Kosoven ne BE mund ta cojne vetem artistet

pKthehu shendosh me thuhet ne pergjithesi nga miqte dhe te njohurit kur tregoj se planifikoj nje udhetim ne Kosove Asgje nuk frikeson me shume se sa nje terra incognita Shikuar nga Parisi madje edhe Irani duket me i besueshem Nga atje ka ekspozita dhe filma te cilat shfaqen neper festivale Artistet iraniane te cilet dikur kishin ikur ne ekzil nga Shahu jane pjese e perhershme perberese e skenes artistike Kush deshiron mund ta krijoje ne Evropen Perendimore nje pamje te Teheranit Dhe Beogradin eventualisht Por si duket ne Prishtine Aq afer aq larg aq misterioze Por cdokush e di e merr me mend apo e ndjen Ne qofte se do te deshtonte projekti i Kosoves atehere e tere Evropa do te katandisej ne krize Kerkimi i temave nen shprehjen Kosove te njera prej te perditshmeve me te medha gjermane rezulton per shembull me asnje shenim te vetem ndermjet gushtit 2011 dhe dhjetorit 2012 Nese ashtu atehere Kosova do te perceptohet si failed state ne te cilen humbasin miliardat e BE-se nderkohe qe korrupsioni do te ngrihej gati ne qellim kryesor te shtetit Cfare te behet Sikur ta dinim Evropa eshte e hutuar dhe opinioni po e humb regjionin nga vrojtimi Por vetem vetedija publike mund ta krijoje presionin e nevojshem dhe ta nxise politiken per hapa vertet efektive Mirepo permes cileve vektore nje vend me me pak se dy milione banore mund te behet i njohur te ata te cilet me perpara udhetojne per ne Filipine se sa ne Ballkan Permes kuzhines si Japonia apo Italia Permes elektronikes si Koreja Jugore Sportisteve Muzikes E gjitha kjo bie ne fushen e argetimit dhe konsumimit por qe eksporti ne keto sektor te funksionoje duhet me perpara te ndertohet nje marke Mirepo edhe po qe se Kosova do te mund te hidhte ne peshore nje produkt te vertete qe krijon identitet por ende mungon fuqia e marketingut Keto nuk jane fitoret ne sport ne rrafshin nderkombetar Ato vertet krijojne shkelqim dhe fuqi veprimi por atletet tregojne pak per kulturen e vendit te tyre Jo fjala eshte per artin ne llojin e tij me te perpikte te paraqitjes Ketu vlen kreativiteti i individit dhe ai ne cdo vend te botes dhe ne cdo rreth kulturor mund te vendos nje raport me boten Ai transmeton pamjen e rrethit te tij kulturor dhe te gjendjes se zhvillimit te shoqerise te ciles i takon Ne Prishtine gjenden ambasadore te tille Ata jane autore dhe regjisore teatri produktet e te cileve krijojne nje lidhje me Evropen dhe tematizojne ceshtje te ndryshme Ata i lejojne shikuesit i cili nga lajmet zyrtare nuk meson asgje per realitetin e jetes ne Kosove qe te ndertoje nje lidhje Qe ata te shfaqen ne Evropen Perendimore do te duhej te ishte caku i dores se pare i politikave kulturore Shumica e vendeve evroperendimore perkrahin turnet jashte vendit te artisteve te tyre per kete qellim Autoret dhe regjisoret e teatrit si Bekim Lumi dhe Jeton Neziraj i tregojne me punen e tyre publikut ne BE se Kosova i perket Evropes Interesimi ne Evropen Perendimore per keto vepra dhe per realitetin e Kosoves eshte i madh Kjo vlen sidomos per produksionet me te reja te Nezirajt Yue Madeleine Yue dhe Fluturimi mbi Teatrin e Kosoves Dramat e tija trajtojne konfliktet brenda shoqerise kosovare por ato nuk duhet te veshtrohen ndaras dhe jashte ngjarjeve te republikes se re Debimi i familjes rome nga Gjermania ne dramen Yue Madelaine Yue i vendos qellimshem ne qender te vemendjes marredheniet mes shteteve dhe kulturave te ndryshme Mire do te ishte te shihet nje drame per sukseset e EULEX-it ne Kosove Por sikur do te kishte suksese atehere do te ishte me pak emocionuese qe ato te trajtohen ne skene Teatri jeton nga konfliktet qe perjetohen nga njerezit qe gjenden para detyrave te pazgjidhshme Drame apo satire tragjedi apo komedi te dyja mund te cojne ne katars Teatri ve ne pyetje raportin ndaj vdekjes ndaj jetes ose ndaj pushtetit Detyra e tij nuk eshte te vendose teza por te vendose kurthe ne te cilat shikuesi do te kete rastin qe ta vras mendjen prape per raportin e tij ndaj vetvetes dhe ndaj mjedisit te tij jetesor Kosova ne pershtatje te mundesive materiale praktikon nje teater te paster me aktore me talent freskues e me skenografi minimale Ne Fluturimin mbi Teatrin e Kosoves rekuizitat e vetme i perbejne disa karrige rrotulluese nje grile dhe nje grumbull balonash Dhe kjo natyrisht i falet edhe shpreses qe me keto shfaqje te udhetohet Ne festivalin e Lajpcigut euro-scene kjo trupe teatri eshte gati mysafir i perhershem dhe aty me 2012 e prezantoi Yue Madeleine Yue nje tragjikomedi per nje familje te romeve te debuar nga Gjermania dhe te keqtrajtuar prape ne Kosove Leximi i pare i perkthimit ne gjermanisht te Fluturimi mbi Teatrin e Kosoves u mbajt ne janar 2013 ne Volkstheater te Vjenes Ne kete drame nje teknik skene i avancuar nga qeveria ne regjisor deshiron ta pershkoj boten me nje aeroplan te ndertuar vete dhe te loboje per njohjen e Republikes se Kosoves Metafora e endrres per liri sidomos per liri nga vizat dhe mosmbeshtetja e kesaj perpjekje permbajne nje komike e cila mund te shkaktoje tensione Do te ishte e rendesishme ne qofte se kjo shfaqje do te mund te fillonte udhetimin neper Evrope Nje shfaqje e mire eshte gjithmone ajo e cila shkakton nje debat edhe per vete teatrin Ne rastin tone ajo madje luhet edhe vete ne teater Natyrisht qe shfaqja Fluturimi qe nje konflikt mes qeverise aktuale dhe kompanise Qendra Multimedia dhe nje sfide per mjedisin politik Por konfliktet e negociuara jane universale Gjithkund politika orvatet ta pervetesoje artin per qellime reprezentative qofte direkt apo indirekt Qofte permes festivaleve me aktivitete falas per elektoratin apo permes turneve jashte vendit te mbeshtetura nga shteti e qe gjithmone fjala eshte per fitim te imazhit Shembulli i Frances Askund tjeter nuk ka aq shume festivale te artit rrugor te zhvilluara fort dhe me pretendime te larta artistike Institut Francais organizon ekzibicionet e kreacionit bashkekohor ne vallezim cirk te ri apo performanca teatrore Artisti i vecante deshiron te ndihet i lire dhe i pandikuar gjate nje kreacioni mirepo kompeticionet nderkombetare e deshmojne edhe ndikimin subtil afatgjate te mbeshtetjes shteterore ndaj tij dhe estetikes zhvillimore aktuale Por kjo nuk do te thote mungese e kritikes ndaj klases politike ose ndaj ceshtjeve konkrete Ne anen tjeter perceptimi i nje shoqerie si e afte per kritike dhe ne gjendje qe te riperterihet duke dale nga vetvetja eshte e nje rendesie enorme Ne kete menyre edhe artisteve u takon qe veprat e tyre ti prezantojne ne forma bashkekohore Ceshtja e formes prandaj qendron me pak te harxhimet materiale ose te teknologjive te perdorura sesa tek koncepti qe mund te hyje ne dialog me veprat e artisteve te tjere Keshtu ata perfaqesojne gjendjen e debatit mbi rrymat e tyre artistike dhe te shoqerise respektivisht te vizioneve qe ndertohen mbi to Fluturimi mbi Teatrin e Kosoves ishte ne kete pikepamje nje kontribut shume produktiv dhe ku u hoqen kufijte mes hapesires teatrore dhe hapesires publike Si veper e teresishme artistike performative duke funksionuar sipas parimit site-specific ose in-situ shfaqja shkaktoi fuqi te vecante shperthyese ne skenen politike lokale Reagimet e popullates dhe te politikaneve ndaj komunikatave satirike per shtyp te Nezirajt krijuan nga nje shfaqje teatrore nje ngjarje ne mediumet e shkruara ne internet dhe ne rrjetet sociale Teatri u be prape agore dhe e gjeti keshtu perseri rolin e tij fillestar Neziraj e kuptoi me mencuri se si tu jap nje rol politikaneve dhe si do te duhej te paraqiten ata jo vetem ne shfaqje por edhe ne kontekstin shoqeror Dhe secili fundja duhet te pyetet se cilin raport mes artit dhe politikes e deshiron dhe se si e vlereson te tanishmen Kufijte ndermjet realitetit ne teater dhe te fiksionit te provave ne shfaqjen Fluturimi ishin cuditerisht te rrjedhshme Ne qofte se do te arrinte ta prezantonte shfaqjen ne Evropen Perendimore atehere ky kontekstualizim nuk do te mund te perseritet Mirepo po ashtu do te hidhte shume pyetje dhe do te ngjallte po ashtu debate te frytshme sa i perket rendesise se pavaresise perkatesisht sovranitetit te Kosoves per Evropen Te perceptuarit e Kosoves si shtet i pavarur i cili permes veterefleksionit e merr fatin ne duart e veta do ti sherbente shume prezantimit jashte vendit Mirepo edhe pranimi i ulet perkatesisht dashuria e pakte per flamurin verdhe-kalter dhe per himnin shteteror pa tekst tematizohen dhe behen te kuptueshme ne shfaqje Ne kuptimin e nje te ardhme te ndritur si e vetmja e mundshme Fluturimi mbi Teatrin e Kosoves eshte gjithsesi nje shfaqje patriotike ngaqe pikerisht ketu artistet nga Prishtina mund te punojne ne nivel te njejte bashke me ata te Evropes Perendimore Ky lloj i produksioneve eshte tashme kohe te gjate i perditshem ne Evropen Perendimore Dhe ne kete menyre kjo shfaqje ndihmon qe Kosova te behet nje vend ne zemer te Evropes Pasqyra e nje shoqerie e cila e posedon pjekurine per te qeshur me vetveten krijon besueshmeri edhe ane aspektin e ekonomise Njohjes se plote te Republikes se Kosoves duhet ti paraprije krahas kesaj edhe njohja nga kokat e njerezve ne BE Kompanite teatrore nuk mund ta arrijne kete gje vetem dhe ne shpejtesi Mirepo nese ato lihen ti prijne betejes vetem atehere gjerat nuk do te mund levizin per nje kohe te gjatep
pShekulli PrintThomas HahnPerktheu Rexhep Bajramip

br styleclearboth