OBSH: Shqiptaret, 8 % depresive dhe te stresuar
Problemet ekonomike, papunesia dhe varferia i ka bere shqiptaret te vuajne nga semundje te ndryshme mendore. Ky eshte studimi me i fundit i kryer nga Organizata Boterore e Shendetesise ne vendin tone. Sipas te dhenave, me shume se 8 per qind e rreth 500 te intervistuarve ne shume qytete te Shqiperise kane pranuar se gjate jetes se tyre kane kaluar probleme te shendetit mendor. Por, specialistet mendojne se perqindja eshte me e larte, pasi shqiptaret e kane shume te veshtire te pranojne se kane probleme me shendetin mendor." Rreth 8 per qind e te intervistuarve pranuan qe kishin perjetuar probleme te shendetit mendor. Problemet me stresin kane ardhur nga tranzicioni i gjate qe ka kaluar Shqiperia", deklaron perfaqesuesja e OBSH ne Shqiperi, Ledia Lazri.
Shkaqet
Papunesia, por edhe problemet e medha ekonomike me te cilat ndeshen familjet jane burimet kryesore te problemeve mendore tek shqiptaret gjate ketyre viteve te tranzicionit. "Nje ne kater persona ne shkalle boterore do te vuaje ne nje moment te jetes nje nga crregullimet e shendetit mendor", shton Lazri. Studimi i Organizates Boterore te Shendetesise tregon se rreth 75 per qind e te pyeturve mendojne se depresioni, stresi, ankthi, por edhe alkooli jane faktoret qe prekin me shume shqiptaret. Po sipas kesaj organizate, personat te cilet do te rezultojne te prekur nga semundjet mendore duhet qe me patjeter te trajtohen nga specialistet. Personat qe vuajne nga problemet e shendetit mendor trajtohen si jo te barabarte ne shoqerine tone. Ne kete studim eshte thene se keta persona nuk duhet te marrin pjese ne votime.
Simptomat, semundja e veshtire te percaktohet
Fillimisht, sipas mjekeve, simptomat e ketyre semundjeve jane te lehta sa nuk mund te percaktohen si semundje te tilla. Mjekja neurologe, Mira Rakacolli, thekson se ne 10 per qind te rasteve nuk percaktohet shkaku i semundjes. "Edhe ne kur i vizitojme, shpesh nuk gjejme ndonje simptome konkrete dhe ne keto raste duhet marre ne konsiderate fibromialgjia", deklaroi Rakacolli. Sipas mjekeve neurologe, kjo ka te beje me reumatizem muskulore qe shpesh here diagnostikohet se crregullim me origjine psikiatrike. Fibromialgjia paraqet simptoma si pagjumesi, ankth, hipertension dhe shpesh simptoma te depresionit te pacientet.
Projekti, pune ne komunitet per te varfrit
Zonat qe njihen edhe si me te varfrat ne vendin tone, ku shenohet edhe numri me i larte i personave te papune qe trajtohen me ndihme ekonomike do te perfitojne nga nje projekt i ri. Sipas burimeve zyrtare nga Ministria e Punes, te gjithe ata persona qe perfitojne ndihme ekonomike do te punesohen sezonalisht ne pune komunitare. Kjo do te thote nje page me shume se ajo e ndihmes ekonomike. Kjo, sipas nje projekt-vendimi qe parashikohet te zbatohet fillimisht ne zonat e varfra te vendit, ne verilindje dhe juglindje te vendit. Burime nga Ministria e Punes konfirmojne se projekt-vendimi i pergatitur per kete synim eshte gati dhe pritet te kaloje per miratim ne mbledhjet e ardhshme te Keshillit te Ministrave. Ndryshimet e pritshme ligjore kane te bejne me rritjen e games se perfituesve te ndihmes ekonomike. Punesimi i personave te perfshire ne skemen e ndihmes ekonomike do te jete sezonal dhe ka te beje me sektore ku nevojitet shtese ne personel. Pagat e personave do te perballohen nga grantet me destinacion te caktuar, qe do te jape qeveria ndaj pushtetit lokal. Sipas Ministrise se Punes, kriteri i te ardhurave te pamjaftueshme nuk do te jete i vetmi qe do te merret parasysh. Nje sere kategorish do te perjashtohen nga llogaritja e te ardhurave ne rastet kur familjet ne nevoje kane si kryefamiljare njerin nga femijet, per arsye te vdekjes se prinderve ose kur njeri prej prinderve eshte denuar, ndersa prindi tjeter nuk jeton. Gjithashtu, perfitues do te jene kryefamiljaret me aftesi te kufizuar, mendore, fizike, apo paraplegjike, tetraplegjik, invalid pune. Kjo do te vleje edhe kur kryefamiljare jane nenat, ndersa prindi tjeter nuk jeton; kur si kryefamiljar jane personat mbi moshen e punes, nje individ qe eshte mbi moshe pune dhe qe nuk perfiton pension..
Shkaqet
Papunesia, por edhe problemet e medha ekonomike me te cilat ndeshen familjet jane burimet kryesore te problemeve mendore tek shqiptaret gjate ketyre viteve te tranzicionit. "Nje ne kater persona ne shkalle boterore do te vuaje ne nje moment te jetes nje nga crregullimet e shendetit mendor", shton Lazri. Studimi i Organizates Boterore te Shendetesise tregon se rreth 75 per qind e te pyeturve mendojne se depresioni, stresi, ankthi, por edhe alkooli jane faktoret qe prekin me shume shqiptaret. Po sipas kesaj organizate, personat te cilet do te rezultojne te prekur nga semundjet mendore duhet qe me patjeter te trajtohen nga specialistet. Personat qe vuajne nga problemet e shendetit mendor trajtohen si jo te barabarte ne shoqerine tone. Ne kete studim eshte thene se keta persona nuk duhet te marrin pjese ne votime.
Simptomat, semundja e veshtire te percaktohet
Fillimisht, sipas mjekeve, simptomat e ketyre semundjeve jane te lehta sa nuk mund te percaktohen si semundje te tilla. Mjekja neurologe, Mira Rakacolli, thekson se ne 10 per qind te rasteve nuk percaktohet shkaku i semundjes. "Edhe ne kur i vizitojme, shpesh nuk gjejme ndonje simptome konkrete dhe ne keto raste duhet marre ne konsiderate fibromialgjia", deklaroi Rakacolli. Sipas mjekeve neurologe, kjo ka te beje me reumatizem muskulore qe shpesh here diagnostikohet se crregullim me origjine psikiatrike. Fibromialgjia paraqet simptoma si pagjumesi, ankth, hipertension dhe shpesh simptoma te depresionit te pacientet.
Projekti, pune ne komunitet per te varfrit
Zonat qe njihen edhe si me te varfrat ne vendin tone, ku shenohet edhe numri me i larte i personave te papune qe trajtohen me ndihme ekonomike do te perfitojne nga nje projekt i ri. Sipas burimeve zyrtare nga Ministria e Punes, te gjithe ata persona qe perfitojne ndihme ekonomike do te punesohen sezonalisht ne pune komunitare. Kjo do te thote nje page me shume se ajo e ndihmes ekonomike. Kjo, sipas nje projekt-vendimi qe parashikohet te zbatohet fillimisht ne zonat e varfra te vendit, ne verilindje dhe juglindje te vendit. Burime nga Ministria e Punes konfirmojne se projekt-vendimi i pergatitur per kete synim eshte gati dhe pritet te kaloje per miratim ne mbledhjet e ardhshme te Keshillit te Ministrave. Ndryshimet e pritshme ligjore kane te bejne me rritjen e games se perfituesve te ndihmes ekonomike. Punesimi i personave te perfshire ne skemen e ndihmes ekonomike do te jete sezonal dhe ka te beje me sektore ku nevojitet shtese ne personel. Pagat e personave do te perballohen nga grantet me destinacion te caktuar, qe do te jape qeveria ndaj pushtetit lokal. Sipas Ministrise se Punes, kriteri i te ardhurave te pamjaftueshme nuk do te jete i vetmi qe do te merret parasysh. Nje sere kategorish do te perjashtohen nga llogaritja e te ardhurave ne rastet kur familjet ne nevoje kane si kryefamiljare njerin nga femijet, per arsye te vdekjes se prinderve ose kur njeri prej prinderve eshte denuar, ndersa prindi tjeter nuk jeton. Gjithashtu, perfitues do te jene kryefamiljaret me aftesi te kufizuar, mendore, fizike, apo paraplegjike, tetraplegjik, invalid pune. Kjo do te vleje edhe kur kryefamiljare jane nenat, ndersa prindi tjeter nuk jeton; kur si kryefamiljar jane personat mbi moshen e punes, nje individ qe eshte mbi moshe pune dhe qe nuk perfiton pension..