Roubini Euros i erdhi fundiEkonomite e dobeta do largohen
Pergjigjet e bashkimit europian ndaj krizes nuk bejne gje tjeter vecse te detyrojne vendet me ekonomite me te dobta te largohen prej euros.
Nouriel Roubini 52 vjec eshte nje economist dhe jep mesim ne New York University. Ka nje karriere studimesh dhe punimesh me reliev internacional por u be i famshem mbi te gjitha per parashikimin e e renies se tregjeve te pronave amerikane qe i dha fillimin krizes ekonomike internacionale pese vjet me pare.
Dje publikoi ne Project Syndycate analizen e tij per krizen ekonomike europiane dhe nje parashikim per te ardhmen e afert Te dyja pak optimiste duke qene se sipas Roubini-t qeverite europiane nuk po reagojne si duhet dhe nese vazhdojne keshtu politikat e tyre do cojne ne menyre te paevitueshme ne fundin e Euros.
Analiza
Sipas Roubini-t telashet e eurozones lindin nga disekuilibri i 10 viteve te fundit midis zonave qendrore me ato periferike. Vendet si Portugalia Italia Iralnda Greqia dhe Spanja te famshmit PIIGS kane qene konsumatoret kryesore ne zonen e euros duke shpenzuar me teper se sa mundeshin duke mbajtur keshtu nje deficit te forte ne bilanc me importet me te larta se eksportet. Ne te kundert qendra e eurozones Gjermania Holanda Austria dhe Franca kane qene prodhues dhe kursimtar duke shpenzuar me pak se sa kishin mundesi dhe duke eksportuar me teper se sa importonin.
Nje monedhe eperbashket dhe e forte si euro duke u nisur qe ne vitin 2002 ka favorizuar kete mekanizem duke qene se ekonomite me te dobta nuk munden te shfrytezonin sistemin e shvleftesimit te monedhes qe con ne rritje te eksporteve Nese lireta italiane humb vleren behet me e lehte per ke ka nje valute te forte te bleje produkte nga Italia sepse kursi i kembimit eshte me i favorshem. Kriza ekonomike shpertheu kur borxhi public dhe privat i vendeve qe shpenzonin me teper u be i pamenaxhueshem. Ne Irlande dhe Spanje plasi flluska e tregut te pronave dhe vlera e shtepive ra ne menyre te papritur ne vendet e tjere periferik deficitet tregetare dhe problemet e financave publike u bene te veshtira per tu menaxhuar.
Kater zgjidhe te mundshme
1. Zgjidhja me e mire per te rifilluart rritjen thote Roubini kalon neper nje politike monetare me te lire nga ana e bankes qendrore europiane qe duhet te garantoje borxhe te palimituara per vendet qe nuk kane problem te renda likuiditeti si Italia dhe tregu i saj i madh i titujve te shtetit qe ende nuk eshte ne gjendje te paguaj dhe nje shvleftesim i forte i euros qe te mund te ndihmoje eksportet ne vendet periferike por qe ka efekt edhe ne vednet qendrore.
2. Gjermania dhe banka qendrore europiane kundershtojne kete zgjidhje duke pasur frike nga nje rritje e inflacionit ne vendet qendrore te euros. Receta e tyre per te dale nga kriza eshte nje ilac i hidhet thote Roubini qe ka efekt vetem ne vendet periferike Paketa e shkurtimeve reformave strukturale dhe ulja e kostos se punes. Receta ka disa efkekte negative thote Roubini sepse ne kohen afat shkurter con ne pushime nga puna dhe ne marrje masash depressive si rritja e taksave Njerezit kane me pak para per te shpenzuar konsumet nuk rriten dhe kriza perkeqesohet ne nje rreth vicioz nga i cili eshte e veshtire te dilet.
3. Nese situata vazhdon e perkeqsohet vendet periferike mund te joshen nga nje opsion i trete Nje falimentim i pjesshem dhe dalja nga euro nje levizje qe do kishte efekte te renda ne nivel boteror kreditoret e vendeve ne veshtirsi do humbnin shume para por qe do jepte mundesine te rifillohet. Me politikat monetare me autonome dhe te lira vendet e dala nga euro mund te shvleftesojne valutat e tyre kombetare dhe te favorizojne eksportet.
4. Per te evituar efektet e renda te nje braktisje te euros vendet qendrore mund te zgjedhin ne fund nje opsion te katert te vazhdojne te korruptojne vendet periferike per ti lene pak kompetitive ne tregjet internacionale dhe ne nje situate rritje te ulet si jane tani. Kundershtimet ndaj ketij opsioni jane kryesishte politike thote Roubini Nje mekanizem i tile eshte i mundur ne nje gjendje kombetare me nje fluks parash ne nje drejtim qe kompenson humbjet e renda si ne Itali midis veriut dhe jugut apo ne Gjermani pas bshkimit por taksapaguesit gjermane kane treguar se nuk jane dakord te paguajne per humbjet e PIIGS.
Duke qene se opsioni i kater nuk eshte i realizueshme dhe e treat ka efketet me te renda bashkimi europian duke se do vazhdoje me opsionin e dyte por kjo thot Roubini vetem sa vonon shkaterrimin
Nese Gjermania dhe banka qendrore europiane nuk braktisin korrekturat asimetrike deflacionin e fshehur qe perqendrojne te gjithe peshen ne periferi ne favor te nje taktike me simetrike shkurtime dhe reforma strukturale ne periferi bashke me nje politke monetare stimuli ne nivel europian mbytja e ngadalte e bashkimit monetar do pershpejtohet kur vendet periferike do fillojne te deklarojne falimentimin dhe te dalin nga euro.
Nouriel Roubini 52 vjec eshte nje economist dhe jep mesim ne New York University. Ka nje karriere studimesh dhe punimesh me reliev internacional por u be i famshem mbi te gjitha per parashikimin e e renies se tregjeve te pronave amerikane qe i dha fillimin krizes ekonomike internacionale pese vjet me pare.
Dje publikoi ne Project Syndycate analizen e tij per krizen ekonomike europiane dhe nje parashikim per te ardhmen e afert Te dyja pak optimiste duke qene se sipas Roubini-t qeverite europiane nuk po reagojne si duhet dhe nese vazhdojne keshtu politikat e tyre do cojne ne menyre te paevitueshme ne fundin e Euros.
Analiza
Sipas Roubini-t telashet e eurozones lindin nga disekuilibri i 10 viteve te fundit midis zonave qendrore me ato periferike. Vendet si Portugalia Italia Iralnda Greqia dhe Spanja te famshmit PIIGS kane qene konsumatoret kryesore ne zonen e euros duke shpenzuar me teper se sa mundeshin duke mbajtur keshtu nje deficit te forte ne bilanc me importet me te larta se eksportet. Ne te kundert qendra e eurozones Gjermania Holanda Austria dhe Franca kane qene prodhues dhe kursimtar duke shpenzuar me pak se sa kishin mundesi dhe duke eksportuar me teper se sa importonin.
Nje monedhe eperbashket dhe e forte si euro duke u nisur qe ne vitin 2002 ka favorizuar kete mekanizem duke qene se ekonomite me te dobta nuk munden te shfrytezonin sistemin e shvleftesimit te monedhes qe con ne rritje te eksporteve Nese lireta italiane humb vleren behet me e lehte per ke ka nje valute te forte te bleje produkte nga Italia sepse kursi i kembimit eshte me i favorshem. Kriza ekonomike shpertheu kur borxhi public dhe privat i vendeve qe shpenzonin me teper u be i pamenaxhueshem. Ne Irlande dhe Spanje plasi flluska e tregut te pronave dhe vlera e shtepive ra ne menyre te papritur ne vendet e tjere periferik deficitet tregetare dhe problemet e financave publike u bene te veshtira per tu menaxhuar.
Kater zgjidhe te mundshme
1. Zgjidhja me e mire per te rifilluart rritjen thote Roubini kalon neper nje politike monetare me te lire nga ana e bankes qendrore europiane qe duhet te garantoje borxhe te palimituara per vendet qe nuk kane problem te renda likuiditeti si Italia dhe tregu i saj i madh i titujve te shtetit qe ende nuk eshte ne gjendje te paguaj dhe nje shvleftesim i forte i euros qe te mund te ndihmoje eksportet ne vendet periferike por qe ka efekt edhe ne vednet qendrore.
2. Gjermania dhe banka qendrore europiane kundershtojne kete zgjidhje duke pasur frike nga nje rritje e inflacionit ne vendet qendrore te euros. Receta e tyre per te dale nga kriza eshte nje ilac i hidhet thote Roubini qe ka efekt vetem ne vendet periferike Paketa e shkurtimeve reformave strukturale dhe ulja e kostos se punes. Receta ka disa efkekte negative thote Roubini sepse ne kohen afat shkurter con ne pushime nga puna dhe ne marrje masash depressive si rritja e taksave Njerezit kane me pak para per te shpenzuar konsumet nuk rriten dhe kriza perkeqesohet ne nje rreth vicioz nga i cili eshte e veshtire te dilet.
3. Nese situata vazhdon e perkeqsohet vendet periferike mund te joshen nga nje opsion i trete Nje falimentim i pjesshem dhe dalja nga euro nje levizje qe do kishte efekte te renda ne nivel boteror kreditoret e vendeve ne veshtirsi do humbnin shume para por qe do jepte mundesine te rifillohet. Me politikat monetare me autonome dhe te lira vendet e dala nga euro mund te shvleftesojne valutat e tyre kombetare dhe te favorizojne eksportet.
4. Per te evituar efektet e renda te nje braktisje te euros vendet qendrore mund te zgjedhin ne fund nje opsion te katert te vazhdojne te korruptojne vendet periferike per ti lene pak kompetitive ne tregjet internacionale dhe ne nje situate rritje te ulet si jane tani. Kundershtimet ndaj ketij opsioni jane kryesishte politike thote Roubini Nje mekanizem i tile eshte i mundur ne nje gjendje kombetare me nje fluks parash ne nje drejtim qe kompenson humbjet e renda si ne Itali midis veriut dhe jugut apo ne Gjermani pas bshkimit por taksapaguesit gjermane kane treguar se nuk jane dakord te paguajne per humbjet e PIIGS.
Duke qene se opsioni i kater nuk eshte i realizueshme dhe e treat ka efketet me te renda bashkimi europian duke se do vazhdoje me opsionin e dyte por kjo thot Roubini vetem sa vonon shkaterrimin
Nese Gjermania dhe banka qendrore europiane nuk braktisin korrekturat asimetrike deflacionin e fshehur qe perqendrojne te gjithe peshen ne periferi ne favor te nje taktike me simetrike shkurtime dhe reforma strukturale ne periferi bashke me nje politke monetare stimuli ne nivel europian mbytja e ngadalte e bashkimit monetar do pershpejtohet kur vendet periferike do fillojne te deklarojne falimentimin dhe te dalin nga euro.