Hysi Sistemi ndryshohetpa e prekur Kushtetuten
Anetarja e Komisionit parlamentar Ad Hock per Reformen Zgjedhore deputetja socialiste Vasilika Hysi ne nje interviste per gazeten Shqiptarja.com ka deklaruar se ndryshimet dhe permiresimet ne sistemin zgjedhor perfshire dhe korrektimin kombetar te sistemit proporcional rajonal mund te behen dhe pa ndryshuar Kushtetuten gje te cilen mazhoranca e kundershton fort. Njeheresh deputetja socialiste sqaron dhe pozicionin pro te opozites ne lidhje me disa ndryshime ne Kod te kerkuara dhe nga raportet e nderkombetareve qe jane mosperdorimi i femijeve ne fushate si dhe nje propozim tjeter per moskandidimin e drejtoreve te administrates shteterore pa dhene me pare doreheqjen per te cilat mazhoranca eshte shprehur kunder duke e rikthyer kete ceshtje dhe njehere tek ekspertet. Nga ana tjeter Hysi eshte deklaruar dhe per mbeshtetjen dhene propozimeve te partive te vogla per reformen zgjedhore si dhe diskutimet per propozimet e grupeve te interesit. Ajo nuk ka munguar te flase dhe per reformen ne KQZ dhe ndryshimin e drejtimit te ketij institucioni zgjedhor per te dhene zgjedhje te lira dhe te drejta dhe fshire kujtimet e keqia te dy zgjedhjeve te fundit. Ajo ka folur dhe per reformen ne drejtesi. Per te cilen eshte kerkuar me insistim qe te marre fund kultura e pandeshkueshmerise te respektohet ligji te kete pavaresi te institucioneve kushtetuese pastrim te sistemit nga te korruptuarit e personat pa integritet moral e profesional.
Kur ka mbetur shume pak kohe nga perfundimi i afatit per reformen zgjedhore pse ecet kaq ngadale duke rrezikuar kapjen e afateve
Konstatimi juaj eshte i vertete. Deri me sot jane trajtuar dy krere te Kodit zgjedhor konkretisht Regjistrimi i kandidateve dhe financimi i fushatave zgjedhore dhe subjekteve politike. Nderkohe grupi i eksperteve teknike po punon per disa ceshtje per te cilat nuk eshte gjetur ende konsensus dhe per disa ceshtje te tjera te cilat do te diskutohen ne mbledhjen e ardhshme.
Ekspertet dhe anetaret e opozites ne Komision kane angazhimin dhe vullnetin maksimal per te perfunduar reformen ne kohe dhe me cilesi.
Mazhoranca po i mbeshtet keto propozime...
Nje gje te tille nuk e shoh tek mazhoranca dhe aleatet e saj ne Komision. Pa vullnetin politik te drejtuesve te mazhorances komisioni i Reformes Zgjedhore nuk mund te perfundoje ne afatin e duhur reformen. Kur e them kete kam parasysh disa rekomandime te ODIHR per ceshtje mjaft te ndjeshme dhe trajtimi i kerkesave te partive te vogla te paraqitura deri me tani kerkojne kohen dhe angazhimin me te madh nga ana e komisionit.
Me konkretisht ku kane ngecur negociatat per reformen zgjedhore
Probleme te tilla si doreheqja ose pezullimi nga detyra e disa zyrtareve te larte kur ata kandidojne aspekte te vecanta lidhur me pjesemarrjen ne fushate te administrates publike ose perdorimi/detyrimi i nxenesve te marrin pjese ne takime elektorale jane ceshtje te diskutuara per te cilat eshte shpenzuar kohe dhe per te cilat nuk eshte gjetur ende konsensus i plote ne menyre te tille qe me fiksimin e tyre ne ligjin zgjedhor tu jepet fund pervojave shume negative ne zgjedhjet e realizuara ne Shqiperi sidomos ne zgjedhjet e vitit 2009 e 2011.
Po per kerkesat e grupeve te interesit...
Jemi duke e shqyrtuar tere kete proces. Pas degjimit te grupeve te interesit per respektimin e barazise gjinore dhe diskutimeve ne komision ku diskutimi ende nuk ka perfunduar mendojme te arrijme nje perfundim. I permenda keto ceshtje pasi diskutimi i tyre per te gjetur konsensus ka marre kohe nderkohe qe shume ceshtje te tjera me rendesi dhe interes publik pritet te diskutohen ne ditet ne vazhdim.
Mendoni se mund te arrihet konsensusi per korrektimin e sistemit proporcional rajonal pa prekur Kushtetuten
Lidhur me sistemin ka patur nje diskutim te mbledhjen e komisionit. Diskutimi synon te behen ndryshime ne sistemin zgjedhor por pa cenuar Kushtetuten. Mazhoranca nuk i pranon ndryshimet kushtetuese.
Keni kerkuar ndryshimin e perberjes se KQZ si mendoni ta arrini dhe deri ku mund te leshoje PS
Zgjedhjet parlamentare te vitit 2009 dhe zgjedhjet vendore te 8 majit te vitit 2011 treguan qarte se si funksionoi KQZ. Ne te dy raportet e OSBE/ODIHR ka rekomandime per formatimin e KQZ. Deri tani jane duke u studiuar format e ndryshme te riorganizimit te KQZ-se. Nje gje eshte e qarte qe kreu i administrates zgjedhore do te reformohet. Por sikurse thuhet qarte edhe ne opinionin e perbashket te Komisionit te Venecias dhe ODIHR-it te miratuar ne dhjetor i vitit te kaluar rendesi te vecante ka jo vetem organizimi i KQZ-se por zbatimi i ligjit dhe jo sjellja politike e gjithe administrates zgjedhore.
Nese nuk arrihet konsensusi mes paleve ne Komision mendoni se mund te hyhet ne zgjedhje me kete Kod Zgjedhor
Duke qene anetare e Komisionit te Reformes Zgjedhore nuk dua te paragjykoj angazhimin intesiv serioz dhe profesional te kolegeve te mi te opozites ne kete komision. Ne kushtet kur jemi duke punuar nuk mund te flas per gjera qe i perkasin te ardhmes.
Ne lidhje me reformen ne drejtesi mendoni se vendimet me te fundit ne lidhje me 21 janarin dhe procese te tjera e bejne te domosdoshme nje reforme te tille
Absolutisht po. Jo vetem zhvillimet qe pasuan proceset penale pas ngjarjes tragjike te 21 janarin por edhe me pare qytetaret shqiptare perballen me nje drejtesi me probleme serioze. Kur flasim per reformen ne drejtesi kam parasysh reformimin e ketij sistemi ne teresi si ate penal civil administrativ pavaresine eficensen dhe efikasitetin e sistemit te drejtesise penale barazine e qytetareve para ligjit dhenien fund njehere e pergjithmone te parimit te pa ndeshkueshmerise se cilido funksionari te larte publike te zgjedhur ose emeruar ne pushtet ose jo.
Qe do te thote...
Reforma ne drejtesi nuk nenkupton vetem ndryshime te ligjeve dhe miratim te tyre por forcim te kultures te respektimit te ligjit pavaresi te institucioneve kushtetuese profesionalizem pastrim te sistemit nga te korruptuarit dhe personat qe nuk kane integritet moral dhe profesional.
Kur ka mbetur shume pak kohe nga perfundimi i afatit per reformen zgjedhore pse ecet kaq ngadale duke rrezikuar kapjen e afateve
Konstatimi juaj eshte i vertete. Deri me sot jane trajtuar dy krere te Kodit zgjedhor konkretisht Regjistrimi i kandidateve dhe financimi i fushatave zgjedhore dhe subjekteve politike. Nderkohe grupi i eksperteve teknike po punon per disa ceshtje per te cilat nuk eshte gjetur ende konsensus dhe per disa ceshtje te tjera te cilat do te diskutohen ne mbledhjen e ardhshme.
Ekspertet dhe anetaret e opozites ne Komision kane angazhimin dhe vullnetin maksimal per te perfunduar reformen ne kohe dhe me cilesi.
Mazhoranca po i mbeshtet keto propozime...
Nje gje te tille nuk e shoh tek mazhoranca dhe aleatet e saj ne Komision. Pa vullnetin politik te drejtuesve te mazhorances komisioni i Reformes Zgjedhore nuk mund te perfundoje ne afatin e duhur reformen. Kur e them kete kam parasysh disa rekomandime te ODIHR per ceshtje mjaft te ndjeshme dhe trajtimi i kerkesave te partive te vogla te paraqitura deri me tani kerkojne kohen dhe angazhimin me te madh nga ana e komisionit.
Me konkretisht ku kane ngecur negociatat per reformen zgjedhore
Probleme te tilla si doreheqja ose pezullimi nga detyra e disa zyrtareve te larte kur ata kandidojne aspekte te vecanta lidhur me pjesemarrjen ne fushate te administrates publike ose perdorimi/detyrimi i nxenesve te marrin pjese ne takime elektorale jane ceshtje te diskutuara per te cilat eshte shpenzuar kohe dhe per te cilat nuk eshte gjetur ende konsensus i plote ne menyre te tille qe me fiksimin e tyre ne ligjin zgjedhor tu jepet fund pervojave shume negative ne zgjedhjet e realizuara ne Shqiperi sidomos ne zgjedhjet e vitit 2009 e 2011.
Po per kerkesat e grupeve te interesit...
Jemi duke e shqyrtuar tere kete proces. Pas degjimit te grupeve te interesit per respektimin e barazise gjinore dhe diskutimeve ne komision ku diskutimi ende nuk ka perfunduar mendojme te arrijme nje perfundim. I permenda keto ceshtje pasi diskutimi i tyre per te gjetur konsensus ka marre kohe nderkohe qe shume ceshtje te tjera me rendesi dhe interes publik pritet te diskutohen ne ditet ne vazhdim.
Mendoni se mund te arrihet konsensusi per korrektimin e sistemit proporcional rajonal pa prekur Kushtetuten
Lidhur me sistemin ka patur nje diskutim te mbledhjen e komisionit. Diskutimi synon te behen ndryshime ne sistemin zgjedhor por pa cenuar Kushtetuten. Mazhoranca nuk i pranon ndryshimet kushtetuese.
Keni kerkuar ndryshimin e perberjes se KQZ si mendoni ta arrini dhe deri ku mund te leshoje PS
Zgjedhjet parlamentare te vitit 2009 dhe zgjedhjet vendore te 8 majit te vitit 2011 treguan qarte se si funksionoi KQZ. Ne te dy raportet e OSBE/ODIHR ka rekomandime per formatimin e KQZ. Deri tani jane duke u studiuar format e ndryshme te riorganizimit te KQZ-se. Nje gje eshte e qarte qe kreu i administrates zgjedhore do te reformohet. Por sikurse thuhet qarte edhe ne opinionin e perbashket te Komisionit te Venecias dhe ODIHR-it te miratuar ne dhjetor i vitit te kaluar rendesi te vecante ka jo vetem organizimi i KQZ-se por zbatimi i ligjit dhe jo sjellja politike e gjithe administrates zgjedhore.
Nese nuk arrihet konsensusi mes paleve ne Komision mendoni se mund te hyhet ne zgjedhje me kete Kod Zgjedhor
Duke qene anetare e Komisionit te Reformes Zgjedhore nuk dua te paragjykoj angazhimin intesiv serioz dhe profesional te kolegeve te mi te opozites ne kete komision. Ne kushtet kur jemi duke punuar nuk mund te flas per gjera qe i perkasin te ardhmes.
Ne lidhje me reformen ne drejtesi mendoni se vendimet me te fundit ne lidhje me 21 janarin dhe procese te tjera e bejne te domosdoshme nje reforme te tille
Absolutisht po. Jo vetem zhvillimet qe pasuan proceset penale pas ngjarjes tragjike te 21 janarin por edhe me pare qytetaret shqiptare perballen me nje drejtesi me probleme serioze. Kur flasim per reformen ne drejtesi kam parasysh reformimin e ketij sistemi ne teresi si ate penal civil administrativ pavaresine eficensen dhe efikasitetin e sistemit te drejtesise penale barazine e qytetareve para ligjit dhenien fund njehere e pergjithmone te parimit te pa ndeshkueshmerise se cilido funksionari te larte publike te zgjedhur ose emeruar ne pushtet ose jo.
Qe do te thote...
Reforma ne drejtesi nuk nenkupton vetem ndryshime te ligjeve dhe miratim te tyre por forcim te kultures te respektimit te ligjit pavaresi te institucioneve kushtetuese profesionalizem pastrim te sistemit nga te korruptuarit dhe personat qe nuk kane integritet moral dhe profesional.