Kur koha ndahet në dysh! Pse 250 mln të krishterë e festojnë sot Krishtlindjen

Miliona të krishterë në mbarë botën, përfshirë ata në Europën Lindore dhe në vendet arabe si Palestina dhe Egjipti, festojnë sot Krishtlindjen, 7 janar. Kjo festë përkujton lindjen e Jezu Krishtit në Betlehem.

Megjithatë, për rreth 250 milionë të krishterë, dita më e rëndësishme e Krishtlindjes nuk është 25 dhjetori, por 7 janari. Arsyeja për këtë nuk lidhet me besimin se Jezusi lindi në një ditë tjetër, por me përdorimin e kalendareve të ndryshme.

Pse ka dy data për Krishtlindjen?

Në vitin 1582, Papa Gregori XIII vendosi që Kisha Katolike të përdorte një kalendar të ri, më të saktë, të quajtur kalendari Gregorian, duke zëvendësuar kalendarin Julian, i cili ishte përdorur që nga koha e Jul Cezarit (viti 46 para erës sonë).

Kalendari Julian kishte një gabim të vogël në llogaritjen e vitit diellor, por ky gabim u shtua me kalimin e shekujve, duke bërë që stinët të mos përputheshin me datat. Për ta korrigjuar këtë, u hoqën menjëherë 10 ditë nga kalendari.

Shumica e vendeve dhe kishave e pranuan kalendarin e ri, por shumë kisha ortodokse dhe lindore vendosën të vazhdojnë me kalendarin Julian për të ruajtur traditat e tyre.

Sot, kalendari Julian është 13 ditë pas atij Gregorian. Kjo do të thotë se 25 dhjetori sipas kalendarit Julian përkon me 7 janarin sipas kalendarit që përdorim sot. Nëse kjo vazhdon, pas vitit 2101, Krishtlindja ortodokse do të festohet më 8 janar.

Pse Viti i Ri festohet më 1 janar?

Dita e Vitit të Ri nuk lidhet me lindjen e Jezusit. Ajo u vendos shumë më herët, në vitin 153 para erës sonë, nga romakët, si dita kur nisnin detyrën drejtuesit e rinj të shtetit. Jul Cezari e ruajti këtë datë gjatë reformimit të kalendarit. Muaji janar mban emrin e Janusit, perëndisë romake të fillimeve.

Data 25 dhjetor për Krishtlindjen u zgjodh nga të krishterët e hershëm sepse besohej se Jezusi u ngjiz më 25 mars. Duke shtuar 9 muaj, rezulton data 25 dhjetor.

Lloje të ndryshme kalendarësh

Popuj dhe fe të ndryshme përdorin kalendarë të ndryshëm, të bazuar te dielli, hëna ose të dyja bashkë.

Kalendari diellor: Bazohet te lëvizja e diellit dhe ka 365 ditë (ose 366 në vitin e brishtë). Ky është kalendari që përdoret sot në shumicën e botës. Shembuj janë kalendari Gregorian, pers dhe kurd. Festa e Novruzit shënon fillimin e pranverës më 21 mars.

Kalendari hënor: Bazohet te fazat e hënës dhe ka rreth 354 ditë. Për shkak se është më i shkurtër, festat bien në data të ndryshme çdo vit. Kalendari islam është hënor; në vitin 2026, Viti i Ri islam pritet të fillojë më 16 qershor.

Kalendari diellor-hënor: Kombinon lëvizjen e hënës me ciklin e diellit dhe rregullohet për të mos u shkëputur nga stinët. Këtë lloj kalendari e përdorin hebrenjtë, hindusët, sikhët, budistët dhe kinezët.