Fondi “Kosova”, AIDSSH: 11 630 fashikuj për studiuesit e historisë dhe medias
TIRANË, 17 shkurt/ATSH/ Autoriteti i Dosjeve ka vënë në dispozicion të studiuesve dhe kërkuesve shkencorë “Fondin Kosova”, një arkiv unik me 11,630 fashikuj, të ruajtur në 74 kasaforta, që mbartin dëshmi të rëndësishme mbi ngjarjet më të rëndësishme politike, sociale dhe kulturore të Kosovës nga viti 1944 deri në 1991.
Sipas Autoritetit të Dosjes ky fond është një dritare e re për të kuptuar më shumë dhe për të hedhur dritë mbi marrëdhëniet mes shqiptarëve të Shqipërisë dhe Kosovës.
Në këtë fond bien ne sy fashikuj mbi lëvizjet rinore kosovare dhe ato për mohimin e të drejtave të shqiptarëve të Kosovës si dhe të tilla si dokumente dhe fakte mbi shpopullimin dhe largimin me dhunë nga territoret e tyre të shqiptarëve të Kosovës.
Fondi “Kosova” përbën një burim të çmuar për hulumtuesit, duke përfshirë dokumente mbi demonstratat e vitit 1981 dhe lëvizjet politike të viteve 1988-1989, por edhe mbi gjendjen e institucioneve arsimore e kulturore të asaj kohe., ndërkohe që shumë shqiptarë me origjinë nga Kosova, shtetas të ish- Jugosllavisë, mund të gjejnë dokumente për ta nëse janë ndjekur nga Ish – Sigurimi i Shtetit në fondet të tjera arkivore që nuk i përkasin këtij fondi.
Drejtori i Arkivit në Autoritetin për Informim dhe mbi Dokumentet e Sigurimit të Shtetit 1912-1991, Anton Dukagjini shprehet se mes dokumenteve të shumta të ruajtura, veçohen disa dosje të rëndësishme, që hedhin dritë mbi ngjarjet më dramatike të historisë moderne të Kosovës: “Të dhëna nga burimet tona” – Një dosje me tre vëllime dhe 687 faqe mbi demonstratat e Kosovës.
Dosjet mbi goditjet e mars-prill 1981 – Dy vëllime me 531 faqe, që dokumentojnë ndodhitë pas protestave.
Demonstratat e marsit 1982 – Një dosje me 2 volume dhe 593 faqe, që analizon lëvizjet e mëtejshme studentore.
Rezidenca e Beogradit (1972-1981) – Analiza dhe diskutime politike të ruajtura në 149 faqe.
Fashikulli mbi ngjarjet e Kosovës (prill-maj 1981) – Një dokument me 211 faqe, që përmban raportime të detajuara mbi zhvillimet e atyre muajve vendimtarë.
Seria e dosjeve të “goditjeve në Kosovë” (1975-1990) – Dokumente me qindra faqe që zbulojnë prapaskenat e represionit shtetëror.
Fondi ruan gjithashtu dokumente të rëndësishme mbi personalitete të shquara, si Isuf Gërvalla, Bardhosh Gërvalla, Ibrahim Rugova, Rexhep Qosja, Adem Demaçi e shumë të tjerë, duke ofruar një mundësi të rrallë për studiuesit që dëshirojnë të kuptojnë më thellë historinë dhe rezistencën e Kosovës.
Për studiuesit dhe të interesuarit, dokumentet e ‘Fondit Kosova’ mund të konsultohen përmes aplikimit në faqen zyrtare të Autoritetit të Dosjeve. Një pjesë e këtyre materialeve tashmë është e skanuar dhe do të jetë e aksesueshme edhe përmes arkivës digjitale së institucionit.
Hapja e këtij fondi shënon një hap të rëndësishëm në zbardhjen e historisë së Kosovës dhe ruajtjen e kujtesës historike, duke u dhënë studiuesve mundësinë të hulumtojnë mbi një periudhë që ka lënë gjurmë të thella në fatet e kombit shqiptar.
1 nga 4/k.s/j.p/