GJND, pa zgjidhje për Kosovën

Gjykata Ndrkombtare sht organi m i rndsishm i drejtsis s bashksis ndrkombtare. Gjykimi i saj sht udhrrfyes edhe pr shtje delikate politike dhe ka influenc vendimtare ndaj zhvillimeve t mtejshme t s drejts ndrkombtare. Tani kjo gjykat, n nj vlersim pr Asamblen e Prgjithshme t OKB-s konstatoi se pavarsia e Kosovs e shpallur n 2008-n nuk prbn shkelje t s drejts ndrkombtare. Si duhet vlersuar kjo? Mos vall kjo gjykat tani del n ann e t gjith atyre q duan nj shtet m vete? Vlersimi sht mjaft i matur. E drejta pr vetvendosje nuk luan asnj rol n t. Gjykata m shum konstaton, se vazhdimisht shpalljet e pavarsis jan pranuar dhe se si rrjedhoj nuk ka ndalim t prgjithshm ndaj t tilla deklarimeve.

Megjithat e veanta tek Kosova konsiston n at, q qysh nga viti 1999 ky territor ndonse formalisht ishte serb, pushteti shtetror i Serbis nuk ekzistonte m si pasoj e administrimit ndrkombtar. Vendimet e Kshillit t Sigurimit t OKB-s prcaktojn n kuadr t menaxhimit t konflikteve edhe statusin dhe Kushtetutn e Kosovs, duke prfshir ktu edhe vetadministrimin kosovar.

N prgjithsi n politik mbizotronte unanimiteti, se administrata ndrkombtare duhej t ishte e prkohshme deri n vendimin prfundimtar pr statusin e Kosovs. Bisedimet direkte pr statusin mes kosovarve dhe serbve dshtuan. I drguari i posam i OKB-s, n sfondin e zhvillimeve historike dhe politike si rrjedhoj pa si t vetmen zgjidhje pavarsin. Rusia ishte kundr ksaj n Kshillin e Sigurimit. Prderisa rruga konsensuale – qoft bilaterale apo edhe ajo multilaterale n kuadrin e menaxhimit ndrkombtar t konflikteve – dshtoi, u arrit deri n shpalljen unilaterale t pavarsis q u mbshtet nga shtete t ndryshme.

Kjo prpjekje pr ndryshimin e njanshm n t drejtn ndrkombtare t statusit nuk prputhet me vendimet e Kshillit t Sigurimit. E pikrisht kt do t duhej ta konstatonte Gjykata Ndrkombtare duke shtruar pyetjen, nse megjithat ekzistojn mundsit e justifikimit, si p.sh. mbi bazn e garancive pr vetvendosje brenda s drejts ndrkombtare. N vend t ksaj, shumica e gjykats, n mnyr krejtsisht jorealiste konstatoi, se autort e shpalljes s pavarsis nuk ishin organet kushtetuese t vetadministrimit, por ato ishin nj forum q qndron jasht strukturave zyrtare, t prbra nga Presidenti dhe Parlamenti. E ky forum nuk sht i detyruar ndaj vendimeve t Kshillit t Sigurimit. Ky argumentim nuk sht binds pr shtjen ndrkombtare t statusit.

Gjykimi n vlersimin e GJND-s prcaktohet fort prej rastit konkret. Edhe pr kt arsye, efekti prejudikativ ndaj konflikteve pr vetvendosje n pjes t tjera t bots sht i parndsishm, e kjo sht pozitive. Megjithat vlersimi sht irritues me analizn tejet formaliste dhe me ngushticn prmbajtsore, gj q kritikohet ashpr n disa vota t posame t gjyqtarve t veant. Ky vendim nuk shprehet aspak pr pasojat e shpalljes s lejueshme t pavarsis. Ksisoj, n vend t siguris juridike vlersimi sjell paqartsi dhe i zhgnjen n fakt t gjith: bashksin ndrkombtare, Serbin, por edhe kosovart. Sepse n aspektin politik, shtja e statusit t Kosovs vazhdon t mbetet larg nj zgjidhjeje.

Marr nga “Neue Zürcher Zeitung”