Gjenoma e të sëmurëve tregon nëse ilaçet kundër kancerit janë efikase

Po studiohen prgjigjet e 18 ilaeve kundr kancerit nga ana e 350 ADN-ve t pacientve t prekur nga kjo smundje vdekjeprurse

Kura t ekzaminuara me kujdes, barna nga m t ndryshmet, trajtime t zgjedhura n mnyr specifike pr nj pacient t vetm. Pr kto gjra kemi dgjuar t flitet vazhdimisht dhe ndodh q t mos kuptojm mir se n ’pik sht arritur, sht thjesht ndrr apo dika reale. Harta e ADN-s s njeriut (e krijuar para dhjet vitesh), deri m sot ka qen e dobishme kryesisht pr t prmirsuar njohjen e tumoreve dhe pr t studiuar aspektet gjenetike t kancerit, q pa kto mjete do t kishte qen e pamundur t kuptohej. Tani ADN-ja e pacientve “do t’i msoj” shkenctart t kurojn kancerin me terapi gjithnj e m t personalizuara, duke ekzaminuar gjenet e pacientit dhe ndjeshmrin ndaj disa barnave: kjo sht prova e testuar pr her t par n nivel eksperimental n qendrn “Massachusetts General Hospital Cancer Center” dhe n institutin “Wellcome Trust Sanger Institute”.

Nj hap prpara

N kt studim t ri shkenctart kan studiuar prgjigjet e 18 ilaeve kundr kancerit me 350 ADN-t e pacientve t smur me tumor, duke marr kampion nga qelizat kanceroze dhe duke ekzaminuar me kujdes se far ndodh nse ato kurohen me nj lloj t caktuar ilai. Kshtu jan arritur rezultatet e para n studion “Genomics of Drug Sensitivity”: “Qllimi aktual sht q n pes vjet t mbledhin informacionet e nevojshme pr 400 ilae t ekzaminuara nga ana e mijra kampionve kanceroz. N kt mnyr, prmes kodit gjenetik t pacientve do t deshifrohet ndjeshmria e llojeve t ndryshme t kancerit q do t kurohen me ilae t posame ose kombinimet e ndryshme t barnave”, ka shpjeguar Andy Futreal, studiues q po merr pjes n projektin “Gjenoma e kancerit”. Por cili sht qllimi i ksaj iniciative? Sipas studiuesve me kt lloj analize, do pacient, sipas skics gjenetike t smundjes s tij, do t’u nnshtrohet n t ardhmen terapive m efikase pr t.

Drejt arritjes s qllimit

Sipas ekspertve, t cilt po merren me kt pun, jemi pothuajse n gjysm t rrugs t projektit “Harta e gjenoms s kancerit” t prezantuar n vitin 2006, me qllimin pr t lokalizuar nj centimetr t gjeneve t prfshira n t gjitha tumoret e njohura. Fal shum studimeve t bra gjat ktyre vetive n kt fush, tani e dim se t gjitha qelizat kanceroze kan nj element t prbashkt: nj dmtim n trashgimin e tyre gjenetike. Ndrkoh kan filluar t njihen pothuajse 23 mij gjenet q prbjn gjenomn e njeriut, se cilat jan t prfshira n forma t ndryshme t kancerit (mes t tjerave, “Brca1” dhe “Brca2” pr tumoret e gjirit dhe vezoreve, “Ras” pr tumoret e pankreasit dhe zorrs s trash, “Pml-rar” pr leucemin akute, “Bcr-abl” pr leucemin kronike, “Egfr” pr mushkrit).

N kto raste, pr shembull, testet e ADN-s t studiuara me kujdes nga shkenctart lejojn t kuptosh nse nj person ka gjasa t zhvilloj nj tumor ose jo. N kt mnyr mund t’i paraprihet smundjes, duke
kontrolle specifike pr nj diagnoz t hershme dhe duke ndjekur strategji parandaluese tashm t konsoliduara. Qllimi prfundimtar i mijra shkenctarve n t gjith botn, q punojn pr t luftuar kancerin, sht i njjt: pr do pacient t mund t gjejn defektet gjenetike q i kan shkaktuar kt smundje dhe pr t’i dhn kurat e duhura, ose q t prcaktojn rrezikun individual t smundjeve dhe t parandalojn trashgimin e saj.

Obeziteti sht i shkruar n ADN, por mund t luftohet me sport
Aktiviteti fizik ul deri n 40 pr qind predispozitn gjenetike pr t’u shndoshur

Nse obeziteti sht i shkruar n ADN, ather sht e kot t mbani dieta. Megjithat nj zgjidhje ka: sipas nj studimi t ri, t kryer nga nj grup shkenctarsh anglez, t bsh aktivitet fizik ul deri n 40 pr qind mundsin pr t’u shndoshur. Grupi i udhhequr nga Ruth Loos, i qendrs “Medical Research Council Epidemiology Unit” t Kembrixhit, ka ekzaminuar 20430 banor t Norwick-ut, duke studiuar variante t ndryshme gjenetike t njohura pr rritjen e rrezikut t obezitetit. Pjesa m e madhe e njerzve kishin trashguar 10 dhe 13 variantet aleate t kileve t teprta, ndrkoh q disa t tjer e kalonin kuotn e 17-s. Aktiviteti fizik i praktikuar nga do vullnetar sht regjistruar. Studiuesit kan krahasuar m pas t dhnat e mbledhura, pr t kuptuar m mir nse prirja gjenetike e kileve t teprta i prgjigjet indeksit t mass trupore dhe nse fakti q bjn ushtrime fizike mund ta rris ndikimin e gjeneve dhe t influencoj n rrezikun e obezitetit.

Prfundimi: studiuesit zbuluan se efektivisht do variant gjenetik sht i lidhur me nj rritje t indeksit trupor. Ndikimi i gjeneve sht m i lart te personat dembel. Ata q bjn aktivitet fizik “akumulojn” vetm 379 gram dhjam pr do variant gjenetik, ndrsa alergjikt ndaj gjimnastiks arrijn n 592 gram dhjam. Pra, prfundojn autort e studimit, obeziteti mund t ulet deri n 40 pr qind te personat aktiv, n krahasim me dembelt.

#