Media- Ndikimi n "Temperaturn Sociale"
Jo m kot, Media sht vlersuar si pushteti i katrt, pas atij Ligjvns, Ekzekutiv dhe Gjyqsor. Media, qoft e shkruar, vizive apo e do lloji tjetr, sht nj ndr faktort kryesor q ndikon n kanalizimin e ideve dhe mendimeve t nj komuniteti. Sidomos pr vende t tilla si Shqipria, ku papunsia sht n nj prqindje t lart dhe njerzit kalojn or t tra para ekranit t televizionit apo duke lexuar gazetat, media luan nj rol t veant n kanalizimin e ideve dhe mendimeve individuale.
Ndikimi m i madh, ndodh tek njerzit q informimin e tyre ja besojn vetm televizionit, gj kjo q shkakton tek ata ndjenjn e pafuqis. N kt mnyr ata mendojn se nuk mund t ushtrojn asnj lloj influence mbi at q po ndodh. Sipas Elisabeth Noelle-Neumann dhe Winfried Schulz, media ndikon tek njerzit me mnyra moderne duke i dhn orientimin e dshiruar vullnetit t tyre, dhe n kt mnyr u imponon atyre nj tjetr mendim.
Shqipria prbn nj ndr shembujt m konkret t ndikimit t shoqris nga media, ku kjo e fundit sht nj ndr kontrollort m kryesor t Temperaturs Sociale. Nse do t analizohen ngjarjet q i prkasin regjimit monist dhe ata t periudhs s pluralizmit, vihet re se media ka luajtur nj rol vendimtar n t gjitha zhvillimet, qofshin kto politike apo kulturore. Para viteve 90, prania e kufizuar e mediave dhe kontrolli i rrept q i bhej nga pushteti i asaj kohe, detyronte masat q t mos dilnin nga kufijt e prcaktuar. E njjta gj vihet re edhe pas ksaj periudhe, ku mjetet e transmetimit ndikuan n mnyr t drejtprdrejt si n jetn kulturore, ashtu edhe n at ekonomike dhe politike t vendit.
N fillim t viteve 90, mediat shqiptare, ndan botn n tradhtar dhe heronj duke qndruar kshtu larg s vrtets dhe pro imponimit t ideve. Duke shfytzuar edhe etjen e shqiptarve pr ndryshim, mediat arritn deri n at pik sa q t bheshin nj nga faktort kryesor edhe t rrzimit t qeverive. Shembull i ksaj sht rrzimi i qeveris s ish kryeministrit Ilir Meta n vitin 2003, ku krahas shkaqeve t tjera, problemeve dhe kondradiktave q kishte brenda kampit t majt, Televizioni Arbria, nj ndr kanalet e vetme kombtare t asaj periudhe, me transmetimin e saj, arriti q t nxjerr n pah dobsit e kabinetit qeveritar. N kt mnyr, TVA duke shfrytzuar edhe mosmarrveshjet Nano-Meta, arriti q t jet nj nga faktort e rrzimit t qeveris. Pas nj rezistence jo shum t gjat, ish kryeministri n fjal, u detyrua q t jap dorheqjen.
Tashm, me kalimin e viteve, duket se fenomeni i ndarjes s bots n heronj dhe tradhtar po zbehet, pasi burimet e informacionit po shtohen gjithmon e m shum. E vetmja mnyr me t ciln mediat prpiqen t mbahen ndaj qndrimit t msipr, sht komentimi i ngjarjes. Npr emisione t caktuara, gazetar t caktuar, duke ju prmbajtur politiks s institucionit q ai prfaqson, organizojn si pyetjet ashtu edhe drejtimin e biseds, duke imponuar kshtu nj mendim tjetr tek shikuesi.
Nj tjetr shembull i mbajtjes nn kontroll t Temperaturs sociale nga media, sht edhe tragjedia e 11 janarit t vitit 2004, ku 21 shtetas shqiptar humbn jetn n ujrat e Adriatikut dhe 7 t tjer u shpalln t humbur. Ndrkoh q mediat e cilsonin si nj ndr tragjedit m t rnda pas asaj t Otrantos, moskthimi n Shqipri nga Turqia i ish kryeministrit t asaj kohe Fatos Nano , do ti elte atij edhe rrugn e disfats s zgjedhjeve t 3 Korrikut 2005. Ndrkoh q mediat e majta nuk prononcoheshin apo i shmangeshin qndrimit ndaj zotit Nano, ato t djathta, si vizive ashtu edhe t shkruara vun n shnjestr kryeministrin e asaj kohe.
Gjithka e bazuar n mnyrn se si mediat e transmetonin dhe orientonin shikuesin, pas gjith ktyre zhvillimeve, ish kryeministri Nano filloi t humbas edhe popullaritetin q kishte, gj kjo q pasi u shoqrua edhe me prarjet brenda s majts, oi n humbjen e tyre me 3 Korrik. Shum analist, humbjen e s majts, krahas shkaqeve t tjera e bazuan edhe n veprimet e zotit Nano n kt ngjarje.
Zgjedhja e presidentit dhe konflikti mazhoranc-presidenc, sht nj tjetr pik t ciln media po e prdor pr ndryshim t situats. Pasqyrimi i njanshm i situats, po on n nj ankth t shoqris, gj kjo q pr interesa t caktuara mund t stimuloj dshirn e protests n popull. Mediat sot i kan ndar partit n Parti Mike dhe n Parti Armike dhe sipas interesave t tyre transmetojn edhe informacionin.
Gjat dimrit t kaluar, kur vendi po kalonte nj ndr krizat m t rnda energjitike, media pati nj ndikim t madh n kontrollin e Temperaturs sociale. Transmetimet npr errsir ku n ekran dukej vetm fytyra e gazetarit q ndriohej nga drita e kameras, prbnin nj detaj trishtues pr shikuesin. Krahas kanaleve t tjera televizive, Top Channel, nj ndr kanalet m t ndjekura n vend, sulmin e qeveris ndaj tij pr t dal nga godina aktuale, e prdori kundr saj. Transmetimi i errsirs nga qytete t ndryshme, ishte ajo q ndikoi n mnyr t drejtprdrejt mbi gjendjen e shoqris, e cila nga momenti n moment ishte gati pr revolt.
Nga ana tjetr, mediat kan lidhje direkt me sekort m t rndsishm t nj vendi, si jan p.sh. sektori bankar, bursa, marrveshjet e ndryshme etj. Mnyra se si kto transmetohen, ndikojn n mnyr t drejtprdrejt n Temperaturn Sociale t nj vendi. Deklarata e nj personi t rndsishm, mund t ndryshoj rrjedhn e zhvillimeve. Vetm dy jav m par, n Turqi, teksa diskutohej zgjedhja e presidentit, nj deklarat e
n mesnat nga Shefi i Shtabit t Prgjithshm t Ushtris Turke, Yashar Buyukanit, kundr kandidatit t mazhorancs, Abdullah Gyl, bri q brenda disa minutave t kishte nj rnie t ndjeshme t burss dhe zhvlersim t paras vendase.
Por, edhe pse n shumicn e rasteve, media sht e suksesshme n transmetimin e mesazhit q krkon, ka edhe raste kur ajo dshton. N nj moment kur perndimi po diskutonte rreth konflikteve t mundshme pas publikimit t karikaturave t profetit Muhamed, publikimi i tyre n Shqipri, ku mbi 70% e popullsis sht muslimane, do t prbnte nj prpjekje t dshtuar. Revista MAPO, e sapo dal n treg, me qllim promovimin e saj, del me karikatura t tilla, duke menduar se do t shkaktonin buj pas atyre q kishin ndodhur n shtetet e tjera, dhe n kt mnyr do ti bhej reklama e saj. Kjo metod e MAPOs, duke patur parasysh mentalitetin e popullit shqiptar, dialogun ndrfetar q ka mbizotruar pr shekuj apo ndoshta edhe karakterin mosprfills ndaj ktyre shtjeve t shqiptarve, nuk u prfshi n trazirat simotra t shteteve t tjera, duke prbr kshtu nj dshtim pr t.
Nj tjetr kontroll dhe kanalizim i mediave mbi mnyrn e mendimit t shoqris, sht edhe ai kulturor. Edhe pse brenda kufijve t Shqipris, njerzit kan filluar t mendojn dhe gjykojn si t huaj. Ndoshta kjo vjen edhe si rrjedhoj e globalizmit, por ka nj t vrtet t patjetrsueshme t asimilimit kulturor. Shkak i ksaj jan programet televizive apo telenovelat e huaja, temat t cilat trajtojn, nuk kan asnj prputhje me realitetin vendas. Duke qen se gruaja sht nj ndr edukatort kryesor t brezave t rinj, ajo e ndikuar nga mnyra e jetess q shikon npr kto programe, n nj mnyr apo n nj tjetr, ndoshta edhe pa dashur, e transmeton at tek fmija i saj.
Ndikimi m i madh, ndodh tek njerzit q informimin e tyre ja besojn vetm televizionit, gj kjo q shkakton tek ata ndjenjn e pafuqis. N kt mnyr ata mendojn se nuk mund t ushtrojn asnj lloj influence mbi at q po ndodh. Sipas Elisabeth Noelle-Neumann dhe Winfried Schulz, media ndikon tek njerzit me mnyra moderne duke i dhn orientimin e dshiruar vullnetit t tyre, dhe n kt mnyr u imponon atyre nj tjetr mendim.
Shqipria prbn nj ndr shembujt m konkret t ndikimit t shoqris nga media, ku kjo e fundit sht nj ndr kontrollort m kryesor t Temperaturs Sociale. Nse do t analizohen ngjarjet q i prkasin regjimit monist dhe ata t periudhs s pluralizmit, vihet re se media ka luajtur nj rol vendimtar n t gjitha zhvillimet, qofshin kto politike apo kulturore. Para viteve 90, prania e kufizuar e mediave dhe kontrolli i rrept q i bhej nga pushteti i asaj kohe, detyronte masat q t mos dilnin nga kufijt e prcaktuar. E njjta gj vihet re edhe pas ksaj periudhe, ku mjetet e transmetimit ndikuan n mnyr t drejtprdrejt si n jetn kulturore, ashtu edhe n at ekonomike dhe politike t vendit.
N fillim t viteve 90, mediat shqiptare, ndan botn n tradhtar dhe heronj duke qndruar kshtu larg s vrtets dhe pro imponimit t ideve. Duke shfytzuar edhe etjen e shqiptarve pr ndryshim, mediat arritn deri n at pik sa q t bheshin nj nga faktort kryesor edhe t rrzimit t qeverive. Shembull i ksaj sht rrzimi i qeveris s ish kryeministrit Ilir Meta n vitin 2003, ku krahas shkaqeve t tjera, problemeve dhe kondradiktave q kishte brenda kampit t majt, Televizioni Arbria, nj ndr kanalet e vetme kombtare t asaj periudhe, me transmetimin e saj, arriti q t nxjerr n pah dobsit e kabinetit qeveritar. N kt mnyr, TVA duke shfrytzuar edhe mosmarrveshjet Nano-Meta, arriti q t jet nj nga faktort e rrzimit t qeveris. Pas nj rezistence jo shum t gjat, ish kryeministri n fjal, u detyrua q t jap dorheqjen.
Tashm, me kalimin e viteve, duket se fenomeni i ndarjes s bots n heronj dhe tradhtar po zbehet, pasi burimet e informacionit po shtohen gjithmon e m shum. E vetmja mnyr me t ciln mediat prpiqen t mbahen ndaj qndrimit t msipr, sht komentimi i ngjarjes. Npr emisione t caktuara, gazetar t caktuar, duke ju prmbajtur politiks s institucionit q ai prfaqson, organizojn si pyetjet ashtu edhe drejtimin e biseds, duke imponuar kshtu nj mendim tjetr tek shikuesi.
Nj tjetr shembull i mbajtjes nn kontroll t Temperaturs sociale nga media, sht edhe tragjedia e 11 janarit t vitit 2004, ku 21 shtetas shqiptar humbn jetn n ujrat e Adriatikut dhe 7 t tjer u shpalln t humbur. Ndrkoh q mediat e cilsonin si nj ndr tragjedit m t rnda pas asaj t Otrantos, moskthimi n Shqipri nga Turqia i ish kryeministrit t asaj kohe Fatos Nano , do ti elte atij edhe rrugn e disfats s zgjedhjeve t 3 Korrikut 2005. Ndrkoh q mediat e majta nuk prononcoheshin apo i shmangeshin qndrimit ndaj zotit Nano, ato t djathta, si vizive ashtu edhe t shkruara vun n shnjestr kryeministrin e asaj kohe.
Gjithka e bazuar n mnyrn se si mediat e transmetonin dhe orientonin shikuesin, pas gjith ktyre zhvillimeve, ish kryeministri Nano filloi t humbas edhe popullaritetin q kishte, gj kjo q pasi u shoqrua edhe me prarjet brenda s majts, oi n humbjen e tyre me 3 Korrik. Shum analist, humbjen e s majts, krahas shkaqeve t tjera e bazuan edhe n veprimet e zotit Nano n kt ngjarje.
Zgjedhja e presidentit dhe konflikti mazhoranc-presidenc, sht nj tjetr pik t ciln media po e prdor pr ndryshim t situats. Pasqyrimi i njanshm i situats, po on n nj ankth t shoqris, gj kjo q pr interesa t caktuara mund t stimuloj dshirn e protests n popull. Mediat sot i kan ndar partit n Parti Mike dhe n Parti Armike dhe sipas interesave t tyre transmetojn edhe informacionin.
Gjat dimrit t kaluar, kur vendi po kalonte nj ndr krizat m t rnda energjitike, media pati nj ndikim t madh n kontrollin e Temperaturs sociale. Transmetimet npr errsir ku n ekran dukej vetm fytyra e gazetarit q ndriohej nga drita e kameras, prbnin nj detaj trishtues pr shikuesin. Krahas kanaleve t tjera televizive, Top Channel, nj ndr kanalet m t ndjekura n vend, sulmin e qeveris ndaj tij pr t dal nga godina aktuale, e prdori kundr saj. Transmetimi i errsirs nga qytete t ndryshme, ishte ajo q ndikoi n mnyr t drejtprdrejt mbi gjendjen e shoqris, e cila nga momenti n moment ishte gati pr revolt.
Nga ana tjetr, mediat kan lidhje direkt me sekort m t rndsishm t nj vendi, si jan p.sh. sektori bankar, bursa, marrveshjet e ndryshme etj. Mnyra se si kto transmetohen, ndikojn n mnyr t drejtprdrejt n Temperaturn Sociale t nj vendi. Deklarata e nj personi t rndsishm, mund t ndryshoj rrjedhn e zhvillimeve. Vetm dy jav m par, n Turqi, teksa diskutohej zgjedhja e presidentit, nj deklarat e
n mesnat nga Shefi i Shtabit t Prgjithshm t Ushtris Turke, Yashar Buyukanit, kundr kandidatit t mazhorancs, Abdullah Gyl, bri q brenda disa minutave t kishte nj rnie t ndjeshme t burss dhe zhvlersim t paras vendase.
Por, edhe pse n shumicn e rasteve, media sht e suksesshme n transmetimin e mesazhit q krkon, ka edhe raste kur ajo dshton. N nj moment kur perndimi po diskutonte rreth konflikteve t mundshme pas publikimit t karikaturave t profetit Muhamed, publikimi i tyre n Shqipri, ku mbi 70% e popullsis sht muslimane, do t prbnte nj prpjekje t dshtuar. Revista MAPO, e sapo dal n treg, me qllim promovimin e saj, del me karikatura t tilla, duke menduar se do t shkaktonin buj pas atyre q kishin ndodhur n shtetet e tjera, dhe n kt mnyr do ti bhej reklama e saj. Kjo metod e MAPOs, duke patur parasysh mentalitetin e popullit shqiptar, dialogun ndrfetar q ka mbizotruar pr shekuj apo ndoshta edhe karakterin mosprfills ndaj ktyre shtjeve t shqiptarve, nuk u prfshi n trazirat simotra t shteteve t tjera, duke prbr kshtu nj dshtim pr t.
Nj tjetr kontroll dhe kanalizim i mediave mbi mnyrn e mendimit t shoqris, sht edhe ai kulturor. Edhe pse brenda kufijve t Shqipris, njerzit kan filluar t mendojn dhe gjykojn si t huaj. Ndoshta kjo vjen edhe si rrjedhoj e globalizmit, por ka nj t vrtet t patjetrsueshme t asimilimit kulturor. Shkak i ksaj jan programet televizive apo telenovelat e huaja, temat t cilat trajtojn, nuk kan asnj prputhje me realitetin vendas. Duke qen se gruaja sht nj ndr edukatort kryesor t brezave t rinj, ajo e ndikuar nga mnyra e jetess q shikon npr kto programe, n nj mnyr apo n nj tjetr, ndoshta edhe pa dashur, e transmeton at tek fmija i saj.