Himni i flamurit

Projekti i nj dokumentari mbi himnin e flamurit, vetm n mbledhjen e fundit t bordit t Qendrs Kombtare Kinematografike ka mundur t marr miratimin. Ndonse gjithka sht ende n letr, regjisori Petrit Ruka tregon paraprakisht se do t jet nj dokumentar artistik. Ndrkaq, mungesa e buxhetit t mjaftueshm e v n dyshim realizimin e tij

Pas disa aplikimesh n bordin e Qendrs Kombtare Kinematografike, projekti i nj dokumentari mbi himnin e flamurit, vetm n mbledhjen e fundit ka mundur t marr miratimin. Ndonse gjithka sht ende n letr, regjisori Petrit Ruka tregon paraprakisht platformn regjisoriale t ktij dokumentari. “Ideja ime ishte q ta bja kt dokumentar n kuadrin e 100-vjetorit t pavarsis. Me siguri q do t jet nj prvjetor i madh dhe un do t dshiroja q ky dokumentar t ishte pjes e festimeve t Vlors”, thot Ruka. Sipas skenarit t prfunduar, linja e dokumentarit do t ndrtohet mbi vet historin e krijimit t himnit ton, q pr Rukn sht krejt e ndryshme nga vendet e tjera. Detajet e ksaj historie, shpeshher e ardhur n ditt e sotme n variante t ndryshme, prbjn pr regjisorin nj material t bollshm artistik. “Historia e himnit ton sht nj histori plot peripeci t jashtzakonshme e t papritura, ashtu si ndodh gjithmon me historin shqiptare t mbushur plot paradokse. Historia e himnit shqiptar ndryshon nga t gjitha historit e himneve t tjera, q mund t jen krijuar n mnyr komode kur jan
shtetet. Himni i flamurit n Shqipri sht
kur nuk kishte shtet pr vet rrethanat tepr specifike. I
q m 1908-n, u deshn katr vjet t tjera q himni t pagzohej nga Ismail Qemali m 1912-n. Por m e uditshmja sht q himni yn u dekretua pas thuajse 100 vjetsh, n vitin 2002 nga ish-presidenti Alfred Moisiu. Ruka thot se dokumentari sht i llojit artistik. E nnvizon kt pr t theksuar m pas se do t ket mjaft inskenime, volum xhirimesh e mjaft pun pr t’u br. Pr sa i prket ndrtimit t historis, Ruka thot se punn e ka nisur q prej vitit 2002 dhe ka shfletuar shum literatur pr t arritur n nj variant t konsoliduar. “M 1908-n djemt e Bukureshtit morn vendimin pr t
jo nj himn, por nj kng patriotike. Shqiptart e Bukureshtit ishin nj grup djemsh e burrash, t shkolluar e t pashkolluar, q zienin nga dshira e madhe pr t
Shqiprin. Ata mblidheshin n Kishn e Shn Gjergjit, q sht n rrugn “Viktoria”. Kujtimet e para n mnyr besnike i jep Lasgush Poradeci. Ai prshkruan nj komunitet t madh te rreth 1000 shqiptar q mblidheshin n kish dhe festonin festat fetare me kng kishtare, por u mungonin kngt patriotike. Ather vendosn t bnin kng patriotike. Shqiptart nuk menduan t bnin nj himn, por morn muzikn e Ciprian Porumbeskut, himnit rumun. N fillimi e kndonin kngn patriotike rumanisht, m von filluan ta prkthenin aty pr aty shqip e pastaj iu lutn Asdrenit t’iu bnte nj tekst, “Pran flamurit t prbashkuar”, q u shkrua m 1908-n dhe u botua m 1912-n n vllimin “ndrra dhe lot”, tregon Ruka. Ky sht vese fillimi i dokumentarit q vijon me mbshtetjen q Ismail Qemali krkoi te shqiptart e Bukureshtit, rrugn pr t ardhur n Vlor, dy kasnect q e solln himnin, 5 burrat q erdhn nga Bukureshti pr ta knduar dhe ekzekutimi i tij pak para aktit t shpalljes s pavarsis. Kto jan histori q kan ardhur deri sot thuajse n formn e legjends. “Pr fat t keq nuk ka filmime apo dokumente q t vrtetojn se si u kndua himni, sa minuta zgjati e detaje t tjera si kto”, thot Ruka, duke shpjeguar se n realizimin e ktij dokumentari do t ket shum inskenim pr skena q vetm prshkruhen. Pjes e historis do t jen edhe prpjekjet e bra ndr vite pr t ndryshuar himnin. E para i takon vitit 1923, kur pas vdekjes s Ismail Qemalit dhe themelimit t Qeveris s Lushnjs, e cila u prpoq ta ndryshonte, duke pasur n konsiderat cenimin e ndrgjegjes kombtare q muzika e himnit ishte nj muzik rumune. Prpjekja e dyt ndodhi n 25-vjetorin e pavarsis, kur qeveria e mbretit Zog, n kuadrin e nj feste madhshtore, kur erdhn edhe eshtrat e Naimit, vendosi t shpallte nj konkurs t madh pr himnin e flamurit, duke vn n dispozicion 5000 franga ari pr muzikn dhe 3000 pr tekstin. U ngrit nj komision serioz me Gjergj Fishtn, Mehdi Frashrin, Lasgush Poradecin e t tjer t mendimit shqiptar. Pr ironi konkursin e fitoi nj kompozitor italian, por as ky version nuk u dekretua. M 1946-n, me rastin e shpalljes s Republiks, qeveria e re komuniste bri gati nj himn tjetr. U kompozua nj kng me muzik t Kristaq Konos me tekst t Sknder Luarasit. As kt radh nuk mundi t ndryshonte. M 1976-n u mor seriozisht shtja e himnit. U ngrit nj komision prej 100 njerzish me Mehmet Shehun n krye dhe u shpall nj konkurs, ku fitoi nj kompozim i Nikolla Zoraqit me tekst t Fatos Arapit, “E re u ngrit kjo toka jon”. “N momentin e fundit pati nj trheqje pa buj nga Enver Hoxha”, thekson Ruka. Regjisori thot se jan ende n fazn paraprgatitore dhe pr volumin e xhirimeve dhe mnyrn se si sht menduar t realizohet, mbshtetja e QKK-s garanton vetm 1\3 e buxhetit t nevojshm. Do t ket rreth 4-5 aktor, do t ket xhirime q prfshijn Rumanin, Vlorn, Korn e ndoshta edhe vende t tjera. “sht nj dokumentar q t krkon t kthehesh n koh e pr kt arsye rekuizita (veshjet, kostumet, pajisjet, episode me barinj q dgjojn himnin) mbetet e vshtir e po ashtu nj tjetr problem prbn peizazhi i sotm i transformuar. Do t na duhet t xhirojm diku n malsit e Kolonjs, Tepelens, Gjirokastrs”, tregon Ruka. Ndrkoh q pjes e dokumentarit do t jen edhe materiale arkivore e kryesisht ato q do t merren nga Rumania. Sipas tij, jan n tratativa pr t bler material arkivor, ndrkoh q xhirimet n Bukuresht bhen m t lehta pr vet faktin se Kisha e Shn Gjergjit, rruga “Viktoria”, vendet ku ka jetuar Asdreni e personalitetet e tjera t asaj kohe, ekzistojn akoma. Por, sipas Ruks, realizimi i ktij dokumentari vihet n dyshim nse nuk sigurohet mbshtetja e nevojshme financiare. “Ne ende nuk kemi lidhur kontrat me Qendrn e Filmit, q t nisim punn me 1\3 e buxhetit dhe filmimet t ngeleshin n gjysm. Nse nuk do t arrihet t sigurohet buxheti i nevojshm, sht m e ndershme q t mos xhirohej fare”, thot Ruka, i cili po krkon mundsit ta bj t realizueshm kt dokumentar.