SHPJEGUESI: Pse kërkesa e Ukrainës për t’u anëtarësuar është provë e madhe për BE-në?

Kërkesa e Ukrainës për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian mund të avancojë të premten me një rekomandim nga krahu ekzekutiv i BE-së se vendi i shkatërruar nga lufta meriton të bëhet një kandidat për anëtarësim në bllokun 27-vendesh, shkruan Associated Press.

Miratimi i Komisionit Evropian, megjithëse është vetëm një hap paraprak në një rrugë që mund të marrë dekada për t’u përfunduar, do të dërgonte një simbol të fortë solidariteti me Ukrainën dhe do të testonte më tej frontin e bashkuar të BE-së kundër Rusisë në mes të pushtimit të fqinjit të saj.

Ja një vështrim se çfarë mund të nënkuptojë për rajonin njoftimi i komisionit për ta bërë Ukrainën një kandidate në BE:

GJETJA E EKUILIBRIT TË DUHUR

Ukraina aplikoi për anëtarësim në BE më pak se një javë pasi Rusia pushtoi vendin dhe ndërsa kryeqyteti, Kiev, u përball me kërcënimin e kapjes dhe rënies së qeverisë ukrainase.

Urgjenca e krijuar nga lufta dhe kërkesa e Ukrainës për shqyrtim të përshpejtuar mund të përmbysin qasjen e ngadaltë të bllokut ndaj zgjerimit.

Dhënia e statusit të kandidatit për Ukrainën do të sfidonte librezën normale të BE-së për shtimin e anëtarëve. Udhëheqësit e vendeve anëtare të BE-së pritet të marrin në konsideratë rekomandimin e Komisionit Evropian javën e ardhshme.

Udhëheqësit përballen me një akt delikat balancues: duke i sinjalizuar Ukrainës se dera e BE-së është e hapur, ndërsa sigurojnë anëtarët e tjerë aspirantë dhe disa nga vetë qytetarët e bllokut se nuk po tregojnë favorizime ndaj Kievit.

TË ZGJEROHET APO MOS ZGJEROHET?

Bashkimi Evropian lindi në vitet 1950 për të parandaluar një luftë tjetër midis Gjermanisë dhe Francës. Gjashtë anëtarët themelues ishin Belgjika, Franca, Gjermania, Italia, Holanda dhe Luksemburgu.

Që atëherë, BE-ja është zgjeruar në mënyrë të qëndrueshme duke përkrahur idenë se integrimi ekonomik dhe politik midis kombeve është mënyra më e mirë për të promovuar prosperitetin dhe paqen e përgjithshme. Kjo qasje hapi rrugën për krijimin e monedhës euro në 1999 dhe për shtimin në 2004 të 10 vendeve të reja anëtare, shumica nga Europa Lindore ish-komuniste.

Euro, të cilën 11 vende e miratuan fillimisht si monedhën e tyre zyrtare, theksoi kapacitetin e BE-së për të thelluar integrimin ekonomik dhe politik midis vendeve të BE-së. Zgjerimi i “Big Bang” pesë vjet më vonë tregoi aftësinë e bllokut për të zgjeruar shtrirjen e tij.

Ndërsa konflikti më i madh ushtarak në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore shpaloset në kufirin lindor të bllokut, BE-ja po përballet sërish me pyetje të qëndrueshme në lidhje me aftësinë e saj për t’u thelluar dhe zgjeruar, standardet informale që përdorin ekspertët për të gjurmuar evolucionin prej dekadash të bllokut.

PSE MUNGON KONSENSUSI?

Konsensusi i brendshëm që mbështet një qasje të tillë të dyfishtë ndaj përparimit të BE-së ishte dobësuar vite përpara se Rusia të pushtonte Ukrainën.

Kriza e borxhit të eurozonës që shpërtheu në vitin 2010, një valë emigracioni masiv në 2015 dhe vendimi tronditës i referendumit të vitit 2016 në Mbretërinë e Bashkuar për t’u larguar nga BE-ja kontribuan të gjitha në acarimin e BE-së drejt zgjerimit të radhëve të saj.

Po kështu ndodhi edhe rritja e forcave politike euroskeptike në shumë vende anëtare, duke përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Italinë. Disa vende të BE-së kanë akuzuar qeveritë në Berlin, Paris dhe Romë se kanë treguar mbështetje të pamjaftueshme politike për Ukrainën, ndërsa ajo mbrohet nga Rusia.

Një vizitë në Kiev nga kancelari gjerman Olaf Scholz, presidenti francez Emmanuel Macron, kryeministri italian Mario Draghi dhe presidenti rumun Klaus Iohannis mund të ndihmojë kundër kritikave të tilla.

STATUSI I KANDIDATIT

Takimi i liderëve me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy të enjten përkoi me negociatat e prapaskenave të Komisionit Evropian mbi opinionin e ardhshëm nëse Ukraina meriton statusin e kandidatit.

Një grup vendesh të BE-së që përfshinin Poloninë kërkon mbështetje maksimale për Ukrainën, ndërsa të tjerët, si Holanda, favorizojnë një qëndrim më të kujdesshëm.

Komisioni planifikon gjithashtu të nxjerrë rekomandimet e tij për Gjeorgjinë dhe Moldavinë, të cilat të dyja nxituan të aplikojnë për anëtarësim në BE në mars.

Shkalla në të cilën kërkesa e Ukrainës për një pranim të shpejtë paraqet një ndryshim në procedurën standarde të funksionimit të BE-së është e dukshme nga përvojat e anëtarëve të tjerë aspirantë.

Turqia, për shembull, aplikoi për anëtarësim në 1987, mori statusin e kandidatit në 1999 dhe duhej të priste deri në vitin 2005 për të filluar bisedimet për hyrjen aktuale. Vetëm një nga më shumë se 30 “kapitujt” e negociatave është përfunduar në vitet që pasuan, dhe i gjithë procesi është në ngecje si rezultat i mosmarrëveshjeve të ndryshme midis BE-së dhe Turqisë.

BALLKANI PERËNDIMOR I LODHUR NGA PRITJA

Gjashtë vende në Ballkanin Perëndimor janë përballur gjithashtu me pritje të gjata në udhëtimet e tyre të anëtarësimit në BE. Maqedonia e Veriut, për shembull, paraqiti ofertën e saj për hyrje në vitin 2004 dhe fitoi statusin e kandidatit vitin e ardhshëm.

Por edhe pas ndryshimit të emrit për të zgjidhur një mosmarrëveshje të gjatë me Greqinë, anëtare e BE-së, vendi ende pret fillimin e bisedimeve të anëtarësimit sepse Bullgaria, një tjetër anëtare, hodhi një pengesë të minutës së fundit lidhur me përkatësinë etnike dhe gjuhën.

Nisja e bisedimeve të pranimit kërkon miratimin unanim nga të 27 vendet e BE-së

Një tjetër anëtare aspirante në Ballkan është Serbia, e cila aplikoi për anëtarësim në BE në 2009, u bë kandidate në 2012 dhe filloi bisedimet e hyrjes në 2014. Deri më tani, vendi ka përfunduar vetëm dy nga 35 kapitujt e negociatave.

Në këtë kontekst, Ukraina në thelb po i kërkon BE-së të heqë dorë nga strategjia e saj e zgjerimi që është më e keqe se ajo e sigurisë. (Sipas Associated Press)