Pesë sfida për shefin e ardhshëm të NATO-s, Mark Rutte

BRUKSEL – Kur Mark Rutte të transferohet në zyrën e tij në NATO, ai nuk do të ketë një periudhë muaji mjalti.

Fushata e kryeministrit holandez në largim për të qenë Sekretar i Përgjithshëm përfundoi të enjten kur ai siguroi mbështetjen e të 32 aleatëve të NATO-s. Presidenti aktual, Jens Stoltenberg, do të japë dorëheqjen më 1 tetor.

Rutte, i cili ka drejtuar ekonominë e pestë më të madhe të BE-së për 14 vjet, vlerësohet gjerësisht si një ndërtues efektiv i konsensusit, duke treguar gjithashtu vendosmëri në mbështetjen e Ukrainës, duke përfshirë përpjekjet e fundit holandeze në trajnimin e pilotëve ukrainas për të fluturuar me avionë luftarakë F-16.

Por edhe për një politikan me përvojë, kapitulli tjetër i karrierës politike të Rutte nuk do të jetë i lehtë, shkruan Politico, i cili ka parashtruar 5 sfidat e mundshme me të cilat mund të përballet.

Rikthimi i mundshëm i Donald Trump

Katër javë pasi Rutte fillon punën e tij të re, amerikanët shkojnë në votime dhe mund të rizgjedhin Donald Trump, një skeptik i NATO-s.

Trump ka kërcënuar se do të shkurtojë ndihmën e SHBA për Ukrainën nëse ai kthehet në Shtëpinë e Bardhë. Kjo mund t’i japë një goditje të rëndë besueshmërisë së aleatëve të NATO-s për të ndihmuar Ukrainën të mbrohet kundër Rusisë, duke pasur parasysh se SHBA ka qenë deri tani donatori më i madh i ndihmës ushtarake për Kievin.

Rizgjedhja e Trump gjithashtu mund të prishë planin e NATO-s për të përgatitur Ukrainën për anëtarësimin e saj të ardhshëm.

Vendet e NATO-s vitin e kaluar premtuan se “do të jenë në gjendje t’i bëjnë një ftesë Ukrainës për t’u bashkuar me aleancën kur aleatët të bien dakord dhe të plotësohen kushtet”.

Megjithatë, ky angazhim duket i lëkundshëm.

Sulmi dimëror i Putinit në Ukrainë

Sapo Rutte të marrë detyrën, Ukraina do të kërkojë ndihmë me afrimin e dimirt.

Gjatë muajve të fundit, Rusia ka shtuar sulmet kundër termocentraleve dhe digave të Ukrainës, infrastrukturë që kërkon muaj, nëse jo vite për t’u riparuar plotësisht.

Gjatë dimrit të kaluar,  midis 2022 dhe 2023, rrjeti elektrik i Ukrainës u sulmua rëndë.

Çelësi, thotë shefi në largim i NATO-s, Stoltenberg, qëndron në më shumë sisteme të mbrojtjes ajrore që mund të mbrojnë furnizuesit e energjisë, si dhe stafin e mirëmbajtjes që punon për riparimin e objekteve të dëmtuara.

Vendet e NATO-s po luftojnë gjithashtu për të dërguar, ose, në rastin e vendit të Rutte, për të ndërtuar, sisteme të mbrojtjes ajrore. Por Evropa nuk ka aq shumë për të dërguar, përparimi në SHBA u vonua në Kongres dhe vendet afër Rusisë janë më pak se të gatshme të heqin dorë nga mburojat e tyre ajrore në këtë kohë të rrezikshme.

Detyrimi i anëtarëve të NATO-s për të paguar

NATO-ja këtë javë festoi një numër rekord të aleatëve që arritën objektivin prej 2 përqind të PBB-së për shpenzimet e mbrojtjes. Në të vërtetë, Holanda sapo e kaloi atë prag këtë vit pas vitesh të tëra që dështoi.

Por kjo do të thotë se një e treta e aleancës ende nuk po arrin në objektiv, pavarësisht se e bëri atë premtim 10 vjet më parë.

Kombet e Evropës Jugore janë ndër shkelësit më të mëdhenj.

Në Itali, vlerësimet e vitit 2024 shohin një rënie të lehtë të detyrimeve.

Spanja do të shpenzojë vetëm 1.28 për qind këtë vit. Fqinja e saj Portugalia do të shpenzojë 1.55 për qind.

“Rekordi i dobët nga miqtë tanë mesdhetarë është arma e përsosur për Trump,” tha një diplomat i lartë nga rajoni Baltik, të cilit iu dha anonimiteti për të folur lirshëm për disponimin brenda NATO-s.

Kanadaja, një anëtare e NATO-s që në fillim në vitin 1949, po paguan vetëm 1.37 për qind të PBB-së, duke regjistruar 0.1 për qind rritje që nga fillimi i luftës së Rusisë kundër Ukrainës.

Ankesat e krahut lindor

Vendet në kufi me Rusinë nuk janë tifozët më të mëdhenj të Rutte.

Ata ishin të zemëruar për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes holandeze dhe janë veçanërisht të mërzitur që roli kryesor në NATO i ka shkuar gjithmonë një vendi evropian përëndimor ose verior, edhe pse vendet e krahut lindor kanë qenë në aleancë për një çerek shekulli.

Kryeministrja e Estonisë Kaja Kallas nuk hyri në garën për postet e larta të NATO-s pasi iu tha se nuk do të merrte mbështetjen e vendeve si SHBA, Franca dhe Gjermania (ajo tani është kryesuesja për të qenë shefja e ardhshme e politikës së jashtme të BE-së ). Ata kishin frikë se emërimi i saj do të shihej nga Moska si një përshkallëzim i armiqësive.

Vendet e krahut lindor tani ka të ngjarë të kërkojnë përfaqësim më të mirë në nivelin dytësor të NATO-s: pozicionin e zëvendëssekretarit të përgjithshëm (DSG) dhe postet e ndryshme të ndihmës sekretarit të përgjithshëm (ASG).

Udhëheqësit Putindashës të Evropës

Nuk është vetëm Trumpi që Rutte duhet ta bindë për ta mbajtur NATO-n gjallë.

Në të gjithë Evropën, partitë e së djathtës ekstreme skeptike ndaj NATO-s dhe Putin-dashëse po lulëzojnë.

Franca, për shembull, është në prag të një zgjedhjeje parlamentare që mund të shohë fitime të mëdha për Tubimin Kombëtar të ekstremit të djathtë, duke e detyruar Stoltenberg t’i bëjë një lutje të rrallë Parisit për “ta mbajtur NATO-n të fortë”.

Rutte, natyrisht, e di shumë mirë këtë histori. Në një farë mënyre, ai filloi të konsideronte postin kryesor të NATO-s kur u bë e qartë se Partia e tij Popullore e qendrës së djathtë për Liri dhe Demokraci do të humbiste zgjedhjet holandeze ndaj Partisë së ekstremit të djathtë për Lirinë e Geert Wilders./vizionplus.tv