Raporti final i OSBE: 28 Qershori, nuk ka asnjë provë për manipulim të rezultateve
Ndërkohë raporti ka shprehur konsideratën se këto zgjedhje nuk iu përmbajtën plotësisht, standardeve më të larta për zgjedhje demokratike.
Raporti i OSBE/ODIHR i cili u publikua vetëm në anglisht, në 36 faqe përmend avantazhe në këto zgjedhje, si progres për kartat e identitetit dhe kodin Zgjedhor, kurse vëren menjëherë më pas, probleme në të gjitha proceset e tjera si numërimi i votave, apelimi i vendimeve për mandate deputetësh etj.
Më 28 qershor 2009 zgjedhjet parlamentare shënuan progres të dukshëm në lidhje me procesin e regjistrimit të votuesve dhe procesin e identifikimit të shtetasve në përgjithësi, po ashtu shënoi progres kuadri ligjor, i miratuar në mënyrë konsensuale nga
dy partitë kryesore, - thuhet në konkluzionet kryesore të raportit.
Ky raport evidenton menjëherë më pas se këto përmirësime të konsiderueshme u zbehën nga politizimi i aspekteve teknike të
procesit, duke përfshirë gjatë numërimin e votave dhe nxjerrje e rezultatit, i cili përkohësisht u bllokua nga ndalja e procesit të numërimit në disa zona, si dhe nga shkeljet e vëna re gjatë fushatës zgjedhore.
Raporti vlerëson se këto veprime të partive politike kanë minuar besimin e publikut në procesin zgjedhor.
Më poshtë gjeni detaje të tjera të raportit:
Pjesëmarrës në monitorim
Monitorimi i zgjedhjeve në Shqipëri erdhi pas një ftese nga Ministria e Punëve të Jashtme të Republikës së Shqipërisë të vëzhgojnë 28 qershor 2009 zgjedhjet parlamentare.
Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (OSBE / ODIHR) ka vlerësuar përputhshmërinë e procesit zgjedhor me angazhimet e OSBE-së dhe standarde të tjera ndërkombëtare për zgjedhje demokratike.
Për vëzhgimin e zgjedhjeve-ditore, OSBE / ODIHR-it MVZ iu bashkuan Asambleja Parlamentare, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës dhe të NATO-s
Asambleja Parlamentare duke formuar një Misioni të Vëzhgimit Ndërkombëtar të Zgjedhjeve (MNVZ).
Konkluzionet kryesore
OSBE vlerëson se këto zgjedhje nuk iu përmbajtën plotësisht, standardeve më të larta për zgjedhje demokratike.
Sipas raportit, kryerja e zgjedhjeve demokratike varet kryesisht edhe me angazhimin e të gjitha partive politike shqiptare që të kryejnë detyrat e tyre zgjedhore në një përgjegjësi të tillë që të ruajnë integritetin e procesit.
Raporti thotë se zgjedhjet u zhvilluan sipas një Kodi të ri zgjedhor të miratuar në fund të 2008.
Kodi i ri me disa rekomandime të ofruara më parë nga OSBE / ODIHR-it solli
përmirësime të rëndësishme. Për shembull, solli një sistem të përfaqësimit proporcional rajonal dhe zëvendësoi sistemin e mëparshëm të diskutueshëm zgjedhor si dhe një regjistër të kompjuterizuar të popullsisë që shërbeu si një burim i listave të votuesve.
Në përgjithësi, korniza ligjore ofron një themel të plotë teknik për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike. Megjithatë, një numër dispozitash të tjera, duhet të rishikohet me qëllim që të sjellë kuadrin ligjor në përputhje të plotë me OSBE-në, angazhimet dhe standardet e tjera ndërkombëtare.
Raporti thotë po ashtu se megjithë kufizimet kohore të rënda, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) përgatiti dhe administroi zgjedhjet në mënyrë profesionale dhe mori disa hapa për të rritur transparencën e procesit.
Mbledhjet e KQZ-së ishin përgjithësisht transparente dhe të kryera me profesionalizëm;
megjithatë, KQZ-ja ishte e ndarë shpesh përgjatë linjave politike, veçanërisht në
çështjet më të diskutueshme u desh të përdorej vota e shumicës.
Por raporti thotë edhe se caktimi i KQV-ve kishte përfunduar shumë vonë, duke penguar trajnimin e anëtarëve të KQV-ve.
Një zhvillim të rëndësishëm pozitiv, e quan Raporti, faktin se listat e votuesve dolën për herë të parë të nxjerra nga Regjistri Kombëtar i kompjuterizuar i Gjendjes Civile, në vend se nga të dhënat letër mbajtur në nivel lokal.
Raportet e paraqitura nga vëzhguesit e MNVZ për zgjedhjen sugjerojnë se cilësia e listave të votuesve është përmirësuar dukshëm që nga zgjedhjet parlamentare të vitit 2005.
Një tjetër projekt i madh ishte ai që lëshoi Qeveria për një letërnjoftim të sigurt për çdo qytetar duke mundësuar lëshimin e kartave për rreth 730,000 votues të mundshëm pa një pasaportë të vlefshme,
Mbi 1.4 milionë ishin aplikimet për kartat e identitetit, por rreth 257,000 qytetarët pa një pasaportë nuk aplikuan për kartë.
Programi letërnjoftim ishte një nga çështjet më të diskutueshme që rrethoi procesin e zgjedhjeve.
Partitë e opozitës vunë në pikëpyetje administrimin e procesit dhe dyshuan politikisht
për manipulime.
Ndërsa OSBE / ODIHR-it MVZ ka verifikuar disa raste të përfshirjes së panevojshme të
aktivistë të Partisë Demokratike (PD) në proces.
Edhe pse zgjedhjet u zhvilluan në një mjedis shumë të polarizuar politik, fushata ishte
kryesisht e qetë me vetëm disa incidente të dhunshme të raportuara.
Të gjitha partitë që konkurruan këto zgjedhje, ishin në gjendje të bënin fushatë lirisht në të gjithë vendin.
Në disa raste, fushata u dëmtuan nga përdorimi i një gjuhë tepër të ashpër.
OSBE / ODIHR-it MVZ ka marrë akuza të shumta, nga të cilat disa u vërtetuan, për presion për të marrë pjesë në fushatën e PD-së apo kërcënime për humbje të punës në raste se përfshiheshin në aktivitetet e opozitës.
Punonjësit e sektorit publik dhe studentët e universiteteve u prekën veçanërisht.
Këto veprime, bien në kundërshtim me paragrafin 7.7. të Dokumentit të Kopenhagës të OSBE-së.
Qeveria në mënyrë të përsëritur ka përdorur evenimentet zyrtare, duke përfshirë edhe inaugurimet e projekteve të infrastrukturës, për qëllime fushate elektorale.
Kryetari i Bashkisë së Tiranës dhe kreu i Partisë Socialiste (PS), Edi Rama, edhe ai i ka përdorur evenimentet zyrtare në fushatë për PS, por shumë më pak se qeveria.
Nuk u arsyetuan akuzat e shpërdorimit të burimeve administrative nga PD-ja për qëllime të fushatës.
Shqipëria ka një numër të lartë të mediave të shkruara dhe vizive, në përgjithësi të varura nga bizneset që subvencionojnë ato. Kjo e kombinuar me ndërhyrje në politikën editoriale nga politikanët dhe vetë interesat e biznesit.
Raporti thotë se Kodi Zgjedhor përfshin rregullat e hollësishme për mbulimin e fushatës në lajme dhe për të paguar për kohën e transmetimit në mediat elektronike publike dhe private.
Por raporti konstaton se partitë nuk kanë marrë mbulim mediatik të drejtë sikundër është e paraparë nga Kodi Zgjedhor.
Gjatë 30-ditore periudhës së fushatës, mbulimit sasior për partitë kryesore ishte më shumë i balancuar. Megjithatë, të gjitha subjektet transmetuese e monitoruara treguan një paragjykim drejt PD ose PS, paragjykim që u reflektua në mënyrën e mbulimit të tyre.
Sipas informacionit të marrë nga gazetarët, mbulimi i fushatës u reduktua kryesisht në transmetim të pamjeve dhe komentit të prodhuar dhe ofruar nga vetë partitë politike.
Dita e zgjedhjeve,