Ja si zgjidhet Papa i ardhshëm dhe si funksionon Konklava sekrete që do të përcaktojë liderin e ri katolik

Papa Françesku, i cili vdiq të hënën e Pashkëve në moshën 88-vjeçare, është varrosur pas një funerali ku morën pjesë liderë botërorë dhe qindra mijëra njerëz në sheshin e Shën Pjetrit. Ai ishte Papa i parë i Amerikës Latine në historinë e Kishës Katolike.

Me përfundimin e funeralit, vëmendja kthehet tek konklava, procesi konfidencial përmes të cilit do të zgjidhet një papë i ri.

Gjatë gjithë historisë, konklavat kanë sjellë momente ndryshimesh të rëndësishme për Kishën Katolike, pasi çdo papë i ri lë gjurmën e tij.

Vetëm kardinalët nën moshën 80 vjeç kanë të drejtë të votojnë dhe zgjedhja e një papa të ri shihet si detyrë dhe si përgjegjësi shpirtërore.

Konklavat janë mbajtur për shekuj, duke ndjekur rregulla strikte të krijuara për të mbrojtur sekretin dhe për të parandaluar ndikimin e jashtëm.

Fjala “konklave” vjen nga latinishtja cum clave – që do të thotë “me një çelës” – duke pasqyruar traditën e mbylljes së kardinalëve larg.

Që nga shekulli i 15-të, zgjedhjet janë zhvilluar brenda Kapelës Sistine, nën afresket e saj të famshme të Rilindjes.

Konklava e fundit, në vitin 2013, zgjodhi Papa Françeskun pas vetëm pesë raundeve të votimit, duke e bërë atë një nga vendimet më të shpejta në kohët moderne.

Megjithatë, në shekujt e mëparshëm, mosmarrëveshjet midis fraksioneve ndonjëherë bënë që konklavat të zgjasin për muaj të tërë.

Këtë herë, kardinalët do të mblidhen sërish në Vatikan për të zgjedhur Papën e 267-të.

Shën Pjetri, i konsideruar si Papa i parë në traditën katolike, u zgjodh rreth vitit 30 pas Krishtit.

Pasi të zgjidhet një papë i ri, ai do të pyetet nëse e pranon rolin dhe emrin që dëshiron të marrë.

Rezultati do të shpallet me shfaqjen e tymit të bardhë që ngrihet mbi Kapelën Sistine, duke sinjalizuar se është zgjedhur një papë i ri.

Deri atëherë, Kisha Katolike mbetet në periudhën e Sede vacante , në pritje të udhëheqësit të saj të ardhshëm.

Çfarë bën Papa?

Papa drejton Kishën Katolike dhe festohet si pasardhësi i Shën Pjetrit, duke i dhënë atij autoritet mbi 1.4 miliardë ndjekësit e saj.

Katolikët besojnë se kjo e lidh atë drejtpërdrejt me Jezu Krishtin, duke e bërë atë një burim kyç të udhëheqjes shpirtërore.

Krahas Biblës, mësimet e tij ndihmojnë në formimin e besimeve dhe praktikave të Kishës. Konfesionet e tjera të krishtera, si protestantët dhe të krishterët ortodoksë, nuk e njohin autoritetin e tij.

 Zgjedhja e Papës

135 kardinalë janë nën moshën 80 vjeç, gjë që i bën ata të drejtë të zgjedhin pasardhësin e Papa Françeskut.

Papa Françesku emëroi 108 nga 135 kardinalët. Kjo rrit – por nuk garanton – mundësinë që Papa i ardhshëm të ndajë vizionin e tij për një Kishë Katolike më progresive dhe gjithëpërfshirëse.

Shumica e kardinalëve votues janë nga Evropa , një prirje që ka vazhduar me shekuj.

Por qendra gjeografike e gravitetit të Kishës Katolike po zhvendoset. Kardinalët aziatikë , historikisht të nënpërfaqësuar, tani përbëjnë gati një të katërtën e burrave që mund të jenë pjesë e konklavës.

Pasi Françesku është varrosur, dekani i Kolegjit të Kardinalëve, Kardinali Giovanni Battista Re, ka 15 deri në 20 ditë për të thirrur kardinalët në Romë.

Etapat

Gjatë konklavës, kardinalët jetojnë në Casa Santa Marta , një bujtinë pesëkatëshe me 106 suita, 22 dhoma teke dhe një apartament shtetëror.

Papa Françesku jetoi në suitën 201 gjatë papatit të tij.

Kardinalët do të ecin përgjatë Via delle Fondamenta çdo ditë deri në Kapelën Sistine , ku ndodh konklava.

Të gjitha bisedat me të huajt janë të ndaluara gjatë kësaj periudhe.

Besimtarët mblidhen në sheshin e Shën Pjetrit gjatë konklavës, duke pritur momentin kur tymi të dalë nga oxhaku i Kapelës Sistine.

Brenda konklavës

Konklavat papale janë jashtëzakonisht të vështira për t’u parashikuar, sepse procesi zgjedhor është i mbuluar me kaq shumë fshehtësi.

Pasi të hyjnë në Kapelën Sistine, ata nuk duhet të kenë asnjë komunikim me botën e jashtme derisa të zgjidhet një Papë i ri.

Ka vetëm një raund votimi në pasditen e parë të konklavit, por kardinalët do të votojnë deri në katër herë çdo ditë më pas.

Një Papë i ri kërkon dy të tretat e shumicës – dhe kjo mund të marrë kohë.

Çdo kardinal hedh votën e tij në një kartë të thjeshtë që thotë, në latinisht: “Unë zgjedh si Pap Suprem”, së cilës i shtojnë emrin e kandidatit të tyre të zgjedhur.

Ata ecin në radhë, sipas vjetërsisë, dhe i vendosin letrat e tyre brenda urnës së madhe të argjendtë dhe të repartit.

Tre asistentë të camerlengos , të njohur si vëzhgues, do të numërojnë votat ndërsa lexohen me zë të lartë.

Më pas, të gjitha kartat e letrës bashkohen dhe digjen.

Jashtë Kapelës Sistine bota do të shikojë tymin nga oxhaku. Nëse tymi është i zi, do të ketë një raund tjetër votimi. Tymi i bardhë sinjalizon se është zgjedhur një Papë i ri.

Nëse konklava përfundon ditën e tretë pa marrë një vendim, kardinalët mund të ndalojnë për një ditë lutjeje.

Që atëherë, ata mund të bëjnë një pushim tjetër çdo shtatë raunde votimi.

Nëse, pas 33 raundeve, nuk merret ende një vendim, një balotazh do të ndodhë midis dy kandidatëve më të votuar – megjithëse njërit prej tyre do të kërkojë ende dy të tretat e votave për t’u zgjedhur Papë.

Pritja

“Ndryshe nga qeveritë e tjera botërore, këta njerëz nuk janë në linjë me ndonjë parti të caktuar politike, kështu që askush nuk e di saktësisht se cilat janë prioritetet e tyre, ku qëndrojnë në çështjet e diskutueshme dhe çfarë do të kenë në mendje kur të hedhin votën e tyre. E gjithë kjo shton shumë intriga dhe shumë pak siguri”, thotë Davide Ghiglione i BBC në Romë.

Nuk është e pazakontë që konklavat të zgjasin disa ditë – më e gjata në histori zgjati dy vjet e nëntë muaj, duke filluar nga viti 1268.

Por pas disa ndryshimeve të rregullave për të përshpejtuar procesin me kalimin e kohës, kohëzgjatja mesatare e një konklave që nga fillimi i shekullit të 20-të ka qenë tre ditë. Më e gjata, në vitin 1922, zgjati pesë.

Papa Françesku dhe paraardhësi i tij, Papa Benedikti XVI, u zgjodhën pas dy ditësh.

Kardinalët mund të marrin pak frymëzim nga afresket dhe veprat artistike të Mikelanxhelos brenda Kapelës Sistine.

Ekzistojnë gjithashtu dy struktura të përkohshme që bashkohen me kardinalët në Kapelën Sistine për kohëzgjatjen e konklavës.

Dy furra janë instaluar në pjesën e pasme të dhomës për të djegur fletët e votimit dhe për të krijuar tym për oxhakun.

Ai në të djathtë përdoret për djegien e fletëve të votimit dhe ai në të majtë përdoret për të prodhuar tym shtesë për të sinjalizuar se në cilën drejtim ka shkuar votimi.

Përbërjet kimike përzihen për ta bërë tymin ose të zi ose të bardhë.

Lëshimi i tymit të bardhë shoqërohet me zhurmën e këmbanave – për të shmangur konfuzionin për ata që presin jashtë në Sheshin e Shën Pjetrit.

Çfarë ka një emër?

Pasi të zgjidhet një Papë, ai duhet të pranojë zyrtarisht punën përpara Kolegjit të Kardinalëve dhe të deklarojë emrin e tij papal.

Në një konferencë për shtyp pas zgjedhjes së tij, Papa Françesku tha se emri i tij nderonte Shën Françeskun e Asizit dhe se ai ishte frymëzuar nga miku i tij brazilian, kardinali Claudio Hummes.

Papa u tha gazetarëve se kur u shpall, Hummes e përqafoi dhe e puthi duke thënë: “Mos harroni të varfërit”.

Për më shumë se 500 vjet, papët përdorën emrat e tyre. Kjo ndryshoi në emra simbolikë për të thjeshtuar emrat e tyre ose për t’iu referuar papëve të mëparshëm.

Kjo është arsyeja kryesore pse shumica e papëve në histori kanë zgjedhur emrin Gjon.

Pas deklarimit të emrit të tij të ri, Papa i ri çohet në të ashtuquajturën “Dhoma e Lotëve”, një paradhoma në Kapelën Sistine, ku ai së pari merr rrobat e tij papale dhe aksesorët si kasaforta e bardhë, një pelerinë e quajtur mozzeta dhe një kapele të bardhë të quajtur ‘bereta’ e njomë .

Dhoma e merr pseudonimin e saj nga rrëfimet e papëve të mëparshëm, të cilët, të pushtuar nga pesha e momentit, u përlotën pas zgjedhjes së tyre.

Ajo që ai zgjedh të veshë nga ajo përzgjedhje në ato minutat e para është një vendim personal – një vendim që mund të sinjalizojë se si e sheh rolin që sapo është pranuar.

Papa Françesku refuzoi në mënyrë të dukshme të vishte veshjen e përpunuar të kuqe (një mantel ceremonial i veshur nga klerikët) me hermelinë, duke zgjedhur në vend të kësaj një këmishë të thjeshtë të bardhë.

Në një ballkon në Bazilikën e Shën Pjetrit me pamje nga sheshi, Papa i ri Suprem i Kishës Katolike do të prezantohet para qindra besimtarëve nga e gjithë bota.

Njoftimi tradicional do të jehojë nëpër shesh: ” Annuntio vobis gaudium magnum… habemus papam! ” – “Ju njoftoj një gëzim të madh… kemi një Papë!”

/rtsh.al/