berisha ndaj Korrupsinit dhe krimit t organizuar.
Objekti padis:Gjat viteve 1977-1995, i cili ishte n detyrn e Kryetarit t Bashkis s Parizit ka punsuar punonjs q emrtoheshin kuadro Najlon . M qarte, n partin e tij Uniteti pr Republikn dhe n zyrat e rajonit zgjedhor ishin paguar me rrog si kuadro te bashkis personat q ishin ngarkuar n detyr. Sistemi Francez sht i ndryshm nga sistemi jon. Nj person mund t zgjidhet n m shume se nj detyr. Edhe Chirac-u n periudhn 1977-1995 ishte edhe kryetari pergjithshem i Partis se Unitetit pr Republikn, edhe kryetari i Bashkis s Parizit, edhe deputet i rajonit t Correze-s. Pr m tepr, n vitet 1986-1988 ju shtua edhe detyra e kryeministrit. Kshtu q problemi i trajtimit t disa kuadrove rrjedh nga mbajtja n t njjtn koh t 3-4 kungujve nen sqetull.
Chirac, duke u zgjedhur n vitin 1995 Presidenti i Republiks, Ai mori satusin e imunutetit, por hetimet me grumbullimin e spiegimeve vazhduan.N periudhn 12 vjecare t presidentit Ai nuk mund t prekej,por ai e dinte se nje dit do t hetohej. Ekipin e periudhs s Kryetari t Bashkis, nj pjes t t cilve me zgjedhjen president i kisht marr pran vehtes, i thrrisnin n hetuesi dhe grumbullonin sqarimet e nevojshme. Chirac,i cili ishte nn nj hetim t pritshm mbas largimit nga Presidenca, krkoi rrugn e mbajtjes s imunitetit me ndryshimin e kushtetuts. Por nuk u b,mbasi me ndryshimin q ju b kushtetuts n fundin e vitit 2006, u ligjrua se presidenti pr punt q ka
gjat periudhs s presidencs nuk mban prgjegjsi deri n fund t jets, por pr periudhn prpara presidencs zbriti n statusin e qytetarit t zakonshm .
Drejtsi,apo keqsi ?
Chirac n fund bri edhe nj hap. Kur Nicolas Sarkozy vendosi n kandidaturn e partis n pushtet emrin e tij pr president, Chirac krkoi nxjerrjen e amnistis ,e cila do t kalonte periudhn e kohs s zgjedhjes s tij. Prshmbll,dosjet e hetuesis q kishin m shum se 10 vjet t mbylleshin. Pr m tepr, pr t qen i sigurt n kt ndrmarrje, vendosi kusht ndryshimin e prokurorve dhe hetuesve q ndiqnin problemin e tij ,sapo t zgjidhej Sarkozy, dhe n vnd t tyre t emroheshin persona t besuar . Sipas t dhnave Sarkozy i pranoi dshirat e Chirac'ut n kt pazar sekret. Por, n ato dit shprtheu problemi rrushvetit nga tenderi i kryeministrit Dominique de Villepin, ku u prfshi edhe emri i Sarkozy n listn e biznesmenve dhe politikanve t korruptuar. N kto rrethana u prish bashkepunimi me Chirac'un.
Dhe Chirac, n mbshtetje t kushtetus ,nj muaj mbas largimit nga detyra e presidentit mund t hetohej.Pra,ndaj tij mund t fillonte cshtja penale pr t dhn llogari pr periudhn para presidenciale. Dhe Prokuroria nuk u vonua.Filloi hetimet. Thirrja e Chirac-ut para hetuesis tregon pavarsin e pushtetit t gjyqsorit, po dicka tjeter? Sarkozy, i cili hyri n nj manovr politike, tani duke qeshur thot : Ne Franc gjyqsori sht i pa varur. T gjith i ndjekim zhvillimet me respekt. Pra shtetet me demokraci kushtetuese jan shtete ne kuptimin e plot ligjor,pamvarsisht nga tentativat q bhn n prapa sken. Pushtetet jan t ndara nga njri tjetri dhe t gjith jan t barabart para ligjit. Por, tek ne ky koncept sht shum i vshtir t zbatohet, mbasi pushteti gjyqsor vazhdon t jet akoma nn kontrollin dhe diktatin e politiks.
Mjafton tu referohemi vetem dy shmbujve.Dy her q Prokuroria e Prgjithshme ka krkuar Kuvndit heqjen e imunitetit pr fillimin e hetimeve pr dy ministra,t dy hert kok turku jan
prokurort e prgjithshm dhe jo ministrant. N kohn q kryministr i vndit ishte Z.Ilir Meta dhe prokurori prgjithshm, Z.Arben Rakipi guxoi t krkonte zyrtarisht kuvndit heqien e imunitetit t Ministrit t Shtetit pr Energjetikn,Zotit Dritan Prifti ,shumica e deputetve t s Majts bn t kundrtn e prinsipteve t shtetit ligjor. Ata,n vnd t miratonin heqjen e imunitetit t deputetit pr t vrtetuar akuzat nse ai kishte apo jo veprimtari korruptive n tnderat e KESH-it, i propozuan presidentit t Republiks, Zotit Meidani shkarkimin nga detyra t Prokurorit t Prgjithshm,veprim t cilin Gjykata Kushtutuese e vlersoi anti kushtetues. Edhe tani q kryministr i vndit sht Z.Sali Berisha,kok turku pr krkesn e heqjes s imunitetit t Ministrit Lulzim Basha ,u b Prokurori Prgjithshm i Republiks, Zoti Sollaku.
Pr kt qllim ,pr t shmangur heqjen e imunitetit t Zotit Basha, akuza u politizua nga politika dhe mbas shkarkimit t Prokurorit q firmosi krkesn n fjal,ka shum pak rndsi nse ai do t shkoj ose jo prpara drejtsis. Me kto qndrime t poltiks vrtetohet s prokuroria ,pra sistemi gjyqsor sht nn kontrollin e partis n pushtet. Por, pjes e ktyre skenarve politik, fatkeqsisht n t dy rastet, jan
edhe presidentt e kohs. Si Zoti Meidani edhe Zoti Topi, u bn pjes e vendimeve politike dhe as njri prej tyre nuk priti vendimet e Gjykats Kushtetuese. Presidenca sht institucion kushtetues i pa varur,por vendimet e Gjykats Kushtetuese anullojn dhe hedhin posht edhe dekretet e presidentit, ndrsa presidenti me ligj sht krejtsisht i detyruar ti zabtoj kto vndime dhe nuk ka t drejt ti diskutoj. Kto detyrime jan prcaktuar n Kushtetut dhe n ligjet prkatse. Prandaj n demokraci ekzistojn edhe Gjykatat Kushtetuese.Por me veprimet dhe me mos veprimet e tyre t dy presidentt n fjal kan dmtuar prinsiptet e shtetit t demokracis kushtetuese q ne pretendojm t ndrtojm dhe q Bashkimi Europina e ka kusht.
Ky sht edhe shkaku q opinioni i prgjithshm nuk ka besim tek politikant dhe politika.N Amerik,Presidenti Clinton n detyr,u vendos prpara drejtsis pr nj problem q n Shqipri nuk i hyn asnj gjmb n kmb askujt, q nga Presidenti Republiks,kryeministri, ministrave dhe administrates s lart shtetrore.Pushteti i pavarur i Drejtsis Amerikane e vendosi me shpatulla pr muri presidentin Clinton,deri sa ai u prlot para prokurorit t cshtjes, megjithse Ai ngelet nga presidentt m t mir t bots. Prandaj, tek ne nuk kan besim as tek politika dhe as tek drejtsia. Politika me forcn e saj t pushtetit ekzekutiv dhe kartonave t pushtetit legjisaltiv politizon pushtetin gjyqsor dhe kur ai nuk i bindet e rrzon at duke e zvndsuar m t besuarit e saj. Kt qndrim antidemokratik e kan mbajtur dhe treguar t dy kraht e politiks dhe midis tyre nuk ka ndonj ndryshim principial.
Prandaj edhe pse bht shum demagogji pr korrupsionin dhe krimin e organizuar, ai kokn gjithmon e ka n shtyllat kryesore t shtetit.Koha ka treguar n t gjitha demokracit e zhvilluara se kur korrupsioni dhe krimi i organizuar sht pastruar n shtyllat kryesore t shtetit,ai sht minimizuar dhe pasojat e tij nuk e trondisin shtetin.
Tek ne sht e kundrta. N Shqipri deri tani asnj kryeministr dhe asnj ministr nuk i sht dorzuar organeve t drejtsis, organe t cilat vrtetojn pastrtin e tyre, kur shum t rinj pr nj rrahje apo pr 10 gram heroine dergjen n burgje!!!!ndrsa politikant pasurohen aq shpejt sa q me t ardhurat e tyre zyrtare nuk mund t bhn as me 100 vjet pun. T thuash dhe analizosh kt realitet midis politiks dhe drejtsis nuk do t thot aspak se je n opozit me partin aktuale ne pushtet,prkundrazi.
Ne kto probleme i kemi kritikuar akoma m shum kur n pushtet ishin t majtt ,mbasi analistt dhe komentatort e pa anshm kt mision kan. T gjitha forcat politike i shikojn dhe i analizojn me t njjtat prinsipte dhe nprmjet kritikave reale e te drejta ata i ndihmojn ato t kthehen n shrbim t kombit,t atdheut dhe t popullit q i mban. Prandaj heqja e imunitetit dhe fillimi i hetimeve t Zotit Basha pa shkarkuar Zotin Sollaku do ta rriste shum besimin e qytetrave tek qeveria Berisha.
Mbas prfundimit t ktyre hetimeve,nprmjet rrugs ligjore Zoti Sollaku mund t largohej nga ky funksion.Ndrsa m rrugn q u zbatua,tek qytetart ngelet mendimi se kush tenton t ndshkoj qeveritart ,politikant apo shtetart e ka mbas koke. Hidhesh n rrug dhe mund t psosh hakmarrje t cdo mase. Kjo e ka tronditur dukshm besimin e lufts s vrtt q bn zoti Berisha ndaj Korrupsinit dhe krimit t organizuar.