Militantet jane tumori i artit te sotem
pValeria Dedajp
p- Portrete te figurave te njohura me reputacion te spikatur ne kujtesen kombetare si Gjergj Kastriot Skenderbeu Naim Frasheri Nene Tereza Fan Noli etj Jane gjithsej 11 portrete te ekspozuara ne galerine e Fakultetit te Arteve te Bukura FAB Dy portrete per Skenderbeun dhe nje per Nene Terezen ne bronz te tjerat jane punuar ne allci Ndjeshmerite qarkulluese nga debutimi i ketyre figurave ne histori jane ngarkesa ideore qe skulptori kerkon te sfidoje dhe ti ndertoje si identitete ne punen e tij Diku luhatet ne modelime formash te medha skulpturore te rrjedhshme dhe te qeta ne ndonje rast tjeter i pergjigjet idese me nje plastike me impresive Diku tjeter shembulli me shume i jepet idese sesa interesit per formen- shkruan ne shenimin e tij kuratori Vladimir Myrtezaji Per Portretet historike artisti ka filluar te punoje qe prej vitit 2007 Autori Vladimir Llakaj 1967 aktualisht punon pedagog ne Akademine e Arteve per Skulpture Monumentalep
pZoti Llakaj perse vendoset te sillni nje ekspozite me Portrete Historike p
pDikush mund te mendoje se keto jane figura qe i kemi pare apo u ka ikur koha Por realisht i kemi pare shume pak dhe nuk u iken koha kurre Patriotizmit nuk i iken koha as me Evropen e bashkuar as me boten e bashkuar Sepse te gjithe keto figura jane pulsi i shoqerise ku jetojme Une mendoj se eshte bashkekohore te jesh patriot Ne nuk duhet te kemi frike nga patriotizmi Ndoshta duhet te kemi frike nga nacionalizimip
pCfare eshte patriotizmi per ju p
pPatriotizmi eshte si dashuria per shtepine Nese nuk ke dashuri per shtepine tende nuk ke dashuri per vendin tend Nuk mund te ndjesh kurre dashuri as per Evropen e bashkuar dhe as per boten e bashkuarp
pCfare synoni te prezantoni nepermjet tipareve fizike te nje personazhi qe krijoni p
pMe tiparet fizike te nje personazhi une mundohem te prezantoj historine e tij psikologjine dhe karakterin e tij Ndalem me shume tek shikimi Te menyra sesi ndikon psikologjia ne plastiken e portretit energjia karakteri personal etj Prandaj me pelqen portreti psikologjik Eshte nje zhaner qe me ka pelqyer gjithmone Nje shprehje thote se Kur ke pare nje grua plake portreti i saj eshte shume me i bukur sesa te shikosh gjithe Luvrin Keshtu qe une mendoj se ka njerez me nje psikologji te rralle dhe kjo gjendet kryesisht tek personazhet e zakonshmep
pVeme re se tre nga Portretet Historike jane ne bronz te tjerat ne allci Tre prej tyre i perkasin figures sone historike Gjergj Kastriot Skenderbeut Perse kjo zgjedhje p
pEshte nje studim mbi figuren e Skenderbeut Mund te behet edhe dhjete here dhe e realizon vetem nje here Une jam munduar ta shikoj ate ne disa etapa te jetes duke e vendosur ne kontekste te ndryshme Per portretin ne bronz ne forme te rrumbullaket eshte bere nje studim ndryshe nga te tjeret Eshte pare ne nje moshe te re kur ka ardhur ne Shqiperi Forma e mjekres te kujton pak periudhen bizantine Shpatullat e gjera i kam sjelle si simbolike te krishterimit kete efekt kam dashur te jap te publiku Ne dy punimet e tjera Skenderbeun ne njeren eshte me kapelen e dozheve venecian rreth te 60-ve ku vjen i prezantuar si nje komandant nje mbret i denje per betejat qe berip
pNje tjeter portret historik eshte ai iSelam Musait komandantit te luftes se Vlores qe ne shume pak e njohim Cfare simbolizon portreti i tij per publikun p
pSelam Musai nga Salaria eshte komandanti i Luftes se Vlores Eshte nje hero popullor me dimensione te jashtezakonshme Eshte nje nga figurat qendrore te kesaj lufte Selami te labet njihet si nje patriot i flakte prandaj jam munduar te tregoj nje luftetar popullor Keto figura ne radhe te pare jane mendimtare Sepse une mendoj se nese nuk je mendimtar me nje bote shpirterore te madhe nuk mund te organizosh masenp
pE vetmja figure femerore ne kete cikel punimesh eshte Nene Terezap
pFigura e Nene Terezes njihet boterisht dhe pse ne Shqiperi mund te njihet shume here me pak Eshte nje njeri i jashtezakonshem Une jam edukuar pak a shume me historite e saj Portretin e saj e shikoja neper dhomat e studenteve neper sallat e studimit etj Dhe shprehjet e saj i lexoja kudo Ishte frymezuese e jashtezakonshme per rinine dhe per intelektualet Me ka impresionuar jashte mase me dashurine e pakufishme qe rralle e gjen te qeniet njerezorep
pPortretin e Ismail Qemalit nuk e pame p
pKetu mungon Ismail Qemali jo sepse nuk kam punuar per te por sepse nuk arrita formatin qe desha te realizoj Prandaj besoj se me vone do te realizoj dicka enkas per tep
pPrej disa vitesh jeni dhe pedagog ne UA sa te motivuar jane skulptoret e rinj p
pBrezat ndryshojne Keta te sotmit kane informacion me shume por jane me pak emocional se sa kemi qene ne Por duke pasur informacionin kane nje gje shume te rendesishme Ate qe ne e zevendesojme me pasion keta e zevendesojne me informacion Dhe kjo shkurton kohe ne punen e tyre Te rinjte jane patriote jane artdashes shtepidashesp
pPothuajse te gjitha shtatoret qe u realizuan ne kete 100-vjetor te Pavaresise duken te jene njelloj Ju cfare mendoni p
pUne e kam kritikuar menyren sesi u organizuan konkurset per kete 100-vjetor Sepse pashe qe u realizuan keq nga pikepamja profesionale Mendimi im eshte qe deshira e shtetit dhe e njerezve qe duan te bejne dicka mund te jete e madhe Por kjo eshte nje pune qe kerkon nje kohe te caktuar fizike Ndonjehere puna zgjatet ose shkurtohet nepermjet personazheve qe ti zgjedh per ti realizuar Kryesorja qendron tek perzgjedhja e artisteve Nese ajo behet ne menyre militantenske ne art ka mberritur dita e zeze e gjykimit Nje nga fatkeqesite me te medha kombetare per momentin eshte se shteti ne cdo qelize te veten eshte mbushur me militante dhe jo me profesioniste Keta jane si nje tumor qe shkaterrojne cdo gje Nuk lene te qarkulloje lirshem ajri ideja virtyti etj Kjo situate mbyt jo vetem punen e nje artisti por edhe te nje bujku Kur nje gje e tille ndodh ne art atehere kjo eshte e pafalshmep
pCfare vemendje i kushtohet punes se artisteve ne Shqiperi p
pArtit ne Shqiperi i kushtohet vemendje zero ne cdo lloj fushe Them se nga pikepamja figurative ka arritur dita gri ne art per te mos thene e zeze Arti ecen mbi parametra personal jo mbi parametra bashkerendimi Realisht ne kemi mangesi te medha ne klanizime sociale qe ndikojne ne jeten dhe politiken e vendit Kjo mund te jete nje nga fatkeqesite me te medha qe ne si komb jetojmep
br styleclearboth