Ndalim pa ndshkim
Vendimi q u mor nga qeveria e Kosovs pr universitetet private, pas Raportit t Kshillit Britanik pr Akreditim, sht dashur t merret para pes viteve, ather kur jan hapur kto universitete. Mosmarrja e nj vendimi t till nga ish ministrat, ka t bj me prfitimet q ata kan pasur nga hapja e ktyre universiteteve, sepse kan marr prqindje.
Nj ish drejtor i nj ish Fakulteti privat m ka treguar se, si ish Ministri i Arsimit, Rexhep Osmani i kishte krkuar 100 mij euro pr tia dhen licencn, ndrsa q ish Ministri Agim Veliu e kishte garantuar se nuk do tia mbyll askush Fakultetin, derisa ai sht ministr.
Ky fakt na jep t drejtn pr t vlersuar, se ajo q ka ndodhur m lejimin e hapjes s universiteteve private, para se t prmbushen kushtet q tani krkohen, ka qen krim ekonomik, nga i cili jan pasuruar disa individ. Pr kt krim dikush do t duhej t jepte llogari, sepse aty kan humbur vitet me t mira t jets shum t rinj dhe t reja nga Kosova e m gjer dhe i cili krim nuk sht parandaluar nga ata q sht dashur t parandalohet.
Nga yryshi pr ti
milionat me hapjen ktyre universiteteve, sht dmtuar cilsia dhe gjendja ka arrit n shkalln e vlersimit t Kshillit Britanik pr Akreditim. Udhheqsit dhe ndonj student, q jan pjes e ktyre universiteteve, mund t hidhrohen me kt vlersim, por sht nj e vrtet e hidhur q do t duhej t na dhimbst si shoqri.
E para, n kto universitete kan marr diploma njerz q as nuk e din si duket universiteti, as cila sht klasa ku sht mbajtur qoft edhe nj ligjrat, kshtu q ata n fund t fundit kan marr diplom, madje m pes mij euro e ke marr. Ministria kt gojdhn duhet hetuar dhe nse ka dika t vrtet, ather jan organet gjegjse q merren me kta njerz.
E dyta, studentt n kto universitete kan kaluar pa ther n kmb, madje edhe tek ata profesor q fliten se jan t ashpr n vlersim n Universitetin e Prishtins (UP). Ktu ka nj shpjegim, ose studentt e UP-s jan budalla dhe ata t universiteteve private t menur, ose profesort kan qen t shtrnguar nga drejtort e ktyre universiteteve pr ti kaluar studentt, pa marr parasysh dijen e tyre. Ka student n UP q e ka len fakultetin pr nj provim, t ashtuquajtur i vshtir, ndrsa n universitetet private askush nuk e ka len fakultetin, ani pse t njjtit profesor kan ligjruar.
E treta, kto universitete nuk kan funksionuar pa ua garantuar dikush i madh punn dhe regjistrimin e studentve t rinj? Sepse, n disa fakultete sheh t ashtuquajtur VIP-a, q marrin diploma; si ministra, ish ministra, deputet, ish deputet, kngtar, madje edhe bashkshortt e tyre, si e kryeministrit Thai, ish ministrave Haziri dhe Haraqia, por edhe t deputetve e ish deputetve.
A thua, pse kta VIP-a u regjistruan n universitetet private dhe jo n UP? Kjo na ben t mendojm, se kjo kategori e njerzve n Kosov jan t paaft pr t msuar, nuk kan koh pr t shkuar n ligjrata dhe provime, se jan n Kuvend, n qeveri apo duke knduar n koncerte, por q megjithat u duhet diploma.
E katrta, cilsia n studime sht shum me e dobt n universitete private, sesa n Universitetin e Prishtins.
Kjo gj mund t jet e pavrtet pr studentt dhe pronart e universiteteve private, por realitet sht i till. Por, ajo q duhet pranuar ktu sht, se universitetet private kan infrastruktur me t mir, por kjo nuk garanton se kan cilsi me t mir.
UP vazhdon ende t prballet me vshtirsi t shumta dhe sht n tranzicion, por studentt e UP-s (flasim pr studentt q e kan seriozisht nxnien e dijs, sepse mal pa thi nuk ka), jan larg n prgatitje, krahasuar me studentt e universiteteve private. Madje, ky lloj i studentve, (jam dshmitar), jan konkurrent t fort t studentve t universiteteve euro-amerikane. Por, nse edhe pr kt kategori t studentve t UP-s thuhet se jan t dobt, ather sa keq qenkan studentt e mir t universiteteve private?
Nuk kam par ndonj student t universiteteve private t ket pasur guximin t hyj n debat me studentt e UP-s, kjo ngase ata nuk e ndjejn vetn t prgatitur dhe t aft pr t debatuar pr ndonj shtje q kan msuar.
Por, tani q nj vendim ka marr qeveria, ministra t secils jan profesort e po ktyre universiteteve private, nisur nga disa deklarata t fundit ekziston frika se ata do t lshojn pe prsri, duke u
kshtu bashkfajtor apo bashkpjesmarrs n kt krim ekonomik dhe n shkatrrimin e shoqris s me universitete private.
Ky shkatrrim vjen, sepse konkurrenca e drejt n dije mposhtet nga pakonkurrenca. Qeveria n kt pik nuk guxon t zbrapset dhe duhet t jet edhe me e ashpr n krkesat e saja pr prmirsim t cilsis. Nuk sht detyr e qeveris n fund t fundit pr ti treguar t rinjve se ku duan t studiojn, por detyr e saj sht q t ofroj me shum alternativa pr zgjedhje.
Pas vendimi t qeveris u shtruan pyetjet, si far do t bhet me at student q kan dashur t regjistrohen n universitete private? Po kjo pyetje nuk shtrohet n kt mnyr, sepse nj gj duhet kuptuar nga t rinjt e Kosovs dhe t gjith ata q shtrojn pyetje t tilla, se n asnj vend t bots nuk ndodh q t gjith maturantt t regjistrohen n universitet. Kjo ide sht e gabuar.
Por, ktu edhe fillon prgjegjsia e qeveris pr sigurimin e t ardhmes s rinis s Kosovs. Qeveria ka prgjegjsi q t krijoj sa m shum shkolla profesionale pr t rinjt e Kosovs dhe t mos rriten ata me iden se duhet patjetr t shkojn n universitet. Duhet t msohemi se ka alternativa ndaj universitetit, madje n perndim do her e m shum po preferohet shkollimi profesional, pr ta kaluar sa me par n pun, sesa universiteti.
Kjo logjik duhet ta ndjek edhe Kosovn dhe n universitet t shkojn vrtet ata q kan kok pr t studiuar dhe jo ata q kan prparsi kndimin dhe amvisrin. Mirpo, para se t krijohen shkolla profesionale, qeveria ka prgjegjsin tjetr, rritjen e tregut t puns dhe zhvillimin ekonomik, n mnyr q ai kandidat q kryen shkoll profesionale t ket ku t punsohet.
Mungesa e puns sht fajtori kryesor, pse rinia ia msyen universitetit, sepse t shkuarit n universitet e ka si ngushllim pr pamundsin q t punoje dhe i humb disa vite n universitet, duke shpresuar se derisa ta kryen do t ket vend pun pr t.
Po ashtu qeveria ka prgjegjsin, pr shkak se ka lejuar hapjen e ktyre universiteteve, q t kujdeset pr ata student q ishin pr kto pes vite viktima t ktij krimi ekonomik n universitete private. Ajo duhet dhen nj prgjigje dhe zgjidhje pr ta.
Nj nga zgjidhjet q qeveria e Kosovs do t mund ti jepet ksaj situate, pr ata student q e kan prfunduar apo jan n prfundim t certifikimit (jo t diplomimit, sepse nuk e dim si ka ndodh diplomimi), do t mund t ishte kjo: t krijoj nj komision shtetror dhe t ftoj t gjith studentt e t gjitha universiteteve private, n drejtimet q kan studiuar, dhe t futen n nj provim shtetror, i ngjashm me at t Jursipndencs apo Maturs, pyetje e t cilit do t hartoheshin nga Ministria e Arsimit dhe q do t ishin nga lndt q jan studiuar n ato drejtime.
Kjo do t ishte zgjidhja me e mir dhe kush e kalon merr diplom, si marrin n Universitetin e Prishtins dhe kush nuk kalon do t mund t fillonte studimet prsri. Mbase nuk do t hidhrohej askush nga mnyr e zgjidhjes s problemi dhe do t dihej kush ka msuar dhe kush jo, sepse edhe n kto universitet ka student q me vetdshir kan msuar dhe jan interesuar q t nxin njohuri sa m shum q t jet e mundur.
Nj ish drejtor i nj ish Fakulteti privat m ka treguar se, si ish Ministri i Arsimit, Rexhep Osmani i kishte krkuar 100 mij euro pr tia dhen licencn, ndrsa q ish Ministri Agim Veliu e kishte garantuar se nuk do tia mbyll askush Fakultetin, derisa ai sht ministr.
Ky fakt na jep t drejtn pr t vlersuar, se ajo q ka ndodhur m lejimin e hapjes s universiteteve private, para se t prmbushen kushtet q tani krkohen, ka qen krim ekonomik, nga i cili jan pasuruar disa individ. Pr kt krim dikush do t duhej t jepte llogari, sepse aty kan humbur vitet me t mira t jets shum t rinj dhe t reja nga Kosova e m gjer dhe i cili krim nuk sht parandaluar nga ata q sht dashur t parandalohet.
Nga yryshi pr ti
milionat me hapjen ktyre universiteteve, sht dmtuar cilsia dhe gjendja ka arrit n shkalln e vlersimit t Kshillit Britanik pr Akreditim. Udhheqsit dhe ndonj student, q jan pjes e ktyre universiteteve, mund t hidhrohen me kt vlersim, por sht nj e vrtet e hidhur q do t duhej t na dhimbst si shoqri.
E para, n kto universitete kan marr diploma njerz q as nuk e din si duket universiteti, as cila sht klasa ku sht mbajtur qoft edhe nj ligjrat, kshtu q ata n fund t fundit kan marr diplom, madje m pes mij euro e ke marr. Ministria kt gojdhn duhet hetuar dhe nse ka dika t vrtet, ather jan organet gjegjse q merren me kta njerz.
E dyta, studentt n kto universitete kan kaluar pa ther n kmb, madje edhe tek ata profesor q fliten se jan t ashpr n vlersim n Universitetin e Prishtins (UP). Ktu ka nj shpjegim, ose studentt e UP-s jan budalla dhe ata t universiteteve private t menur, ose profesort kan qen t shtrnguar nga drejtort e ktyre universiteteve pr ti kaluar studentt, pa marr parasysh dijen e tyre. Ka student n UP q e ka len fakultetin pr nj provim, t ashtuquajtur i vshtir, ndrsa n universitetet private askush nuk e ka len fakultetin, ani pse t njjtit profesor kan ligjruar.
E treta, kto universitete nuk kan funksionuar pa ua garantuar dikush i madh punn dhe regjistrimin e studentve t rinj? Sepse, n disa fakultete sheh t ashtuquajtur VIP-a, q marrin diploma; si ministra, ish ministra, deputet, ish deputet, kngtar, madje edhe bashkshortt e tyre, si e kryeministrit Thai, ish ministrave Haziri dhe Haraqia, por edhe t deputetve e ish deputetve.
A thua, pse kta VIP-a u regjistruan n universitetet private dhe jo n UP? Kjo na ben t mendojm, se kjo kategori e njerzve n Kosov jan t paaft pr t msuar, nuk kan koh pr t shkuar n ligjrata dhe provime, se jan n Kuvend, n qeveri apo duke knduar n koncerte, por q megjithat u duhet diploma.
E katrta, cilsia n studime sht shum me e dobt n universitete private, sesa n Universitetin e Prishtins.
Kjo gj mund t jet e pavrtet pr studentt dhe pronart e universiteteve private, por realitet sht i till. Por, ajo q duhet pranuar ktu sht, se universitetet private kan infrastruktur me t mir, por kjo nuk garanton se kan cilsi me t mir.
UP vazhdon ende t prballet me vshtirsi t shumta dhe sht n tranzicion, por studentt e UP-s (flasim pr studentt q e kan seriozisht nxnien e dijs, sepse mal pa thi nuk ka), jan larg n prgatitje, krahasuar me studentt e universiteteve private. Madje, ky lloj i studentve, (jam dshmitar), jan konkurrent t fort t studentve t universiteteve euro-amerikane. Por, nse edhe pr kt kategori t studentve t UP-s thuhet se jan t dobt, ather sa keq qenkan studentt e mir t universiteteve private?
Nuk kam par ndonj student t universiteteve private t ket pasur guximin t hyj n debat me studentt e UP-s, kjo ngase ata nuk e ndjejn vetn t prgatitur dhe t aft pr t debatuar pr ndonj shtje q kan msuar.
Por, tani q nj vendim ka marr qeveria, ministra t secils jan profesort e po ktyre universiteteve private, nisur nga disa deklarata t fundit ekziston frika se ata do t lshojn pe prsri, duke u
kshtu bashkfajtor apo bashkpjesmarrs n kt krim ekonomik dhe n shkatrrimin e shoqris s me universitete private.
Ky shkatrrim vjen, sepse konkurrenca e drejt n dije mposhtet nga pakonkurrenca. Qeveria n kt pik nuk guxon t zbrapset dhe duhet t jet edhe me e ashpr n krkesat e saja pr prmirsim t cilsis. Nuk sht detyr e qeveris n fund t fundit pr ti treguar t rinjve se ku duan t studiojn, por detyr e saj sht q t ofroj me shum alternativa pr zgjedhje.
Pas vendimi t qeveris u shtruan pyetjet, si far do t bhet me at student q kan dashur t regjistrohen n universitete private? Po kjo pyetje nuk shtrohet n kt mnyr, sepse nj gj duhet kuptuar nga t rinjt e Kosovs dhe t gjith ata q shtrojn pyetje t tilla, se n asnj vend t bots nuk ndodh q t gjith maturantt t regjistrohen n universitet. Kjo ide sht e gabuar.
Por, ktu edhe fillon prgjegjsia e qeveris pr sigurimin e t ardhmes s rinis s Kosovs. Qeveria ka prgjegjsi q t krijoj sa m shum shkolla profesionale pr t rinjt e Kosovs dhe t mos rriten ata me iden se duhet patjetr t shkojn n universitet. Duhet t msohemi se ka alternativa ndaj universitetit, madje n perndim do her e m shum po preferohet shkollimi profesional, pr ta kaluar sa me par n pun, sesa universiteti.
Kjo logjik duhet ta ndjek edhe Kosovn dhe n universitet t shkojn vrtet ata q kan kok pr t studiuar dhe jo ata q kan prparsi kndimin dhe amvisrin. Mirpo, para se t krijohen shkolla profesionale, qeveria ka prgjegjsin tjetr, rritjen e tregut t puns dhe zhvillimin ekonomik, n mnyr q ai kandidat q kryen shkoll profesionale t ket ku t punsohet.
Mungesa e puns sht fajtori kryesor, pse rinia ia msyen universitetit, sepse t shkuarit n universitet e ka si ngushllim pr pamundsin q t punoje dhe i humb disa vite n universitet, duke shpresuar se derisa ta kryen do t ket vend pun pr t.
Po ashtu qeveria ka prgjegjsin, pr shkak se ka lejuar hapjen e ktyre universiteteve, q t kujdeset pr ata student q ishin pr kto pes vite viktima t ktij krimi ekonomik n universitete private. Ajo duhet dhen nj prgjigje dhe zgjidhje pr ta.
Nj nga zgjidhjet q qeveria e Kosovs do t mund ti jepet ksaj situate, pr ata student q e kan prfunduar apo jan n prfundim t certifikimit (jo t diplomimit, sepse nuk e dim si ka ndodh diplomimi), do t mund t ishte kjo: t krijoj nj komision shtetror dhe t ftoj t gjith studentt e t gjitha universiteteve private, n drejtimet q kan studiuar, dhe t futen n nj provim shtetror, i ngjashm me at t Jursipndencs apo Maturs, pyetje e t cilit do t hartoheshin nga Ministria e Arsimit dhe q do t ishin nga lndt q jan studiuar n ato drejtime.
Kjo do t ishte zgjidhja me e mir dhe kush e kalon merr diplom, si marrin n Universitetin e Prishtins dhe kush nuk kalon do t mund t fillonte studimet prsri. Mbase nuk do t hidhrohej askush nga mnyr e zgjidhjes s problemi dhe do t dihej kush ka msuar dhe kush jo, sepse edhe n kto universitet ka student q me vetdshir kan msuar dhe jan interesuar q t nxin njohuri sa m shum q t jet e mundur.