Politikat fiskale kundr varfris
Zhvillimet e vrullshme teknologjike, zhvillimi intensiv i ekonomis s dijes, zgjerimi global i politikave tregtare q gjithnj e m shum reduktojn kufijt nacional, barrierat tregtare dhe jo tregtare, kan rritur ndjeshm mundsin pr pasurim t shpejt. Njkohsisht po ndodh edhe prqendrimi i lart i pasuris dhe rritja e pabarazis.
Numri i miliarderve edhe nga vendet n zhvillim, q jan
pjes e tregjeve dhe konkurencs globale po rritet me ritme t shpejta.
Klasa e mesme n vende si Kina, India, Brazili po rritet ndjeshm, konsumi i brendshm po bhet promotor i rritjes s tyre ekonomike. Keta faktor vleresohen se po ndihmojn ekonomin globale t reduktoj impaktin ekonomik nga ngadalsimi i rritjes ekonomike n Amerik dhe Eurozon.
Fenomeni i dyt sht rritja e pabarazis sociale. Pavarsisht se n trsin e saj varfria po ulet pr shkak t prfshirjes gjithnj e m shum vendeve n ekonomine globale, nuk mund t fshihet shqetsimi n rritje pr pabarazin sociale dhe pasojat e saj.
Ballafaqimi i debateve shkencore dhe politikave ekonomike t ndryshme ka arritur t perafroj nj qndrim t prbashkt lidhur me elementt e politikave fiskale t cilat vlersohen pro t varfrve - kundr varfris.
Kto debate e ven theksin tek fakti q cdo sistem nuk synon t`i bej njerzit t barabart, por npermjet politikave ekonomike dhe prioriteteve buxhetore duhet t rris ndjeshm mundsit e barabarta t cdo pjestari t shoqris, pr t qen prfitues i impakteve n rritje q ofron zhvillimi ekonomik.
Pikrisht, n funksion t krijimit t mundsive t barabarta t cdo individi, lind detyrimi per te krijuar akses dhe cilsi n rritje t arsimimit t cdo individi, t shndetit sa me t plot t tyre, rritjes s aksesit infrastrukturor, cka nuk nnkupton vetm rrug, por drita, uj,telekomunikacion, akses n mikro kredi etj.
Pr rndsin q ka arsimimi n rritjen e mundsive ka gjetur mbshtetje iniciativa Cdo femij - nj kompjuter. Kjo inisiativ sht fokusuar pikrisht n vendet m t varfra, ku mungojn disa element jetik si dritat, uji, strehimi dhe infrastruktura.
Fmijet e vendeve t varfra me kta kompjutera personal, q punojn edhe me energji diellore, do te arrijn t ken akses interneti, do t dallojn qart se cfar t ardhme duhet t synojn.
N sensin praktik se sa m i pa arsimuar nj individ, aq m pak ai do t perfitoj nga mundsit globale n rrije. Sa m pak i shndetshm nj individ, aq m e lart kostoja e tij e jetess, aq m pak mundsi prfitimi, por edhe shum m e lart mundsia pr t qen i varfr gjat gjith jets.
Mungesa e infrastruktures ekonomike, pa dyshim duke filluar nga ajo fizike sic jane aksesi ne drita, uje, telecomunikacion, por sidomos edhe tregje me te lehta, me shume akses per mikro kredi etj, ndikojn ndjeshm n mundesin e prfitimit.
Rritja e qndrueshme ku politikat e ambjentit kan prioritetet, m shum se sa thjesht ritmet e larta, si edhe rritja ekonomike me inflacion t ult, i shprndajn m mir efektet pozitive tek kto grupe sociale.
Njkohesisht, shteti n funksion t solidaritetit dhe kohezionit social, aplikon edhe politika rishprndarse, t cilat n objektivin e tyre themelor nuk synojn t barazojn ekonomikisht individt, por t lehtsojn gjendjen e veshtir ekonomike t shtresave m t varfra t shoqris.
Solidariteti dhe kohezioni social nuk jan thjesht politika t majta apo politika pr tu braktisur. Ato jan sot n qendr t politikave t Bashkimit Europian. Kohezioni sht nj element i rndesishm jo thjesht dhe vetm moral i solidaritetit social. Ai sht edhe parakusht i rndsishm pr ta
zhvillimin ekonomik, social dhe politik t cdo vendi sa m t harmonizuar dhe sa m t mbshtetur publikisht. Prmasat e rritjes s pabarazis n disa raste tentojn t rrisin tensionet sociale, t cilat kan jo pak kosto.
Strategjit e zhvillimit ekonomik dhe social, fokusimi n prmbushjen e objektivave t mijvjecarit t Kombeve t Bashkuara pr reduktimin 50% t varferis deri n vitin 2015, prdorimi me prioritet dhe eficenc i fondeve buxhetore, strategjit e lehtsimit t zhvillimit t biznesit, sistemet e mikrokredis, programe trainimi dhe ritrainimi, do t duhet t ken m shum fokus pr reduktimin e varferis.
Politikat ekonomike e sociale pr reduktimin e rrnjeve t varfris, do t duhet t jen m mire t fokusuara dhe integruar n implementimin e programeve qeverisse, dhe jo thjesht retorik dhe demagogji pr keqprdorim elektoral.
*Prof. Asociuar, Doktor i Shkencave Ekonomike
Numri i miliarderve edhe nga vendet n zhvillim, q jan
pjes e tregjeve dhe konkurencs globale po rritet me ritme t shpejta.
Klasa e mesme n vende si Kina, India, Brazili po rritet ndjeshm, konsumi i brendshm po bhet promotor i rritjes s tyre ekonomike. Keta faktor vleresohen se po ndihmojn ekonomin globale t reduktoj impaktin ekonomik nga ngadalsimi i rritjes ekonomike n Amerik dhe Eurozon.
Fenomeni i dyt sht rritja e pabarazis sociale. Pavarsisht se n trsin e saj varfria po ulet pr shkak t prfshirjes gjithnj e m shum vendeve n ekonomine globale, nuk mund t fshihet shqetsimi n rritje pr pabarazin sociale dhe pasojat e saj.
Ballafaqimi i debateve shkencore dhe politikave ekonomike t ndryshme ka arritur t perafroj nj qndrim t prbashkt lidhur me elementt e politikave fiskale t cilat vlersohen pro t varfrve - kundr varfris.
Kto debate e ven theksin tek fakti q cdo sistem nuk synon t`i bej njerzit t barabart, por npermjet politikave ekonomike dhe prioriteteve buxhetore duhet t rris ndjeshm mundsit e barabarta t cdo pjestari t shoqris, pr t qen prfitues i impakteve n rritje q ofron zhvillimi ekonomik.
Pikrisht, n funksion t krijimit t mundsive t barabarta t cdo individi, lind detyrimi per te krijuar akses dhe cilsi n rritje t arsimimit t cdo individi, t shndetit sa me t plot t tyre, rritjes s aksesit infrastrukturor, cka nuk nnkupton vetm rrug, por drita, uj,telekomunikacion, akses n mikro kredi etj.
Pr rndsin q ka arsimimi n rritjen e mundsive ka gjetur mbshtetje iniciativa Cdo femij - nj kompjuter. Kjo inisiativ sht fokusuar pikrisht n vendet m t varfra, ku mungojn disa element jetik si dritat, uji, strehimi dhe infrastruktura.
Fmijet e vendeve t varfra me kta kompjutera personal, q punojn edhe me energji diellore, do te arrijn t ken akses interneti, do t dallojn qart se cfar t ardhme duhet t synojn.
N sensin praktik se sa m i pa arsimuar nj individ, aq m pak ai do t perfitoj nga mundsit globale n rrije. Sa m pak i shndetshm nj individ, aq m e lart kostoja e tij e jetess, aq m pak mundsi prfitimi, por edhe shum m e lart mundsia pr t qen i varfr gjat gjith jets.
Mungesa e infrastruktures ekonomike, pa dyshim duke filluar nga ajo fizike sic jane aksesi ne drita, uje, telecomunikacion, por sidomos edhe tregje me te lehta, me shume akses per mikro kredi etj, ndikojn ndjeshm n mundesin e prfitimit.
Rritja e qndrueshme ku politikat e ambjentit kan prioritetet, m shum se sa thjesht ritmet e larta, si edhe rritja ekonomike me inflacion t ult, i shprndajn m mir efektet pozitive tek kto grupe sociale.
Njkohesisht, shteti n funksion t solidaritetit dhe kohezionit social, aplikon edhe politika rishprndarse, t cilat n objektivin e tyre themelor nuk synojn t barazojn ekonomikisht individt, por t lehtsojn gjendjen e veshtir ekonomike t shtresave m t varfra t shoqris.
Solidariteti dhe kohezioni social nuk jan thjesht politika t majta apo politika pr tu braktisur. Ato jan sot n qendr t politikave t Bashkimit Europian. Kohezioni sht nj element i rndesishm jo thjesht dhe vetm moral i solidaritetit social. Ai sht edhe parakusht i rndsishm pr ta
zhvillimin ekonomik, social dhe politik t cdo vendi sa m t harmonizuar dhe sa m t mbshtetur publikisht. Prmasat e rritjes s pabarazis n disa raste tentojn t rrisin tensionet sociale, t cilat kan jo pak kosto.
Strategjit e zhvillimit ekonomik dhe social, fokusimi n prmbushjen e objektivave t mijvjecarit t Kombeve t Bashkuara pr reduktimin 50% t varferis deri n vitin 2015, prdorimi me prioritet dhe eficenc i fondeve buxhetore, strategjit e lehtsimit t zhvillimit t biznesit, sistemet e mikrokredis, programe trainimi dhe ritrainimi, do t duhet t ken m shum fokus pr reduktimin e varferis.
Politikat ekonomike e sociale pr reduktimin e rrnjeve t varfris, do t duhet t jen m mire t fokusuara dhe integruar n implementimin e programeve qeverisse, dhe jo thjesht retorik dhe demagogji pr keqprdorim elektoral.
*Prof. Asociuar, Doktor i Shkencave Ekonomike