"Jerusalem post": Shqiptart mysliman q shptuan hebrenjt gjat Holokaustit
Pr her t par, Yad Vashem, ceremonia zyrtare e Izraelit n prkujtim t viktimave t Holokaustit, do t inauguroj nj ekspozit, gjat ksaj jave, n shenj nderimi pr myslimant, t cilt kan shptuar hebrenj nga Holokausti. Ekspozita, e cila hapet kt t enjte, do t prqendrohet n dhjetra shqiptar mysliman, t cilt kan rrezikuar jetn e tyre pr t'i shptuar hebrenjt gjat Lufts s Dyt Botrore. Ekspozita mban titullin: "Besa: Kodi i Nderit - Shqiptart mysliman q shptuan hebrenjt gjat Holokaustit"; sht nj koleksion fotografish t realizuara nga fotografi amerikan, Norman Gershman, dhe familjet e atyre q kan marr pjes n shptim. Kur Gjermania pushtoi Shqiprin n vitin 1943, populli shqiptar refuzoi t'i prmbush krkesat e nazistve pr t dorzuar listat me emrat e hebrenjve q jetonin atje. Pothuajse t gjith hebrenjt q kan jetuar brenda kufijve t Shqipris gjat okupimit gjerman, kan shptuar dhe n fakt, n fund t lufts, Shqipria kishte m shum hebrenj, se q kishte para fillimit t saj, ka njoftuar Yad Vashem, qendra zyrtare e prkujtimit t Holokaustit. "Rrfimi i jashtzakonshm i Shqipris, ku nj komb i tr, qoft n qeveri apo n popullat, ka vepruar bashkrisht pr t'i shptuar hebrenjt, sht nj rrfim i paprshkrueshm", ka thn kuratori i ekspozits, Yehudit Shendar. "Shumica, nse jo t gjith, kan qen t ndikuar rnd nga zgjedhja e tyre mbi Islamin, por ky rrfim, shum njerzor, i treguar nprmjet portreteve t ndjeshme n kt ekspozit, ndrion nj aspekt jo shum t njohur, por t jashtzakonshm t Holokaustit", ka thn zoti Shendar. "Ky rrfim sht publikuar shum rrall", thot i mbijetuari 74 vjear i Holokaustit, Yaacov Altarat nga Tel Avivi, i cili kishte ikur n Shqipri s bashku me prindrit e tij m 1941, ku edhe ka gjetur strehim gjat gjith lufts. Enver Ali Sheqeri, i biri i Ali Sheqer Pashkajt, fotografia e t cilit sht ekspozuar, ka prshkruar t atin si nj "mysliman t devotshm, i cili ka besuar se t shptosh nj jet, t mundson hyrjen n parajs". Ekspozita do t jet e hapur n Yad Vashem pr dy muaj dhe pastaj do t udhtoj pr n New York, pr t'u prezantuar n selin e Kombeve t Bashkuara m 27 Janar, n Ditn Ndrkombtare t Prkujtimit t Holokaustit. Deri m tash, 22 mij johebrenj kan marr mimin m t lart nga Yad Vashem q nga viti 1963, n mesin e tyre 63 jan kryesisht mysliman nga Shqipria.