Qytetet shqiptare tre herë më shumë ndotje se norma
Ajri n 6 qytetet m t mdha n vend, Tiran, Durrs, Shkodr, Vlor, Fier dhe Kor sht tepr i ndotur. Rezultatet e monitorimit pr vitin 2009 tregojn se n kto qytete, niveli i ndotjes s ajrit sht mjaft i lart, veanrisht prsa i prket grimcave totale q gjenden n ajr(LNP) dhe grimcave t respirueshme apo si njihen ndryshe grimcave t pluhurit(PM 10), kto dy indikator jan tre her m shum se norma e lejuar.
Sipas specialistve t Institutit t Shndetit Publik q kan kryer kt monitorim ndotja e ajrit n kto qytete, kaprcen dukshm nivelin m t lart t kufirit t “Objektivit t Ndrmjetm” t prcaktuar prej Udhzimeve mbi Cilsin e Ajrit t OBSH si edhe standardet e cilsis s ajrit t prdorur n vendet e Bashkimit Europian.
Por ajri i ndotur q thithin do dit banort e ktyre qendrave t mdha urbane ndikon drejtprsdrejti n shndetin e tyre, duke ulur jetgjatsin e banorve, duke rritur vdekshmrin si pasoj e smundjeve kardiovaskulare si dhe kontribuon n avancimin e smundjeve t zemrs dhe atyre respiratore. Ajri i ndotur ashprson s teprmi edhe simptomave tek personat azmatik e veanrisht shton numrin fmijve q lindin me kt problem .
Por kjo nuk sht e gjitha, krahas grimcave t ngurta q jan 2 deri n 3 her m t larta se normat e lejuara nga OBSH, gjat vitit, q sapo lam pas sht vrejtur edhe nj rritje e dyoksidit t azotit(NO2), q vjen nga shkarkimi i gazeve t automjeteve, q jan gjithmon e n rritje.
N monitorimin e kryer specialistt japin alarmin se nse do t vijojm me kto ritme rritje brenda pak vitesh edhe ky gaz toksik do t kaprcej normat e BE-s n ajrin urban t qyteteve kryesore te ne. N Tiran vlera e tij mesatare tashm kaprcen normn e BE-s. E njejta gj vrehet edhe pr prmbajtjen e benzenit n ajr, q sht nj ndots me veti t njohura kancerogjene.
Ajo ka vrehet n monitorimin e fundit t ajrit pr 6 qendrat e mdha sht se niveli i ndotjes s ajrit nuk ka patur ndonj prmirsim n 5 vitet e fundit. Duke qen se ajri q ne thithim sht mbi normat e BE vendi yn klasifikohet n zonn e rrezikut shndetsor.
PM 10 Gjat pes viteve t fundit n ajrin urban n Shqipri
Viti 2005 2006 2007 2008 2009
Shkodra 107 100 101 108 112
Durrsi 91 93 100 116 121
Fieri 93 106 102 112 110
Tirana* 172 163 159 173 148
Kora 63 82 91 92 93
Vlora 72 86 89 86 87
Rezultatet mesatare,viti 2009
LNP PM 10
Shkodra 230 112
Durresi 250 121
Tirana* 323 148
Fieri 225 110
Kora 221 93
Vlora 212 87
Norma AL 140 70
Norma BE 80 50
Sipas specialistve t Institutit t Shndetit Publik q kan kryer kt monitorim ndotja e ajrit n kto qytete, kaprcen dukshm nivelin m t lart t kufirit t “Objektivit t Ndrmjetm” t prcaktuar prej Udhzimeve mbi Cilsin e Ajrit t OBSH si edhe standardet e cilsis s ajrit t prdorur n vendet e Bashkimit Europian.
Por ajri i ndotur q thithin do dit banort e ktyre qendrave t mdha urbane ndikon drejtprsdrejti n shndetin e tyre, duke ulur jetgjatsin e banorve, duke rritur vdekshmrin si pasoj e smundjeve kardiovaskulare si dhe kontribuon n avancimin e smundjeve t zemrs dhe atyre respiratore. Ajri i ndotur ashprson s teprmi edhe simptomave tek personat azmatik e veanrisht shton numrin fmijve q lindin me kt problem .
Por kjo nuk sht e gjitha, krahas grimcave t ngurta q jan 2 deri n 3 her m t larta se normat e lejuara nga OBSH, gjat vitit, q sapo lam pas sht vrejtur edhe nj rritje e dyoksidit t azotit(NO2), q vjen nga shkarkimi i gazeve t automjeteve, q jan gjithmon e n rritje.
N monitorimin e kryer specialistt japin alarmin se nse do t vijojm me kto ritme rritje brenda pak vitesh edhe ky gaz toksik do t kaprcej normat e BE-s n ajrin urban t qyteteve kryesore te ne. N Tiran vlera e tij mesatare tashm kaprcen normn e BE-s. E njejta gj vrehet edhe pr prmbajtjen e benzenit n ajr, q sht nj ndots me veti t njohura kancerogjene.
Ajo ka vrehet n monitorimin e fundit t ajrit pr 6 qendrat e mdha sht se niveli i ndotjes s ajrit nuk ka patur ndonj prmirsim n 5 vitet e fundit. Duke qen se ajri q ne thithim sht mbi normat e BE vendi yn klasifikohet n zonn e rrezikut shndetsor.
PM 10 Gjat pes viteve t fundit n ajrin urban n Shqipri
Viti 2005 2006 2007 2008 2009
Shkodra 107 100 101 108 112
Durrsi 91 93 100 116 121
Fieri 93 106 102 112 110
Tirana* 172 163 159 173 148
Kora 63 82 91 92 93
Vlora 72 86 89 86 87
Rezultatet mesatare,viti 2009
LNP PM 10
Shkodra 230 112
Durresi 250 121
Tirana* 323 148
Fieri 225 110
Kora 221 93
Vlora 212 87
Norma AL 140 70
Norma BE 80 50