Dy kongresmenë amerikanë alarm për Shqipërinë në Uashington: Korrupsioni pengesa kryesore! Rama kundërshtoi arrestimin e Ballukut, kërkohen masa ndaj zyrtarëve

Në letrën e kongresmenëve republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, drejtuar Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, ngrihet alarmi për Shqipërinë në Uashington, ku shprehet shqetësimi për korrupsionin, përkeqësimin e demokracisë dhe rrezikun e kthimit pas të reformës në drejtësi.

Dy ligjvënësit i kërkojnë Sekretarit Rubio të përdorë autoritetin që i jep ligji amerikan, përmes nenit 7031(c) të ligjit për financimin e Departamentit të Shtetit, për të vendosur kufizime vizash për zyrtarët shqiptarë të përfshirë në korrupsion madhor, kur ekzistojnë informacione të besueshme për përfshirjen e tyre.

Në letër theksohet se korrupsioni mbetet pengesa kryesore për Shqipërinë, ndërsa SPAK-u, i krijuar me mbështetjen e SHBA-së dhe Evropës, ka dëshmuar pavarësi në ushtrimin e funksioneve të tij.

“Ne po ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë lidhur me gjendjen e demokracisë dhe shtetit të së drejtës në Shqipëri, një aleate e NATO-s dhe kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformën në drejtësi në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë në suksesin e saj. Ngjarjet e fundit tregojnë se progresi është i brishtë dhe se, në fusha kyçe, ka shenja të kthimit pas. Ne ju bëjmë thirrje të përdorni autoritetin e Departamentit për kufizimin e vizave sipas Seksionit 7031(c) kundër zyrtarëve shqiptarë që janë bashkëpunëtorë në korrupsion të rëndësishëm.”, thuhet në letrën e kongresmenëve.

Në letër përmendet edhe çështja e ish zv kryeministres Belinda Balluku, e marrë e pandehur nga SPAK, ku theksohet se kryeministri Edi Rama pengoi punën e drejtësisë, duke e quajtur kërkesën si antikushtetuese, dhe duke mos lejuar heqjen e imunitetit të saj si deputete e Kuvendit.

Mes të tjerash, kongresmenët ndalen edhe tek çështja e Vlora Hysenit, ish kryetares së Shërbimit Informativ Shtetëror, e cila akuzohet se i ka dhënë informacione sekrete Ergys Agasit teksa ai ndodhej në arrati.

“Çështjet e SPAK-ut tashmë kanë arritur deri në nivelet më të larta të qeverisë. Ai ka ngritur akuza kundër Belinda Ballukut, e cila shërbeu si Zëvendëskryeministre, për ndërhyrje në prokurimin publik për ndërtimin e një rruge. Në dhjetor 2025, prokurorët i kërkuan parlamentit t’i hiqte imunitetin në mënyrë që ajo të mund të arrestohej. Kryeministri Edi Rama e quajti kërkesën jokushtetuese dhe parlamenti nuk e ka lejuar arrestimin të vazhdojë. Rama i mohon të gjitha akuzat për korrupsion kundër tij. SPAK-u po heton gjithashtu ish-kreun e Shërbimit Informativ Shtetëror të Shqipërisë, Vlora Hysenin, për dyshimin se ka keqpërdorur aksesin e saj në informacion për të ndihmuar një të dyshuar për vepër penale.”, thuhet më tej në letër.

LETRA E PLOTE: 

I nderuar Sekretar Rubio,

Ne po ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë lidhur me gjendjen e demokracisë dhe shtetit të së drejtës në Republikën e Shqipërisë, një aleate e NATO-s dhe kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformat e drejtësisë në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë në suksesin e tyre. Ngjarjet e fundit tregojnë se progresi është i brishtë dhe se, në fusha kyçe, ka shenja të kthimit pas. Ne ju bëjmë thirrje të përdorni autoritetin e Departamentit për kufizimin e vizave sipas Seksionit 7031(c) kundër zyrtarëve shqiptarë që janë bashkëpunëtorë në korrupsion të rëndësishëm.

Vlerësimet e pavarura japin sinjale të përziera. Freedom House e vlerëson Shqipërinë si “Pjesërisht të Lirë”, me një rezultat prej 69 nga 100 në vitin 2026. Vëzhguesit i përshkruan zgjedhjet parlamentare të majit 2025 si “konkurruese dhe të zhvilluara në mënyrë profesionale”. Megjithatë, Shqipëria shënoi vetëm 39 nga 100 pikë në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit 2025 të Transparency International. Raporti i vitit 2026 për Demokracinë i Institutit V-Dem tani e klasifikon Shqipërinë si një autokraci elektorale.

Korrupsioni mbetet pengesa kryesore. Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e krijuar me mbështetjen e SHBA-së dhe Evropës, ka treguar pavarësi të vërtetë. Komisioni Evropian e ka vlerësuar punën e saj, ndërsa ka vënë në dukje se institucione të tjera kanë mbetur prapa. Zyrtarët kanë ushtruar gjithashtu presion ndaj SPAK-ut dhe Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, organit që mbikëqyr gjyqtarët dhe prokurorët.

Çështjet e SPAK-ut tashmë kanë arritur deri në nivelet më të larta të qeverisë. Ai ka ngritur akuza kundër Belinda Ballukut, e cila shërbeu si Zëvendëskryeministre, për ndërhyrje në prokurimin publik për ndërtimin e një rruge. Në dhjetor 2025, prokurorët i kërkuan parlamentit t’i hiqte imunitetin në mënyrë që ajo të mund të arrestohej. Kryeministri Edi Rama e quajti kërkesën jokushtetuese dhe parlamenti nuk e ka lejuar arrestimin të vazhdojë. Rama i mohon të gjitha akuzat për korrupsion kundër tij. SPAK-u po heton gjithashtu ish-kreun e Shërbimit Informativ Shtetëror të Shqipërisë, Vlora Hysenin, për dyshimin se ka keqpërdorur aksesin e saj në informacion për të ndihmuar një të dyshuar për vepër penale.

Pakënaqësia publike është shtruar në rrugë. Akuzat kundër Ballukut ndihmuan në nxitjen e protestave masive në Tiranë në janar 2026, ku kërkohej dorëheqja e Ramës dhe zgjedhje të parakohshme. Deri në verë, protestat kundër një resorti luksoz pranë një zone natyrore të mbrojtur ishin shndërruar në një lëvizje më të gjerë, të njohur si “Revolucioni Flamingo”.

Kriza ka ushtruar presion edhe mbi shtypin. Mediat e Shqipërisë karakterizohen nga përqendrimi i pronësisë, financimi jo transparent dhe pronarë me lidhje politike. Më 30 korrik 2026, dhjetë organizata për lirinë e shtypit paralajmëruan për pengesa, kërcënime dhe sulme kundër gazetarëve që mbulonin protestat.

Ata përmendën 15 kërcënime dhe sulme vetëm gjatë muajve qershor dhe korrik, si dhe vunë në pikëpyetje përdorimin e topave të ujit dhe gazit lotsjellës kundër protestuesve.

Institucionet kundër korrupsionit në Shqipëri nuk mund të kenë sukses kur udhëheqësit politikë mbrojnë zyrtarët që ato hetojnë. Prandaj, ju nxisim të përdorni autoritetin e Departamentit sipas Seksionit 7031(c) të Aktit vjetor të Ndarjeve Buxhetore për Departamentin e Shtetit, Operacionet me Jashtë dhe Programet e Ndërlidhura. Në mënyrë të veçantë, ju kërkojmë që Departamenti të shpallë publikisht si të padëshirueshëm zyrtarët shqiptarë dhe, kur është e përshtatshme, anëtarët e familjeve të tyre të ngushta, për të cilët ai ka informacion të besueshëm mbi përfshirjen në korrupsion të rëndësishëm.

Ky shqyrtim duhet të përfshijë zyrtarët ndaj të cilëve SPAK-u ka ngritur akuza, si dhe ata që kanë përdorur pozitat e tyre për të penguar hetimet e tij. Zbatimi i këtij instrumenti në mënyrë të njëtrajtshme, pavarësisht përkatësisë partiake, do të çonte përpara përpjekjet e Departamentit kundër kleptokracisë. Gjithashtu, kjo do të tregonte se Shtetet e Bashkuara qëndrojnë përkrah shqiptarëve që kërkojnë llogaridhënie.

Gjithashtu, ju kërkojmë t’u përgjigjeni pyetjeve të mëposhtme deri më 5 nëntor:

1. A do të angazhohet Departamenti për të shqyrtuar zyrtarët shqiptarë për shpalljen e tyre të padëshirueshëm sipas Seksionit 7031(c), dhe brenda çfarë afati kohor? A do të shqyrtojë gjithashtu vendosjen e sanksioneve sipas Aktit Global Magnitsky, kur provat e mbështesin një gjë të tillë?

2. Çfarë ndihme po i ofron Departamenti SPAK-ut, Inspektorit të Lartë të Drejtësisë dhe reformës më të gjerë të drejtësisë në Shqipëri? Si do t’i mbrojë këto organe nga presioni politik?

3. A e ka ngritur Departamenti me qeverinë shqiptare çështjen e mosveprimit të parlamentit për kërkesën e SPAK-ut për arrestimin e znj. Balluku? Cila ishte përgjigjja?

4. Si po angazhohet Ambasada në Tiranë me autoritetet shqiptare lidhur me mënyrën e policimit të protestave dhe sigurinë e gazetarëve? A e mbështet Departamenti kryerjen e hetimeve të pavarura për incidentet e dokumentuara gjatë kësaj vere?

Gjithashtu, kërkojmë një informim për stafin tonë lidhur me këto çështje. Ju falënderojmë për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje. Presim me kënaqësi të punojmë së bashku me ju për të mbështetur institucionet demokratike të Shqipërisë.