Po pas 10 dhjetorit?
Shqiptarёt po jetojnё periudhёn mё tё rёndёsishme historike e cila duket se nuk do tё finalizohet me bisedimet e ndёrmjetёsuesve ndёrkombёtarё qё do tё zgjasin deri me 10 dhjetor. Do tё ishte festa mё e madhe mbarё kombёtare kjo ditё nёse pavarёsia do tё vulosej dhe pranohej edhe nga shtetet e tjera. Kosova mund tё shpallet e pavarur me disa menyra; Pavarёsia mund tё shpallet dhe pranohet nga ndёrkombёtarёt, mund tё shpallet dhe tё pranohet pjesёrisht apo edhe tё vetёshpallet. Por nё kёtё mes, njё tjetёr ёshtje e rёndёsishme duhet tё kihet parasysh. Sa e gatshme ёshtё Kosova pёr tё qenё shtet dhe a janё shqiptarёt tё gatshёm pёr tu vetёqeverisur?
Shqiptarёt janё faktori kryesor dhe mё i rёndёsishёm nё Ballkan. Pavarёsisht se tё shpёrndarё nё treva dhe shtete tё ndryshme, parё nga pozita gjeografike, ne gёzojmё pozicionin mё tё favorshёm kundrejt vendeve fqinje. Njё dalje e gjerё nё det, njё hapёsirё mjaft prodhimtare si nё Shqipёri ashtu edhe nё vendet ku shqiptarёt jetojnё nё Kosovё, Maqedoni, Mal tё Zi apo edhe nё Greqi. Por sёrish jemi ndёr vendet mё problematikё tё rajonit. Kjo varet nga ajo qё gjithmonё kemi qenё nё qendёr tё sulmeve tё dy rrymave raciste, atyre grekofile dhe serbofile.
Ky nocion interesash pёr rrymёn serbofile e grekomane tanimё nuk ka vetёm kuptim nё nivelin ballkanik. E teksa ky nocion deri nё luftёn e parё botёrore mund tё ketё qenё mё i ngushtё, i pёrfshirё kryesisht nё kёtё nivel, tashmё duket se ky ka ndyshuar. Greqia nga njёra anё nuk ёshtё mё ajo e fillim shekullit tё XX, por ka fjalёn e saj nё familjen evropiane dhe e pёrdor atё gjithmonё sipas interesave tё saj duke anashkaluar do interes shqiptar. Po ashtu, qёndrimi serb me kalimin e kohёs ka evoluar. Edhe pse ka patur mbёshtetёsin e saj historik, Rusinё, pozicioni i saj ka ndryshuar duke mbledhur rreth vetes aleatё tё tjerё dhe duke ndikuar kёshtu negativisht nё ёshtjen shqiptare.
E analizuar nё kёtё aspekt, dy rrymat serbofile dhe grekofile, paraqiten si problem i pёrbashkёt pёr tё gjithё shqiptarёt, pavarёsisht se jetojnё nё shtete tё ndryshme. Armiku i njёrit ёshtё edhe i tjetrit apo miku i njёrit ёshtё po ashtu edhe i tjetrit. Nga kjo, kuptohet se njё konflikt apo njё moszgjidhje e drejtё e ёshtjes kosovare, do tё shkaktojё konflikt jo vetёm nё kёto troje, por nё tё gjithё Ballkanin. ёshtja shqiptare e Kosovёs, nuk mund tё mendohet kurrёsesi si vetёm e saj dhe e Serbisё.
Ajo qё ёshtё mё e rёndёsishmja, ёshtё funksionimi dhe vёnia nё veprim e lobit shqiptarё nё mbarё rajonin. Por edhe kjo, duhet tё bёhet mё kujdesin mё tё madh, pasi do veprim, ndikon nё mёnyrё tё drejtpёrdrejtё nё ёshtje. Pavarёsisht premtimeve tё Shteteve tё Bashkuara dhe aleatёve tё saj, asgjё nuk duket e sigurtё nё horizont. Deklaratat e krerёve evropian janё tё zymta. Nё konferencёn e pёrbashkёt pёr shtyp, Merkel dhe Bush u deklaruan aq pak ndaj kёsaj ёshtjeje, sa pёr tё mos thёnё fare.
Puna kryesore, i takon diplomacisё shqiptare, qaoftё kjo nё Tiranё, Prishtinё, Shkup apo Podgoricё. Ky ёhstё momenti kur liderёt shqiptarё duhet tё tregohen mё tё bashkuar se kurrё dhe tё dalin me qёndrim tё pёrbashkёt.
Njё dyshim i tillё, tё bёn mё pas tё mendosh se A mund tё zhvillohet, forcohet dhe pёrparojё shteti i krijuar brenda kufije tё njohur ndёrkombёtarisht, apo brenda kёtyre kufijve shteti i krjuar nuk do tё mund tё bёhet as i zhvilluar dhe as i qёndrueshёm politikisht?.
Kjo ёshtje ёshtё tepёr e rёndёsishme, sepse nga pёrgjigja ndaj tyre varen pёrgjigjet, sjelljet dhe praktikat politike ndaj problemeve tё tjera qё mund tё lindin.
10 dhjetori po vjen dhe shumё shpejt do tё kalojё. Diplomacisё shqiptare i duhet tё mendojё rrugёt e veprimit pёr pas kёsaj date, qё zgjidhja tё mos shkojё deri nё 10 dhjetorin e vitit tё ardhshёm.
Shqiptarёt janё faktori kryesor dhe mё i rёndёsishёm nё Ballkan. Pavarёsisht se tё shpёrndarё nё treva dhe shtete tё ndryshme, parё nga pozita gjeografike, ne gёzojmё pozicionin mё tё favorshёm kundrejt vendeve fqinje. Njё dalje e gjerё nё det, njё hapёsirё mjaft prodhimtare si nё Shqipёri ashtu edhe nё vendet ku shqiptarёt jetojnё nё Kosovё, Maqedoni, Mal tё Zi apo edhe nё Greqi. Por sёrish jemi ndёr vendet mё problematikё tё rajonit. Kjo varet nga ajo qё gjithmonё kemi qenё nё qendёr tё sulmeve tё dy rrymave raciste, atyre grekofile dhe serbofile.
Ky nocion interesash pёr rrymёn serbofile e grekomane tanimё nuk ka vetёm kuptim nё nivelin ballkanik. E teksa ky nocion deri nё luftёn e parё botёrore mund tё ketё qenё mё i ngushtё, i pёrfshirё kryesisht nё kёtё nivel, tashmё duket se ky ka ndyshuar. Greqia nga njёra anё nuk ёshtё mё ajo e fillim shekullit tё XX, por ka fjalёn e saj nё familjen evropiane dhe e pёrdor atё gjithmonё sipas interesave tё saj duke anashkaluar do interes shqiptar. Po ashtu, qёndrimi serb me kalimin e kohёs ka evoluar. Edhe pse ka patur mbёshtetёsin e saj historik, Rusinё, pozicioni i saj ka ndryshuar duke mbledhur rreth vetes aleatё tё tjerё dhe duke ndikuar kёshtu negativisht nё ёshtjen shqiptare.
E analizuar nё kёtё aspekt, dy rrymat serbofile dhe grekofile, paraqiten si problem i pёrbashkёt pёr tё gjithё shqiptarёt, pavarёsisht se jetojnё nё shtete tё ndryshme. Armiku i njёrit ёshtё edhe i tjetrit apo miku i njёrit ёshtё po ashtu edhe i tjetrit. Nga kjo, kuptohet se njё konflikt apo njё moszgjidhje e drejtё e ёshtjes kosovare, do tё shkaktojё konflikt jo vetёm nё kёto troje, por nё tё gjithё Ballkanin. ёshtja shqiptare e Kosovёs, nuk mund tё mendohet kurrёsesi si vetёm e saj dhe e Serbisё.
Ajo qё ёshtё mё e rёndёsishmja, ёshtё funksionimi dhe vёnia nё veprim e lobit shqiptarё nё mbarё rajonin. Por edhe kjo, duhet tё bёhet mё kujdesin mё tё madh, pasi do veprim, ndikon nё mёnyrё tё drejtpёrdrejtё nё ёshtje. Pavarёsisht premtimeve tё Shteteve tё Bashkuara dhe aleatёve tё saj, asgjё nuk duket e sigurtё nё horizont. Deklaratat e krerёve evropian janё tё zymta. Nё konferencёn e pёrbashkёt pёr shtyp, Merkel dhe Bush u deklaruan aq pak ndaj kёsaj ёshtjeje, sa pёr tё mos thёnё fare.
Puna kryesore, i takon diplomacisё shqiptare, qaoftё kjo nё Tiranё, Prishtinё, Shkup apo Podgoricё. Ky ёhstё momenti kur liderёt shqiptarё duhet tё tregohen mё tё bashkuar se kurrё dhe tё dalin me qёndrim tё pёrbashkёt.
Njё dyshim i tillё, tё bёn mё pas tё mendosh se A mund tё zhvillohet, forcohet dhe pёrparojё shteti i krijuar brenda kufije tё njohur ndёrkombёtarisht, apo brenda kёtyre kufijve shteti i krjuar nuk do tё mund tё bёhet as i zhvilluar dhe as i qёndrueshёm politikisht?.
Kjo ёshtje ёshtё tepёr e rёndёsishme, sepse nga pёrgjigja ndaj tyre varen pёrgjigjet, sjelljet dhe praktikat politike ndaj problemeve tё tjera qё mund tё lindin.
10 dhjetori po vjen dhe shumё shpejt do tё kalojё. Diplomacisё shqiptare i duhet tё mendojё rrugёt e veprimit pёr pas kёsaj date, qё zgjidhja tё mos shkojё deri nё 10 dhjetorin e vitit tё ardhshёm.