Durrës, turizmi kulturor mrekullon vizitorët

Prve turizmit detar, n Durrs, n sezonin veror 2010, ka nisur t lulzoj dhe t frekuentohet edhe turizmi kulturor, i cili po ecn paralelisht me at malor. Duke nisur nga muaji maj deri n 8 gusht, n Durrs kan ardhur mbi 175 mij shtetas t huaj dhe mbi 33 mij prej tyre jan joshur dhe kan vizituar qysh ditn e par t mbrritjes objektin madhshtor q ngrihet prej afro 79 vitesh n kodrn e qytetit, Viln e Zogut. Vila e ish-Mbretit Ahmet Zogu ka nisur t vizitohet nga mijra turist t huaj prej muajit maj, kryesisht anglez, belg, gjerman, italian, malazez, danez, hungarez, por edhe vendas. Sipas specialistit t Degs s Monumenteve, historianit Sali Hidri, “Vila e Zogut prbn nj pasuri t madhe jo vetm pr Durrsin, por gjith Shqiprin, ajo trashgohet si nj objekt i rrall, q ka paraqitur interes t madh nga turist dhe specialist t fushave t ndryshme prej vitesh, por edhe t turistve, qindra e qindra prej tyre kan nisur ta vizitojn at sezonin veror 2010”. Hidri tha: “Vila e Zogut, e ndodhur n majn e kodrs s qytetit apo si quhet ndryshe edhe Kodra e Sefer Efendiut, prbn nj mrekulli arkitektonike, e cila mrekullon turistt, t cilt sapo zbresin nga tragetet dhe anijet e tyre me vela, nisen drejt saj, filmojn, fotografojn, interesohen pr datn dhe vitin e ndrtimit, pr ish-Mbretin Zog, familjen e tij, duke u shprehur t mahnitur nga ky objekt shqiptar”. Sipas Hidrit dhe specialistve t turizmit n Durrs, Vila e Zogut, pron e familjes mbretrore, ka hyr tashm n fondin e rrall t objekteve turistike dhe arkitektonike, e cila prbn nj resurs t muar dhe kuriozitet pr turistt e huaj. Shum prej tyre shprehen se “me Viln e Zogut jan njohur edhe prmes internetit, ndaj nxiten dhe nxitojn ta vizitojn”.

Qeveria, ve kujdesit, ka menduar pr t investuar pa vones pr objektin madhshtor t Vils s Zogut, e cila ka nevoj urgjente pr restaurim. Prej disa kohsh shtypi i huaj i ka
jehon projektit t qeveris shqiptare pr viln e ndrtuar n kodrn e Durrsit n vitin 1930 pr dhurat ndaj Mbretit t Shqipris, Ahmet Zogu. Dy gazetat prestigjioze q kan pasur n fokusin e tyre disa dit m par Viln e Mbretit Zog, “Financial Times” dhe “Indipedent”, 2 vjet m par, shkruanin n artikujt e tyre faktin se pronat ose shtpit e tipit High-End (luksoze, t standardeve t larta) jan t rralla n Shqipri dhe me projektin e ri t vils synohet q t afrohen blers nga pasanik t rinj shqiptar dhe investitor t huaj. Nisma sht ndrmarr nga ing. Alban Xhillari, nj siprmarrs ndrtimesh nga Tirana. Projekti kushton rreth 20 milion euro dhe thuhet se ajo do t rikonstruktohet pr bashkpronsi, duke u kthyer n nj vil t tipit “Timeshare” (bashkpronsi, shfrytzim ose prdorim me radh apo apartament pushimi). Rikonstruksioni i “pallatit veror” t Zogut do t bhet nga nj kompani angleze, konkretisht me konsulenc t firms britanike “HLL Humbert’s Leisure”. Nj gj e veant e projektit sht se aty sht studiuar mundsia q n kt pallat t ket edhe qendr klimaterike ose stacion ujrash termale (llixha), duke ndrtuar 50 hyrje ose apartamente pr t’iu shitur ato investitorve ndrkombtar apo edhe turistve t do sezoni. Nj gj e till synon hapjen e vendit ton n tregun e shtpive t ktij modeli. Deri tani t pasurit e rinj dhe biznesmen kan bler hyrje dhe apartamente n Durrs, duke i prdorur n ver apo fundjava t ndryshme t vitit. Kto kan funksionuar n njfar mnyre si shtpi t dyta. Nga ana tjetr modeli q paraqitet nga ky investim i ri, sht nj risi pr vendin ton. Afro 50 hyrjet luksoze do t jepen pr blersit vetm 6 jav n vit, ndrsa kohn tjetr t vitit ato do t shfrytzohen nga pronari i resortit luksoz. Vila e Zogut u ndrtua nga tregtart e qytetit t Durrsit si dhurat pr Mbretin Zog I. Ishin afro 22 tregtar nga Durrsi dhe Tirana, q me fondet e tyre menduan dhe realizuan ndrtimin e nj vepre t till t rrall pr vitet ’30, por edhe deri ditt e sotme n Shqipri. N vitin 1940, Vila e Zogut u cilsua nga Giusepe Martino, nj ndr pasanikt e Roms, si “pallati veror m i bukur n Ballkan”, ndrkoh q ajo gjat 6 viteve t Lufts s Dyt Botrore u prdor nga krert e lart t ushtrive pushtuese si rezidenc. Ajo sht e ndrtuar sipas stilit t artit “Deko”, ndrkoh q n vitin e zi 1997 u shkatrrua nga turmat q kishin humbur shuma t mdha leksh n firmat piramidale. 50 apartamente luksi do t prshtaten brenda siprfaqes s vils dhe n t nuk do t mungojn as kazinoja, llixhat dhe dfrime t tjera. N viln e rikonstruktuar do t ket kazino, e cila mund t jet pran llixhs ose pran restoranteve dhe mendohet se mund t sjell shum t ardhura. Nj gj q duhet t din blersit, sht se apartamentet e tyre do t ndahen me trashgimtarin e Mbretit Zog, Princin Leka. Mbi ndrtesn e vils do t ndrtohet suita e tij, me nj arkitektur krejtsisht evropiane, klasike dhe moderne.