Renia euros, kostot dhe perfitimet
Ekonomia shqiptare pritet te kete perfitime dhe humbje nga renia e vleres se monedhes se perbashket, euro ne kembim me monedhes vendase dhe me dollarin. Mirepo para se, gjithash pritet qe prej forcimit te lekut ndaj euros te kemi importe me te lira nga Bashkimi Evropian e per rrjedhoje edhe cmime me te lira ne tregje. Me te njejten sasi lekesh importuesit shqiptare mund te blejne me shume euro dhe per pasoje me shume mallra, ne krahasim me nje muaj me pare. Ne tregjet e lira te kembimit, nje euro kushton 12.5 leke nga 123 qe ishte ne fillim te vitit. Gjithashtu ato qe kane marre kredi ne euro do ta kene me te lehte shlyerjen e tyre, sepse do te blejne me shume euro ne tregun e kembimit, se sa me pare. Nga lirimi i euros pritet qe disa sherbime dhe mallra te kushtojne me lire. Keshtu blerja e apartamenteve dhe pasurive te paluajtshme qe aktualisht behet me euro pritet te kushtoje me lire per shkak te renies se vleres se euros. Mirepo krahas perfitimeve, renia e euros ne kembim me monedhen vendase do te kete edhe kosto. Ato qe i marrin rrogat ne euro, do te perfitojne me pak nga kursi i kembimit. Gjithashtu ato qe ruajne depozitat e tyre ne monedhen evropiane do te pesojne humbje. Nga ana tjeter eksportet vendase drejt Bashkimit Evropian do te jene me pak te favorizuara. Qe kur euro u fut fizikisht ne tregje ne vitin 2002, konsumatoret shqiptare, biznesi dhe institucionet e kane vleresuar si nje valute te besuar dhe te forte per te mbajtur kursimet, per te kryer transaksionet dhe investimet gjithashtu. Dalgandale afeksioni per dollarin qe ishte po kaq popullor para 5 vitesh u zhvendos ndaj euros, por institucionet duket se, ende nuk kane harmonizuar raportimet. Keshtu te ardhurat doganore llogariten me kurs kembimi dollarin, ndersa bilanci i pagesave nga Banka e Shqiperise ku perfshihet, tregtia me jashte raportohet me euro. Prodhimi i Brendshem Bruto bashke me te ardhurat per fryme raportohet ne dollare, ndersa disa tregues buxhetore raportohen ne euro. Ekonomia private qe nga dalja e euros ne qarkullim per shmangur humbjet qe solli zhvleresimi i dollarit, nisen te shesin banesat ne euro, te ruanin kursimet po ne kete valute. Sherbimet e transportit detar dhe ajror ofrohen ne euro dhe pjesa e me e madhe e sherbimeve turistike nga vendasit ofrohen ne monedhen evropiane. Ky masivitet perdorimi e ka bere euron po aq popullore sa lekun dhe dollarin, por institucionet ende nuk kane nje pikepamje te qarte per perdorimin zyrtar te kesaj valute, pasi zevendesimi i monedhes vendase me euron paraqet nje domosdoshmeri per shkak te detyrimeve te integrimit te vendit ne BE. Aktualisht sipas te dhenave te Bankes se Shqiperise, zevendesimi i lekut me euron eshte 36 per qind. Ne vende te tjera te rajonit zevendesimi i monedhave kombetare me euron eshte me i larte.