Nj reform alla-shqiptare
Nevoja pr t realizuar reformn elektorale,ishte piknisja e nj debati q po shoqron prej disa muajsh politikn shqiptare. N pamje t par , debati sht i domosdoshm dhe i vlefshm kur diskutohen ndryshime kaq t rndsishme n sistem zgjedhor t nj vendi. Ky debat merr nj rndsi t veant kur vihet n diskutim sht ndryshimi i ligjit themeltar t shtetit. Por ajo q t shqetson n gjith kt dallaverenaj, sht mnyr sesi po realizohet ky debat dhe pozicionet q kan marr aktort kryesor t politiks.
Q n momenmtin e par q u fol pr nj reform t sistemit zgjedhor n vend, n kor krert e partive politike u shprehn dakort. Sigurisht q ky ishte nj qndrim populist pr tu dukur sa m konsensual prpara faktorit ndrkombtar. Pas marrjes s ftess pr antarsim n NATO, duket se llogarit filluan t bhen ndryshe. T gjitha partit politike u zhveshn si me magji nga mirsia q i kishte mbuluar para samitit. Tashm nuk kishte m koh pr menduar sesi do t dukemi para ndrkombtarve, ishte momenti q t bheshin llogarit pr karriket e q do mbanin pas zgjedhjeve t 2009-s.
Pikrisht n kt moment edhe qndrimet filluan t ashprsohen , t mdhenjt dhe t vegjlit q sot ju duket vetja m t mdhenj se kurr, u grupun n dy kampe dhe u trhoqn n llogoret e tyre pr t vazhduar betejn. N fakt , preferenca e dy partive t mdha pr t zgjedhur nj sistem elektoral me baz proporcionali ishte e qart prej kohsh. Po kshtu aktort e vegjl t politiks kishin vrejtur me shqetsim , afrimitetin e Partis Demokratike me Partin Socialiste. Por intensiteti I deklaratave politike filloi t rritet pas festime ve pr ftesn e antarsimit n NATO.
T gjith filluan t flasin m shum se kurr pr standarte pr zgjedhje t lira, pr nj sistem t thjesht q nuk le mundsi maipulimi. Njra pal akuzon tjetrn se po shkatrron demokracin dhe anasjelltas. Partit e vogla kundrshtojn sistemin electoral q kan propozuar socialistt pasi sipas tyre ai do t dmtoj prfaqsimin dhe do krijoj nj dushk tjetr. Pra n thelb shqetsimi i tyre nuk sht dmi q mund tu sjell ky sistem atyre, por dmi q ai do ti sjell Shqipris.
Halli i madh i tyre sht, se po preket kushtetuta e cila nuk mund t ndryshohet kaq shpesh. Por n fakt dy nga kto forca politike nuk than asnj fjal kur parlamenti ndryshoi kushtetutn pr nj arsye shum banale, pr tu dhn atyre nga nj antar n komisionin qdror t zgjedhjeve. Megjith kundrshtimet e partive t vogla duket se dy forcat kyresore do ta ojn deri n fund nismn pr t ndryshuar sistemin alektoral. M interesante n kt moment duket se po bhet debati pr paketn nr 2 t ndryshimeve n kushtetut. Na fakt kjo paket e cila sot duhet t njihej, si Paketa Trashani, nuk arriti ta gzoj kt emr pasi deputetja nga Shkodra pasi e lexoi ati n komisionin e ligjeve nuk u duk m. Pika m e nxeht e ksaj pakete ishte , neni q prektet kompetencat e Presidentit t Republiks dhe sillte kundrfirmn si nj element t ri n dekretete e kreut t shtetit. Nj ndryshim ky q hasi n kundrshtime t fuqishme nga mbshtetsit Presidentit Topi n grupin parlamentar t Partis Demokratike.
Ata reaguan shum shpejt duke dal hapur ksaj nisme dhe duke e cilsuar at si t rrezikshme. Kjo inisiativ , mbeti pa autor dhe si e till u trhoq shum shpejt pa i ln vend nj arjeje m t thell n grupin ,m t madh parlamentar.
Ndrsa pika e dyt m e diskutuar sht ndryshimi i mnyrs s zgjedhjes s Presidentit t Republiks n kuvend. Propozimi i demokratve synon t thjeshtoj mnyrn e zgjedhjes s presidentit duke eleminuar krizat e mundshme q mund t lindin nga pamundsia pr t siguruar 84 vota t domosdoshme pr zgjedhjen e kreut t shtetit. Kshtu demokratt, propozojn q n raundin e pest Parlamenti t zgjedh presidentin me 50 prqind +1 t votave.
Pr nj moment kur u hodh n tryez ky propozim socialistt hezituan t shprehin nj qndrim t prer. Por me kalimin e kohs duket se llogarit e bra nga lidershipi i PS-s bn q ata t shprehen pro ktij ndryshimi. T gjith ata q n vern e vitit t par mbronin me fanatizm iden e zgjedhjes s presidentit nga populli , nuk u dukn m , madje kishte prej atyre q than se e mira sht t zgjidhet nga populli por skemi bjm se kshtu sht vendimi politik i partis. N debatin e nisur pr kt shtje , nuk ngeli mnjan as presidenti i Republiks i cili mori nj rol shum aktiv pr t rritur mbshtetsit e dis s zgjedhjes nga populli. Kjo ndrhyrje e tij u cilsua nga nj pjes e opozits si ndrhyrje brutale deri n tejkalim kompetencash.
Kjo shtje kulmoi me nj ndarje t grupit parlamentar demokrat n dysh. Nj pjes e mir e mir deputetve demokrat , kundrshtuan zgjedhjen e presidentit me shumic t thjesht, madje shkuan edhe m tej duke mbledhur firmat nj propozim alternative. Kjo lvizje e tyre shqetsoi m shum Partin Socialiste e cila nuk vonoi pr t reaguar duke i
thirrje kryeministrit Berisha q ti bj zap deputett e tij dhe t unifikoj qndrimin e grupit.
Nuk e kuptoj prse socialistt jan kundr ides s zgjedhjes s Presidentit nga populli. Ndoshta kryetari i Partis scoaliste shpreson aq shum n fitoren e zgjedhjeve n vitin 2009, saq mendon se do t jet mazhoranca e s nesrmes dhe presidentin e ri do t ket mundsi ta caktoj ai vet. Por pikrisht ktu qndron m e keqja e ktijn propozimi. Presidenti nuk duhet t jet kurrsesi vegl e nj shumice parlamentare. Zgjedhja m shumic t thjesht n raundin e fundit bn q njeriu q do t jet n krye t shtetit t vij gjithnj nga partia q ka shumicn n parlament. Por figura e presidentit ka nj rndi t veant n sistemin aktual. Me presidentin lidhen disa institucione shum t rndsishme t sistemit t drejtsis duke filluar q nga KLD, Gjykata e lart, Prokuroria etj. N momentin q ai zgjidhet me vullnetin e shumics qeverisse, vihen n dyshim i gjith roli i tij n krye t KLD-s , propozimi i tij pr Prokurorin e Prgjithshm, pr antart e Gjykats s lart dhe gjykats Kushtetuese. Pra me pak fjal vihet n dyshim paansia dhe pavarsia e ktyre institucioneve kaq t rndsishme.
Q n momenmtin e par q u fol pr nj reform t sistemit zgjedhor n vend, n kor krert e partive politike u shprehn dakort. Sigurisht q ky ishte nj qndrim populist pr tu dukur sa m konsensual prpara faktorit ndrkombtar. Pas marrjes s ftess pr antarsim n NATO, duket se llogarit filluan t bhen ndryshe. T gjitha partit politike u zhveshn si me magji nga mirsia q i kishte mbuluar para samitit. Tashm nuk kishte m koh pr menduar sesi do t dukemi para ndrkombtarve, ishte momenti q t bheshin llogarit pr karriket e q do mbanin pas zgjedhjeve t 2009-s.
Pikrisht n kt moment edhe qndrimet filluan t ashprsohen , t mdhenjt dhe t vegjlit q sot ju duket vetja m t mdhenj se kurr, u grupun n dy kampe dhe u trhoqn n llogoret e tyre pr t vazhduar betejn. N fakt , preferenca e dy partive t mdha pr t zgjedhur nj sistem elektoral me baz proporcionali ishte e qart prej kohsh. Po kshtu aktort e vegjl t politiks kishin vrejtur me shqetsim , afrimitetin e Partis Demokratike me Partin Socialiste. Por intensiteti I deklaratave politike filloi t rritet pas festime ve pr ftesn e antarsimit n NATO.
T gjith filluan t flasin m shum se kurr pr standarte pr zgjedhje t lira, pr nj sistem t thjesht q nuk le mundsi maipulimi. Njra pal akuzon tjetrn se po shkatrron demokracin dhe anasjelltas. Partit e vogla kundrshtojn sistemin electoral q kan propozuar socialistt pasi sipas tyre ai do t dmtoj prfaqsimin dhe do krijoj nj dushk tjetr. Pra n thelb shqetsimi i tyre nuk sht dmi q mund tu sjell ky sistem atyre, por dmi q ai do ti sjell Shqipris.
Halli i madh i tyre sht, se po preket kushtetuta e cila nuk mund t ndryshohet kaq shpesh. Por n fakt dy nga kto forca politike nuk than asnj fjal kur parlamenti ndryshoi kushtetutn pr nj arsye shum banale, pr tu dhn atyre nga nj antar n komisionin qdror t zgjedhjeve. Megjith kundrshtimet e partive t vogla duket se dy forcat kyresore do ta ojn deri n fund nismn pr t ndryshuar sistemin alektoral. M interesante n kt moment duket se po bhet debati pr paketn nr 2 t ndryshimeve n kushtetut. Na fakt kjo paket e cila sot duhet t njihej, si Paketa Trashani, nuk arriti ta gzoj kt emr pasi deputetja nga Shkodra pasi e lexoi ati n komisionin e ligjeve nuk u duk m. Pika m e nxeht e ksaj pakete ishte , neni q prektet kompetencat e Presidentit t Republiks dhe sillte kundrfirmn si nj element t ri n dekretete e kreut t shtetit. Nj ndryshim ky q hasi n kundrshtime t fuqishme nga mbshtetsit Presidentit Topi n grupin parlamentar t Partis Demokratike.
Ata reaguan shum shpejt duke dal hapur ksaj nisme dhe duke e cilsuar at si t rrezikshme. Kjo inisiativ , mbeti pa autor dhe si e till u trhoq shum shpejt pa i ln vend nj arjeje m t thell n grupin ,m t madh parlamentar.
Ndrsa pika e dyt m e diskutuar sht ndryshimi i mnyrs s zgjedhjes s Presidentit t Republiks n kuvend. Propozimi i demokratve synon t thjeshtoj mnyrn e zgjedhjes s presidentit duke eleminuar krizat e mundshme q mund t lindin nga pamundsia pr t siguruar 84 vota t domosdoshme pr zgjedhjen e kreut t shtetit. Kshtu demokratt, propozojn q n raundin e pest Parlamenti t zgjedh presidentin me 50 prqind +1 t votave.
Pr nj moment kur u hodh n tryez ky propozim socialistt hezituan t shprehin nj qndrim t prer. Por me kalimin e kohs duket se llogarit e bra nga lidershipi i PS-s bn q ata t shprehen pro ktij ndryshimi. T gjith ata q n vern e vitit t par mbronin me fanatizm iden e zgjedhjes s presidentit nga populli , nuk u dukn m , madje kishte prej atyre q than se e mira sht t zgjidhet nga populli por skemi bjm se kshtu sht vendimi politik i partis. N debatin e nisur pr kt shtje , nuk ngeli mnjan as presidenti i Republiks i cili mori nj rol shum aktiv pr t rritur mbshtetsit e dis s zgjedhjes nga populli. Kjo ndrhyrje e tij u cilsua nga nj pjes e opozits si ndrhyrje brutale deri n tejkalim kompetencash.
Kjo shtje kulmoi me nj ndarje t grupit parlamentar demokrat n dysh. Nj pjes e mir e mir deputetve demokrat , kundrshtuan zgjedhjen e presidentit me shumic t thjesht, madje shkuan edhe m tej duke mbledhur firmat nj propozim alternative. Kjo lvizje e tyre shqetsoi m shum Partin Socialiste e cila nuk vonoi pr t reaguar duke i
thirrje kryeministrit Berisha q ti bj zap deputett e tij dhe t unifikoj qndrimin e grupit.
Nuk e kuptoj prse socialistt jan kundr ides s zgjedhjes s Presidentit nga populli. Ndoshta kryetari i Partis scoaliste shpreson aq shum n fitoren e zgjedhjeve n vitin 2009, saq mendon se do t jet mazhoranca e s nesrmes dhe presidentin e ri do t ket mundsi ta caktoj ai vet. Por pikrisht ktu qndron m e keqja e ktijn propozimi. Presidenti nuk duhet t jet kurrsesi vegl e nj shumice parlamentare. Zgjedhja m shumic t thjesht n raundin e fundit bn q njeriu q do t jet n krye t shtetit t vij gjithnj nga partia q ka shumicn n parlament. Por figura e presidentit ka nj rndi t veant n sistemin aktual. Me presidentin lidhen disa institucione shum t rndsishme t sistemit t drejtsis duke filluar q nga KLD, Gjykata e lart, Prokuroria etj. N momentin q ai zgjidhet me vullnetin e shumics qeverisse, vihen n dyshim i gjith roli i tij n krye t KLD-s , propozimi i tij pr Prokurorin e Prgjithshm, pr antart e Gjykats s lart dhe gjykats Kushtetuese. Pra me pak fjal vihet n dyshim paansia dhe pavarsia e ktyre institucioneve kaq t rndsishme.