Ekspertet Akullnajat e Groenlandes po shkrijne shpejt
GROENLANDE-Ekspertet britanike thone se akullnajat ne Groenlande po shkrijne me nje ritem me te larte nga ccedilrsquopritej. Sipas shkencetareve shtresa e akullit te Groenlandes qe perben 10 perqind te rezervave te ujit ne bote eshte zvogeluar me gati 1 mije e 800 metra vetem ne nje dite muajin e kaluar.
Ccedildo dite akullnaja Jakobshavn humbet 20 milione tone akull ne oqean.
Shkencetaret e Universitetit Aberistith thone se kane pare nje pakesim prej 10 mije e 800 metrash qe nga viti 2000 dhe nuk jane te sigurte se ccedilfare e ka shkaktuar ate.
Aslak Lau Rolvsen shpjegon rendesine e gjetjes se arsyes.
ldquoCcedileshtja kryesore eshte ngrohja globale. Pjese e ketij studimi lidhet me gjetjen e shkakut te shkrirjes. Por nuk ka diskutim qe ccedildo gje po ndryshon tani. Pyetja qe shtrohet eshte ndash po e shkaktojme ne apo eshte ky nje lloj ciklirdquo.
Nje ekip britanik nga universitetet Swansea dhe Aberistith thone se kane prova qe tregojne se akullnajat po shkrijne me nje ritem me te shpejte nga sa mendohej.
Nje nga arsyet ka qene se shkrirja ne siperfaqe kontribuon ne rritjen e pjeses se shkrire ne berthamen e akullnajes.
Ndersa shtresa e akullt shkrin ajo absorbon me shume nxehtesi nga dielli duke e shpejtuar shkrirjen nga poshte.
Alun Hubbard eshte pjese e ekipit te hulumtuesve qe kane pare se akulli ne rajon eshte ulur gati kater metra ne vetem nje muaj dhe do te arrije 6 metra gjate sezonit te shkrirjes.
ldquoPer momentin shkrirja eshte me rritme ekstreme. Kemi ketu disa pajisje dhe kemi matur se brenda gati dy javesh eshte shkrire dy meter e gjysme shtrese akulli.rdquo
Shkrirja e siperfaqjes nuk eshte shkaku i vetem per alarmin qe shkaktojne akullnajat.
Dr. Hubbard shpjegon se copezat e pluhurit qe bien mbi akull absorbojne me shume diell dhe shpejtojne shkrirjen.
Shkencetaret zbuluan se vetem ne nje jave 260 kilometra katrore akull u shkeput nga akullnaja Petermann ne Groenlanden veriperendimore.
Kjo eshte pjesa me e madhe e shkeputur ne Arktik ne gjysme shekulli.
Vete ne oqeanin Arktik shkrirja gjate veres ka arritur permasa te paparashikuara.
Shifrat tregojne se zona e oqeanit e mbuluar me akull muajin e akuar ishte ne nivele rekord per korrikun.
Shkrirja e akullit po shkakton gati 60 perqind te rritjes se nivelit te detit ne mbare boten.
Nderkohe temperaturat ne mbare boten tregojne se gjashte mujori i pare i ketij viti ishte me i nxehti ne 150 vjete te regjistrimit te klimes globale.
d.b/ZeriAmerikes/BalkanWeb
Ccedildo dite akullnaja Jakobshavn humbet 20 milione tone akull ne oqean.
Shkencetaret e Universitetit Aberistith thone se kane pare nje pakesim prej 10 mije e 800 metrash qe nga viti 2000 dhe nuk jane te sigurte se ccedilfare e ka shkaktuar ate.
Aslak Lau Rolvsen shpjegon rendesine e gjetjes se arsyes.
ldquoCcedileshtja kryesore eshte ngrohja globale. Pjese e ketij studimi lidhet me gjetjen e shkakut te shkrirjes. Por nuk ka diskutim qe ccedildo gje po ndryshon tani. Pyetja qe shtrohet eshte ndash po e shkaktojme ne apo eshte ky nje lloj ciklirdquo.
Nje ekip britanik nga universitetet Swansea dhe Aberistith thone se kane prova qe tregojne se akullnajat po shkrijne me nje ritem me te shpejte nga sa mendohej.
Nje nga arsyet ka qene se shkrirja ne siperfaqe kontribuon ne rritjen e pjeses se shkrire ne berthamen e akullnajes.
Ndersa shtresa e akullt shkrin ajo absorbon me shume nxehtesi nga dielli duke e shpejtuar shkrirjen nga poshte.
Alun Hubbard eshte pjese e ekipit te hulumtuesve qe kane pare se akulli ne rajon eshte ulur gati kater metra ne vetem nje muaj dhe do te arrije 6 metra gjate sezonit te shkrirjes.
ldquoPer momentin shkrirja eshte me rritme ekstreme. Kemi ketu disa pajisje dhe kemi matur se brenda gati dy javesh eshte shkrire dy meter e gjysme shtrese akulli.rdquo
Shkrirja e siperfaqjes nuk eshte shkaku i vetem per alarmin qe shkaktojne akullnajat.
Dr. Hubbard shpjegon se copezat e pluhurit qe bien mbi akull absorbojne me shume diell dhe shpejtojne shkrirjen.
Shkencetaret zbuluan se vetem ne nje jave 260 kilometra katrore akull u shkeput nga akullnaja Petermann ne Groenlanden veriperendimore.
Kjo eshte pjesa me e madhe e shkeputur ne Arktik ne gjysme shekulli.
Vete ne oqeanin Arktik shkrirja gjate veres ka arritur permasa te paparashikuara.
Shifrat tregojne se zona e oqeanit e mbuluar me akull muajin e akuar ishte ne nivele rekord per korrikun.
Shkrirja e akullit po shkakton gati 60 perqind te rritjes se nivelit te detit ne mbare boten.
Nderkohe temperaturat ne mbare boten tregojne se gjashte mujori i pare i ketij viti ishte me i nxehti ne 150 vjete te regjistrimit te klimes globale.
d.b/ZeriAmerikes/BalkanWeb