Koha pr t vepruar si shtet
Sulmi i serbve ndaj Gjykats Komunale n Mitrovic ka shpalosur para opinionit, institucioneve vendore dhe ndrkombtare n Kosov, tri gjra t rndsishme t cilat duhet t sqarohen ditve n vijim.
E para, na ka rikujtuar edhe nj her dshtimin q UNMIK-u ka psuar pr nnt vite n kt pjes t Kosovs, n tentim pr ta ven nn kontrollin e plot t saj.
E dyta, ka treguar paaftsin e institucioneve t Kosovs dhe misionit t BE-s, q edhe pas nj muaji nga shpallja e pavarsis, pr ta shtrir pushtetin e tyre mbi kt pjes t Kosovs.
E treta, ka nxjerr n siprfaqe konfliktin mes tri pushteteve aktuale n Kosov, UNMIK-EULEX-Qeveri e Kosovs, se kush e ka pushtetin dhe fuqin vendimmarrse n Kosov, e q po dmton procesin politik t post-pavarsis dhe po vshtirson fazn e tranzicionit.
Edhe pse kemi shpall pavarsin, UNMIK-u vazhdon t sillet n Kosov si pushteti kryesor, duke mos u dhen hapsir institucioneve tjera pr t vepruar, derisa EULEX-i sht n tentim pr ta marr kt pushtet, e q nuk po ia dorzon UNMIK-u. N kt konflikt pr kompetenca mes ktyre dy misioneve, qeveria e Kosovs ka mbetur e anashkaluar dhe e pafuqishme pr t vepruar, duke e shndrruar qeverin ton n dika t parndsishme dhe t dors s dyt.
Kto sjellje nuk do t duhej t lejoheshin dhe as pranoheshin me kaq lehtsi nga institucionet e Kosovs, por ato duhet t krkojn marrin mbi vete prgjegjsit q u takojn pr t gjitha zhvillimet q ndodhin brenda territorit. Mbase krkohet nj bashkpunim i ngusht mes ktyre tri pushteteve, por n radh t par me EULEX-in, KFOR-in dhe policin e BE-s.
Kosova po ashtu, duhet t krkoj q t qartsohen prfundimisht t gjitha dilemat juridike mbi Kosovn. Nj nga kto dilema, q Serbia vazhdon ta keqprdor, sht Rezoluta 1244. Sekretari i Prgjithshm i OKB-s, Ban ki Mun, si pr ta komplikuar situatn n Kosov, e theksoi kt Rezolut. Tani i takon BE-s q ti krkoj OKB-s, pasi q sht pasuese e misionit t saj n nj far mase, q prfundimisht t shfuqizohet kjo Rezolut dhe t mos thirret m askush n t, n mnyr q tu hapet rruga proceseve t reja politike pr Kosovn.
Arsyeja, pse duhet krkuar q ajo t mos theksohet edhe me tej, jan t shumta, sepse mbi t gjitha sht duke penguar ecjen prpara t Kosovs dhe po ashtu, nse Rezoluta 1244 sht n fuqi, kjo prfundimisht demanton gjith procesin e pas 17 shkurtit. Kosova e pas 17 shkurtit ose duhet njohur si e pavarur ose duhet thn se vazhdon t jet nn administrimin e OKB-s edhe me tutje dhe se vendimi i Kuvendit t Kosovs nuk sht i vlefshm n gjith territorin e Kosovs.
Pjesa veriore e Kosovs, q ende ka mbetur si nj tampon zon pr sulmet e serbve, duhet t nnshtrohet prfundimisht nga institucionet e Kosovs dhe ato ndrkombtare q veprojn ktu, ose duhet pranuar se sht shndrruar, pas 17 shkurtit, n nj territor autonom dhe t paqeverisur nga institucionet e Kosovs. Kosova duhet t filloj t sillet dhe veproj si shtet dhe kjo nuk duhet t pengohet nga askush.
Po ashtu, Kuvendi i Kosovs, ndoshta sht koh e prshtatshme q prmes nj Rezolute, pas zhvillimeve t fundit n Mitrovic, t deklarohet se nuk pranon asnj veprim jasht institucional dhe se nuk pranon asnj rezolut, ktu kemi fjaln pr at 1244, q pengon ecjen tutje apo komplikon shtjet juridiko-politike.
Qeveria e Kosovs duhet t tregoj lidership dhe t krkoj nga UNMIK-u bartjen e t gjitha kompetencave, ndrsa edhe EULEX-it q n fillim i duhet
e qart, se ata jan ktu pr t ndihmuar dhe jo pr t qeverisur. Pr t qeverisur jan institucionet e Republiks s Kosovs.
Kryetari dhe kryeministri i Kosovs duhet t krkojn veprime t vendosura nga mekanizmat varts n at pjest t Kosovs, ku ende nuk u prfilln urdhrat. Ata duhet ti prshtaten situats dhe t kuptojn zhvillimet n at pjes dhe ti tejkalojn pengesat, por edhe tu japin orientim proceseve politike. Ata duhet t kuptojn se n veri t Kosovs veprimet duhet t jen fleksibile dhe n prputhshmri me realitetin. Askush nuk duhet ti pengoj institucionet e Kosovs pr t vendosur rend, ligj dhe kontroll mbi territorin e vet. Kjo duhet t bhet, edhe pse lidert e Kosovs i kan qllimet e mira dhe jan pr ti integruar serbt, por e tra sht reciproke. Edhe serbt duhet ti ken qllimet e mira n Kosov dhe t fillojn t integrohen ktu.
Makiaveli ka shkruar se nj princ, e posarisht princ i ri, nuk mund ti vrej t gjitha ato gjra q i japin njeriut reputacionin e virtytin, pr shkak se pr ta mbajtur shtetin, shpesh sht i obliguar t veproj edhe n kundrshtim me besimin e mir, bamirsin, mirsjelljen dhe fen. Prandaj, edhe duhet ta ket nj temperament fleksibl, i cili ndryshon ashtu si e diktojn fati dhe rrethanat.
E para, na ka rikujtuar edhe nj her dshtimin q UNMIK-u ka psuar pr nnt vite n kt pjes t Kosovs, n tentim pr ta ven nn kontrollin e plot t saj.
E dyta, ka treguar paaftsin e institucioneve t Kosovs dhe misionit t BE-s, q edhe pas nj muaji nga shpallja e pavarsis, pr ta shtrir pushtetin e tyre mbi kt pjes t Kosovs.
E treta, ka nxjerr n siprfaqe konfliktin mes tri pushteteve aktuale n Kosov, UNMIK-EULEX-Qeveri e Kosovs, se kush e ka pushtetin dhe fuqin vendimmarrse n Kosov, e q po dmton procesin politik t post-pavarsis dhe po vshtirson fazn e tranzicionit.
Edhe pse kemi shpall pavarsin, UNMIK-u vazhdon t sillet n Kosov si pushteti kryesor, duke mos u dhen hapsir institucioneve tjera pr t vepruar, derisa EULEX-i sht n tentim pr ta marr kt pushtet, e q nuk po ia dorzon UNMIK-u. N kt konflikt pr kompetenca mes ktyre dy misioneve, qeveria e Kosovs ka mbetur e anashkaluar dhe e pafuqishme pr t vepruar, duke e shndrruar qeverin ton n dika t parndsishme dhe t dors s dyt.
Kto sjellje nuk do t duhej t lejoheshin dhe as pranoheshin me kaq lehtsi nga institucionet e Kosovs, por ato duhet t krkojn marrin mbi vete prgjegjsit q u takojn pr t gjitha zhvillimet q ndodhin brenda territorit. Mbase krkohet nj bashkpunim i ngusht mes ktyre tri pushteteve, por n radh t par me EULEX-in, KFOR-in dhe policin e BE-s.
Kosova po ashtu, duhet t krkoj q t qartsohen prfundimisht t gjitha dilemat juridike mbi Kosovn. Nj nga kto dilema, q Serbia vazhdon ta keqprdor, sht Rezoluta 1244. Sekretari i Prgjithshm i OKB-s, Ban ki Mun, si pr ta komplikuar situatn n Kosov, e theksoi kt Rezolut. Tani i takon BE-s q ti krkoj OKB-s, pasi q sht pasuese e misionit t saj n nj far mase, q prfundimisht t shfuqizohet kjo Rezolut dhe t mos thirret m askush n t, n mnyr q tu hapet rruga proceseve t reja politike pr Kosovn.
Arsyeja, pse duhet krkuar q ajo t mos theksohet edhe me tej, jan t shumta, sepse mbi t gjitha sht duke penguar ecjen prpara t Kosovs dhe po ashtu, nse Rezoluta 1244 sht n fuqi, kjo prfundimisht demanton gjith procesin e pas 17 shkurtit. Kosova e pas 17 shkurtit ose duhet njohur si e pavarur ose duhet thn se vazhdon t jet nn administrimin e OKB-s edhe me tutje dhe se vendimi i Kuvendit t Kosovs nuk sht i vlefshm n gjith territorin e Kosovs.
Pjesa veriore e Kosovs, q ende ka mbetur si nj tampon zon pr sulmet e serbve, duhet t nnshtrohet prfundimisht nga institucionet e Kosovs dhe ato ndrkombtare q veprojn ktu, ose duhet pranuar se sht shndrruar, pas 17 shkurtit, n nj territor autonom dhe t paqeverisur nga institucionet e Kosovs. Kosova duhet t filloj t sillet dhe veproj si shtet dhe kjo nuk duhet t pengohet nga askush.
Po ashtu, Kuvendi i Kosovs, ndoshta sht koh e prshtatshme q prmes nj Rezolute, pas zhvillimeve t fundit n Mitrovic, t deklarohet se nuk pranon asnj veprim jasht institucional dhe se nuk pranon asnj rezolut, ktu kemi fjaln pr at 1244, q pengon ecjen tutje apo komplikon shtjet juridiko-politike.
Qeveria e Kosovs duhet t tregoj lidership dhe t krkoj nga UNMIK-u bartjen e t gjitha kompetencave, ndrsa edhe EULEX-it q n fillim i duhet
e qart, se ata jan ktu pr t ndihmuar dhe jo pr t qeverisur. Pr t qeverisur jan institucionet e Republiks s Kosovs.
Kryetari dhe kryeministri i Kosovs duhet t krkojn veprime t vendosura nga mekanizmat varts n at pjest t Kosovs, ku ende nuk u prfilln urdhrat. Ata duhet ti prshtaten situats dhe t kuptojn zhvillimet n at pjes dhe ti tejkalojn pengesat, por edhe tu japin orientim proceseve politike. Ata duhet t kuptojn se n veri t Kosovs veprimet duhet t jen fleksibile dhe n prputhshmri me realitetin. Askush nuk duhet ti pengoj institucionet e Kosovs pr t vendosur rend, ligj dhe kontroll mbi territorin e vet. Kjo duhet t bhet, edhe pse lidert e Kosovs i kan qllimet e mira dhe jan pr ti integruar serbt, por e tra sht reciproke. Edhe serbt duhet ti ken qllimet e mira n Kosov dhe t fillojn t integrohen ktu.
Makiaveli ka shkruar se nj princ, e posarisht princ i ri, nuk mund ti vrej t gjitha ato gjra q i japin njeriut reputacionin e virtytin, pr shkak se pr ta mbajtur shtetin, shpesh sht i obliguar t veproj edhe n kundrshtim me besimin e mir, bamirsin, mirsjelljen dhe fen. Prandaj, edhe duhet ta ket nj temperament fleksibl, i cili ndryshon ashtu si e diktojn fati dhe rrethanat.