Gjermania të pasqyrojë të paimagjinueshmen

Gjermania dikur ishte n qendr t integrimit evropian. Burrshtetasit e saj deklaronin se Gjermania nuk kishte politik vetanake t jashtme, por vetm politik evropiane. Pas rnies s Murit t Berlinit, lidert gjerman e kishin t qart se ribashkimi i vendit t tyre do t mund t ndodhte vetm n kontekstin e nj Evrope t bashkuar dhe ksisoj gjermant do t kontribuonin pak m shum dhe do t prfitonin m pak prej saj sesa t tjert. Por, ato dit tash kan marr fund. Euroja sht n kriz dhe Gjermania sht protagonistja kryesore. Gjermant nuk ndjehen m edhe aq t pasur, prandaj nuk duan t vazhdojn t shrbejn si xhep i thell pr pjesn tjetr t Evrops. Ky ndryshim n sjellje sht i kuptueshm, por, megjithat, e ka ngrir procesin e integrimeve evropiane. Shenjat e para t ktyre telasheve u shfaqn pas kolapsit t institucionit “Lehman Borther”, n shtator t 2008-s, ather kur ministrat e Financave t Bashkimit Evropian vendosn, n nj takim emergjent n Paris, t ofrojn nj garanci virtuale, t ciln asnj institucion i rndsishm financiar nuk do t lejohej ta bj.

Pasojat e zhvillimeve t mtejme u shfaqn kt vit, kur Greqia u vu n qendr t vmendjes, pasi qeveria e re pranoi se paraardhsit kishin gnjyer pr sasin e deficitit buxhetor t vitit 2009. Autoritetet evropiane ishin t ngathta n reagimet e tyre, sepse antart e Eurozons mbanin qndrime radikalisht t kundrta. Franca dhe vendet e tjera donin t dshmonin solidaritet, por Gjermania, e traumatizuar dy her n shekullin XX nga krizat financiare, ishte alergjike ndaj presioneve t inflacionit. Dhe, kur lidert evropian m n fund reaguan, ata sht dashur t ofrojn nj pako edhe m t madhe shptimi, se ajo q ishte e nevojshme, po ta miratonin m hert. Politikat e imponuara aktualisht n Eurozon jan n kontradikt t drejtprdrejt me msimet q jan nxjerr nga periudha e Depresionit t Madh t viteve ‘30 dhe rrezikojn ta shtyjn Evropn drejt nj periudhe t stagnimit t strzgjatur ose edhe m keq. Kjo do t prodhoj paknaqsi dhe shprthim social. N rastin m t keq, BE-ja do t mund t paralizohej apo shkatrrohej nga rritja e ksenofobis dhe ekstremizmit nacionalist. Dhe, nse kjo ndodh, Gjermania do t bartte mbi vete prgjegjsin m t madhe. Prandaj, gjermant duhet ta marrin n shqyrtim eksperimentin e menduar tashm, at t trheqjes nga euroja. Marka e rivendosur gjermane do t ngjitej lart, kurse euroja do t kufizohej. Pjesa tjetr e Evrops do t bhej konkurruese dhe do t mund t dilte nga vshtirsit, ndrkoh q vet Gjermania do t zbulonte se sa e dhembshme sht t kesh nj valut t mbivlersuar. Natyrisht, e gjith kjo sht hipotetike, sepse po ta braktiste Gjermania euron, pasojat politike as q mund t paramendohen. Por, eksperimenti mund t jet i dobishm n parandalimin e asaj q aktualisht s’mund t paramendohet.