Irani nuk ka shumë mundësi të mira pas dy sulmeve vdekjeprurëse

Një nga gjërat e pakta që funksionon në favor të Iranit pas lajmit poshtërues se lideri politik i Hamasit, Ismail Haniyeh u vra brenda natës në kryeqytetin iranian, është se regjimi kontrollon shumicën e informacionit që bota arrin të shohë.

Ajo që Irani ka thënë deri më tani është se Haniyeh vdiq pasi u godit nga një “predhë e drejtuar nga ajri” në Teheran, ku ai po merrte pjesë në inaugurimin e presidentit iranian. Por tani dihet pak më shumë. Izraeli nuk ka marrë përgjegjësinë për sulmin, por më parë është zotuar të eliminojë Hamasin dhe liderët e tij pas sulmeve të 7 tetorit.

Vdekja e Haniyeh erdhi disa orë pasi Izraeli konfirmoi se kreu një sulm në Bejrut, Liban , të martën që vrau komandantin më të lartë ushtarak të Hezbollahut, një grup tjetër militant i mbështetur nga Irani, të cilin e fajësoi për një sulm vdekjeprurës në Lartësitë e Golanit të pushtuara nga Izraeli.

Detajet e sakta të asaj që ndodhi rreth orës 2 të mëngjesit në Teheran, do të diktojnë se çfarë do të vijë më pas, ndërsa Irani kërkon të paraqesë një narrativë që justifikon dhe formon përgjigjen e tij.

Cilado qoftë e vërteta dhe çfarëdo që ofron Irani, sulmi është padyshim një shkelje e rëndë e sovranitetit të tij dhe shfryn flluskën e supozuar të sigurisë së kryeqytetit iranian. Haniyeh ishte mysafiri i regjimit dhe roli i tij si një fuqi rajonale rrezikohet nëse nuk është në gjendje të garantojë sigurinë e thjeshtë të aleatëve vizitorë.

Ka raportime se ai ishte duke qëndruar në një shtëpi për veteranë dhe është e paqartë se e kujt ishte përgjegjësia teknike për mbrojtjen e këtij objekti. Garda Revolucionare (IRGC) është vënë në një siklet në mënyrë eksplicite, brenda një poshtërimi më të gjerë nga ana izraelite, një atentat thellë brenda Iranit.

Por Irani ka përjetuar shkelje të ngjashme edhe në të kaluarën. Vdekja e shkencëtarit kryesor bërthamor Mohsen Fakhrizadeh u prit me zemërim të kufizuar në vitin 2020. Vrasja e komandantit të Kudsit Qasem Suleinami, figura ushtarake më e famshme e vendit, muaj më parë, çoi në retorikë të zjarrtë, por në vend të kësaj çoi në një goditje të kufizuar në një bazë të largët amerikane. Irani ka reaguar më parë dhe mund ta bëjë këtë përsëri.

Nuk mungojnë rerotika të furishme një ditë pas sulmeve, por nuk ka asnjë rrugë të lehtë për Iranin. Është e qartë se Teherani ka hezituar, për muajt që nga 7 tetori, të nisë përfaqësuesin e tij më të egër, Hezbollahun, në një luftë të plotë me Izraelin nga Libani. Duke lënë mënjanë tmerrin e madh humanitar që një konflikt i tillë do të sjellë si për libanezët ashtu edhe për izraelitët, Hezbollahu mbetet një kartë e fuqishme që Teherani mund ta luajë ndoshta një herë.

Regjimi ruan ambiciet e dukshme në programin e tij bërthamor dhe një ushtri të gërryer nga sanksionet, kështu që Hezbollahu është një As që duhet të paraqitet me një kohë të zgjuar.

Irani ka provuar gjithashtu një sulm të paprecedentë të drejtpërdrejtë ndaj Izraelit më parë, në prill, pasi komandantët e lartë të IRGC-së u vranë në një sulm izraelit në Damask. Me pak fjalë, 300 dronët dhe raketat e lëshuara – direkt nga Irani në Izrael – thjesht parakaluan. Rreth 99% e tyre u rrëzuan.

Përgjigja e regjimit ndaj vdekjes së Haniyeh do të përcaktojë rolin e tij si një fuqi rajonale dhe, nëse ai dështon të shfaqet mjaftueshëm i fuqishëm, rrezikon që ai të rrëshqasë. Një goditje e fshehtë, asimetrike, disa javë nga tani, nuk mund të rregullojë dëmin e shkaktuar në prestigjin e saj.

Rreziku i territorit të paeksploruar në të cilin ndodhemi është se graviteti i përgjigjeve të pritshme nuk është përcaktuar – pas është një mjedis që evoluon çdo ditë. Në të vërtetë, personazhet që marrin vendimet po ndryshojnë me shpejtësi, ose vetë nën presionin e fortë të brendshëm. Kjo thjesht thekson rrezikun e llogaritjes së gabuar, ose të veprimeve të ndërmarra për të kënaqur shqetësimet egoiste, të izoluara, në vend të një ndikimi më të gjerë rajonal. Me pak fjalë, është një rrëmujë që rritet dhe bashkë me të rritet edhe mundësia e të papriturës.

Deklarata e parë e liderit suprem iranian Ali Khamenei për këtë çështje tha për Izraelin: “Ju vratë mysafirin tonë të dashur në shtëpinë tonë dhe tani keni hapur rrugën për dënimin tuaj të ashpër”. Por mos harroni se ky është një lider i mbijetuar, tetëvjeçar, i cili sapo ka duruar vite të tëra trazirash popullore dhe konflikt në rritje me Izraelin, dhe 24 orë më parë pa një president çuditërisht të moderuar, Masoud Pezeshkian, të betohet. Ai po projekton forcën e brendshme po aq sa është ndërkombëtarisht.

Më vete, Hezbollahu kishte ngecur dukej në një krizë akute edhe pse grupi militant shënjestroi në dukje gabimisht nxënësit e shkollës Druze në Lartësitë Golan në fundjavë. Mund të duket se goditja në Haniyeh ka hequr vëmendjen për t’u përgjigjur, për një kohë më të shkurtër, megjithëse mund të zvarritet në reagimin përfundimtar të Iranit. Por fakti që vrasja e komandantit të saj, Fuad Shukr, tani duket si një kujtim i largët, duke ekspozuar sa shpejt po zhvillohen ngjarjet.

Teherani po merr kohën e tij për të zbuluar se si, përsëri, shenjtërorja e tij më e brendshme u shkel nga Izraeli. IRGC pasoi një deklaratë për Haniyeh në orën 2.50 të mëngjesit me kohën e SHBA-së, por përfundimisht shmangu shumicën e detajeve se si u vra ai. Ndoshta nuk e di, ose nuk dëshiron të thotë, ose po mendon se çfarë të thotë në mënyrë që të gjejë një përgjigje që i përshtatet – dhe që mund të ekzekutohet.

Megjithatë, vijat e kuqe janë kryqëzuar për muaj të tërë dhe këtë mëngjes ne u ngjitëm disa shkallë më lart në shkallët e përshkallëzimit. Pyetja e dhimbshme e 24 orëve të ardhshme – ndërsa Irani formon narrativën e tij se si erdhi ky poshtërim i madh – është se çfarë hapash të mbetur ka për të hedhur? CNN

/rtsh.al/