Komedia e zgjedhjeve dhe tragjedia e statusit
Fushata pr zgjedhjet parlamentare dhe ato komunale n Kosov, q do t zhvillohen m 17 nntor, do t mbahet mend pr shum gjra, t cilat edhe po t duam, nuk do t mund ti kuptojm. E para, hallakamat npr rrugt e Kosovs, q u krijuan nga vajtje-ardhjet e militantve dhe t simpatizantve, q rendin nga nj tubim n tjetrin, rikthyen vuajtjet e pakuptueshme t stins s vers, kur nga hallakamat e dasmave t sponsorizuara nga gastarbrajtert, as mund t rrije n shtpi e as t shkoje kund.
Udhtimi pr njzet dit i militantve t partive, nga nj tubim n tjetrin, duket se ka pasur pr qllim krijimin e fotografis pr masivitetin e atyre tubimeve dhe pr forcn e atyre partive. Por, ato pamje t prsritura me dhjetra her nga kanalet televizive, zbuluan hilen, sepse ishin t njjtat fytyra, t njjtat shikime t hutuara, t njjtat duartroktje rutin. Prandaj, nuk sht e kuptueshme pse partit kaq me lehtsi i prdorin militantt e vet, duke i shndrruar n statist.
Zvendsimi i publikut me militant t partis, q barten me autobus dhe n ndonj rast u jipen edhe mditje, do t prodhoj edhe defekte n vlersimin e fushats, e prej andej do t prodhoj edhe zhgnnjim me rezultatet e zgjedhjeve. Mund t ket lider q do t thon se ua kan vjedhur votat, ngase ata kan pasur m shum publik n mitingje se sa q kan fituar vota. Por, kjo pun sht si shumzimi i zeros.
E dyta, premtimet q jan dhn gjat ksaj fushate jan t papara. Jan premtuar modernizime t rrugve, furnizim me energji elektrike pa ndrprerje, ndrtimi i nj Prishtine t re, ndrtimi i shkollave t reja, ngritja e bankave t reja, ofrimi i shrbimeve komunale me standarde europiane, etj. Me nj fjal kado q dikujt i ka rn n mend ose kado q ka menduar se qytetart kan nevoj ose dshir ta dgjojn, kan dal dhe e kan premtuar.
E pakuptueshme n kt mes mbetet nj gj: ata q i kan dgjuar ato premtime, pse nuk kan ngritur dilema lidhur me mundsit e realizimit t tyre? Duket se sht nj pakt q ata t premtojn, ndrsa t tjert t dgjojn e t mos u besojn (as veshve t vet). Por, edhe kto premtime e kan nj t mir: po qe se sistemohen t gjitha ato premtime q jan dhn, do t mund t prftohet nj projekt pr nj Kosov t s ardhmes, t pas gjysm shekulli. Cinikt do t thonin se kjo nuk sht pak.
E treta, fotografit e mdha t kacavarura npr rrug, do t lagen n shi e n bor edhe shum koh, pasi t jen ditur rezultatet e votimeve. Prshndetjet triumfale dhe sloganet vetlavdruese t ktyre burrave, do t vijn duke u zbrdhylur n realitetin e klims s ashpr t ktij vendi. Do t mbetet e pakuptueshme pse ata kan menduar se sht m mir t zvendsojn veten e tyre, me fotografi aq t mdha? Nse njerzit i njohin dhe i duan, ata i duan si njerz e jo si supermen, q u flasin nga lartsi mitike.
Sidoqoft, fushata mbaroi dhe t gjitha kto edhe do t mund harrohen, sepse qytetart e Kosovs jetojn n nj varfri t thell, n izolim t papar dhe n pasiguri pr t ardhmen e vendit t vet. Por, pas ktyre zgjedhjeve, me siguri q fillon nj periudh e vshtir edhe pr fitimtart: ata do ti ekspozohen presionit ndrkombtar q t bjn lshime t reja pr statusin e Kosovs. Kjo sht e sigurt. Ka gjasa t prsritet skenari i vitit 1998, kur menjher pas zgjedhjeve presidenciale dhe parlamentare t 22 marsit 1998, e detyruan ish kryetarin e Kosovs, q t shkonte n Beograd dhe t takohej me Millosheviin, madje pa ndrmjets ndrkombtar.
Rreziku i Kosovs realisht vjen pas ktyre zgjedhjeve, sepse komuniteti ndrkombtar do t mund t prpiqet q legjitimitetin e fituesve t zgjedhjeve ta konsumoj n gjetjen e nj zgjidhjeje me kompromis. Komuniteti ndrkombtar nuk i jep pes para, nse shkatrrohet legjitimiteti i liderve shqiptar, i fituar me gjith at mund, me gjith ato para dhe me gjith at fushat t pakuptueshme. Atyre u intereson vetm agjenda e vet.
Pr tu mbrojtur nga ky rrezik i madh, fitimtart e zgjedhjeve duhet t ndrtojn nj koncensus t fort politik dhe nj uniteti kombtar q shikon dhe shkon prtej zgjedhjeve dhe prtej pushtetit. Nse kjo nuk manifestohet dhe n formimin e qeveris s re, e cila duhet t jet me baz sa m t gjer, ather komedia e ktyre zgjedhjeve mund t shndrrohet n tragjedi t statusit.
Udhtimi pr njzet dit i militantve t partive, nga nj tubim n tjetrin, duket se ka pasur pr qllim krijimin e fotografis pr masivitetin e atyre tubimeve dhe pr forcn e atyre partive. Por, ato pamje t prsritura me dhjetra her nga kanalet televizive, zbuluan hilen, sepse ishin t njjtat fytyra, t njjtat shikime t hutuara, t njjtat duartroktje rutin. Prandaj, nuk sht e kuptueshme pse partit kaq me lehtsi i prdorin militantt e vet, duke i shndrruar n statist.
Zvendsimi i publikut me militant t partis, q barten me autobus dhe n ndonj rast u jipen edhe mditje, do t prodhoj edhe defekte n vlersimin e fushats, e prej andej do t prodhoj edhe zhgnnjim me rezultatet e zgjedhjeve. Mund t ket lider q do t thon se ua kan vjedhur votat, ngase ata kan pasur m shum publik n mitingje se sa q kan fituar vota. Por, kjo pun sht si shumzimi i zeros.
E dyta, premtimet q jan dhn gjat ksaj fushate jan t papara. Jan premtuar modernizime t rrugve, furnizim me energji elektrike pa ndrprerje, ndrtimi i nj Prishtine t re, ndrtimi i shkollave t reja, ngritja e bankave t reja, ofrimi i shrbimeve komunale me standarde europiane, etj. Me nj fjal kado q dikujt i ka rn n mend ose kado q ka menduar se qytetart kan nevoj ose dshir ta dgjojn, kan dal dhe e kan premtuar.
E pakuptueshme n kt mes mbetet nj gj: ata q i kan dgjuar ato premtime, pse nuk kan ngritur dilema lidhur me mundsit e realizimit t tyre? Duket se sht nj pakt q ata t premtojn, ndrsa t tjert t dgjojn e t mos u besojn (as veshve t vet). Por, edhe kto premtime e kan nj t mir: po qe se sistemohen t gjitha ato premtime q jan dhn, do t mund t prftohet nj projekt pr nj Kosov t s ardhmes, t pas gjysm shekulli. Cinikt do t thonin se kjo nuk sht pak.
E treta, fotografit e mdha t kacavarura npr rrug, do t lagen n shi e n bor edhe shum koh, pasi t jen ditur rezultatet e votimeve. Prshndetjet triumfale dhe sloganet vetlavdruese t ktyre burrave, do t vijn duke u zbrdhylur n realitetin e klims s ashpr t ktij vendi. Do t mbetet e pakuptueshme pse ata kan menduar se sht m mir t zvendsojn veten e tyre, me fotografi aq t mdha? Nse njerzit i njohin dhe i duan, ata i duan si njerz e jo si supermen, q u flasin nga lartsi mitike.
Sidoqoft, fushata mbaroi dhe t gjitha kto edhe do t mund harrohen, sepse qytetart e Kosovs jetojn n nj varfri t thell, n izolim t papar dhe n pasiguri pr t ardhmen e vendit t vet. Por, pas ktyre zgjedhjeve, me siguri q fillon nj periudh e vshtir edhe pr fitimtart: ata do ti ekspozohen presionit ndrkombtar q t bjn lshime t reja pr statusin e Kosovs. Kjo sht e sigurt. Ka gjasa t prsritet skenari i vitit 1998, kur menjher pas zgjedhjeve presidenciale dhe parlamentare t 22 marsit 1998, e detyruan ish kryetarin e Kosovs, q t shkonte n Beograd dhe t takohej me Millosheviin, madje pa ndrmjets ndrkombtar.
Rreziku i Kosovs realisht vjen pas ktyre zgjedhjeve, sepse komuniteti ndrkombtar do t mund t prpiqet q legjitimitetin e fituesve t zgjedhjeve ta konsumoj n gjetjen e nj zgjidhjeje me kompromis. Komuniteti ndrkombtar nuk i jep pes para, nse shkatrrohet legjitimiteti i liderve shqiptar, i fituar me gjith at mund, me gjith ato para dhe me gjith at fushat t pakuptueshme. Atyre u intereson vetm agjenda e vet.
Pr tu mbrojtur nga ky rrezik i madh, fitimtart e zgjedhjeve duhet t ndrtojn nj koncensus t fort politik dhe nj uniteti kombtar q shikon dhe shkon prtej zgjedhjeve dhe prtej pushtetit. Nse kjo nuk manifestohet dhe n formimin e qeveris s re, e cila duhet t jet me baz sa m t gjer, ather komedia e ktyre zgjedhjeve mund t shndrrohet n tragjedi t statusit.