Shkelje pr rrugn Rrshen-Kalimash
Nj tjetr z, kt her i specializuar, u shtohet dyshimeve mbi shkeljet dhe abuzimet me ndrtimin e segmentit Rrshn Kalimash, pjes e rrugs m t rndsishme dhe projektit m t madh infrastrukturor t ndrmarr ndonjher nga Shqipria. Zri i Amriks ka publikuar t djhnat e nj raporti i cili hedh drit mbi disa abuzime lidhur me ndrtimin e ksaj rruge.
N Shqipri Kontrolli i Lart i Shtetit ka konstatuar nj seri shkeljesh dhe parregullsi n procedurat e ndjekura pr segmentin Rrshen-Kalimash, pjes e rrugs Durrs-Kuks-Morin. Raporti i kontrollit i sht derguar Prokuroris dhe nuk sht
publik. N t cilsohet me shkelje kontrata e lidhur me kompanin Bechtel-Enka, e cila, thuhet aty, ka sjell pasoja ekonomike sidomos n mimet dhe volumet e puns t prllogaritura nga kompania e q shkojn sipas Kontrollit n 52 milion euro. Ndrsa 49 milion t tjera jan taksa q autoritetet shqiptare kan marr prsipr ti paguajn pr llogari t kompanis ndrtuese. Kontrolli i Shtetit ngarkon me pergjegjsi Ministrin e Transporteve dhe Drejtorin e Rrugve
Raporti i Kontrollit t Lart t Shtetit, i cili nuk sht
publik por i sht drguar Prokuroris, nxjerr ne pah nj seri momentesh q sipas ktij institucioni, prbjn shkelje. Kontrolli ka nisur n prill dhe ka prfunduar n nnotr t vitit t shkuar.
Sipas raportit, nj kopje t t cilit Zri i Ameriks ka mundur ta siguroj, problemet kan shoqruar t gjith procesin, q nga nisja e tij me procedurat e ndjekura deri te zbatimi dhe vonesat e ndryshme me nj kosto paraprake pr shtetin shqiptar deri n 100 milion euro.
Nj pjes e mir e shkeljeve t konstatuara nga Kontrolli i lart i shtetit, jan ato t vrejtura dhe nga Prokuoria por q nga prfaqsuesit e shumics dhe ministri Lulzim Basha i cili n 2006 mbulonte transportet, ato u quajtn t pavrteta si akuza me nj synim politik.
Sipas nj renditjeje kronologjike problemet nisin q n fillim. Ndrsa po zhvillohej gara pr firmn projektuese, n korrik 2006 nisin procedurat pr firmn konsulente pr prgatitjen e termave t prokuorimit, konkurrimit, przgjedhjen dhe negocimin e kontrats s ndrtimit, e cila iu dha direkt shoqris hollandeze Ecorys Group. Realizimi i tenderit pa projektin e zbatimit konsiderohet si shkelje me aktet ligjore shqiptare.
Por ende pa u nnshkruar kontrata me kt shoqri q duhet t prgatiste tenderin pr ndrtimin, qeveria e shpall t hapur kt gar e cila fitohet nga konsorciumi amerikano-turk Bechtel & Enka.
Kontrata me nj vler prej 420 milion euro nnshkruhet sipas nj modeli ndrkombtar. Ajo sht me mim pr njsi pune dhe me modelin projekto-ndrto. Negocimi i mimeve sht
nga Ecorys Grup, por kontrolli i shtetit thekson se nuk ka gjetur asnj document mbi fillimin e negociatave apo mbledhjet dhe takimet mes Spalve. Kto negociata gjithashtu nuk i jan nnshtruiar vlersimit t nj pale t tret.
Drejtoria e Prgjithshme e Rrugve pretendon se kjo ka ndodhur dhe se ka qen nj kompani sllovene por kontrolli i shtetit thekson se atij nuk i sht vn n dispozicion asnj dokument q ta vrtetoj.
Nga ana tjetr sipas raportit Modeli ndrkombtar i Kontrats FiDiC nuk sht parashikuar n ligjin shqiptar Pr Prokurimin publik. Vet kto lloj kontratash nuk mund t zbatohen n kushtet e mungess s projektit t zbatimit dhe t volumeve t puns, thuhet n raport.
Po ashtu, siprmarrja do t kryhet sipas legjislacionit shqiptar, por kushtet e kontrats do t interpretohen sipas ligjit anglez.
Raporti vlerson se nj kontrat e till ka sjell pasoja ekonomike, kryesisht me mimet pr njsi q vlersohen m t lart se mimet e tregut shqiptar apo mime jasht strukturs s legjislacionit shqiptar pr kontratat e ndrtimit
Nga krahasimi i 22 zrave t punimeve, q kan ngjashmri t plot me zrat e aplikuar nga Drejtoria e Rrugve n segmentin pasues Kalimash-Kuks-Morin n vitin 2006, mimet e ofruara nga kontraktori jan m t larta se ato t miratuara nga DPRR pr vitin 2006 dhe variojn nga 18.9 prqind deri n 778 prqind m t larta. Disa volume pune, n kontrat jan prcaktuar apriori e disa prej tyre t fryra, si pasoj e mungess s projektit t zbatimit Pr pasoj rezulton nj rritje fiktive e kontrats n vlern rreth 52 milion euro, thuhet n raport.
KLSH ka kundrshtuar gjithashtu dhnien e 80 milion eurosh n form paradhnie, ose 19 prqind t vlers s kontrats kur ligji shqiptar parashikon vetm 10 prqind.
Po ashtu 13 milion t tjera t parashikuara si Kosto e Trthort e Kapitalit sipas KLSH nuk parashikohet nga legjislacioni shqiptar. I njjti vlersim edhe pr 1.650.000 euro pr tarifn e menaxhimit.
Shkelje cilsohet nga Kontrolli i Lart i Shtetit edhe vendimi pr t shmangur nga detyrimet e TVSh dhe Tatimin n burim firmn ndrtuese t cilat kapin nj total prej 49 milion eurosh.
Sipas KLSh edhe firmat e ngarkuara pr projektin jan favorizuar nga DPRR e cila ka marr prsipr pagesn e 10 prqind t Tatimit n burim gj e cila llogaritet si nj dm prej 378 mij eurosh.
Por ndrsa mungesa e projektit ka sjell nj seri pasojash, autoritetet shqiptare nuk e kan miratuar at ndonse firmat e ngarkuara, kan dorzuar, sipas raportit, draftet e projekteve q n mesin e vitit t shkuar.
Pr njrin segment ai sht kthyer pas. Probleme ka dhe me kto drafte ku nga oponenca e institucioneve shqiptare del nj diferenc prej 4 kilometrash n gjatsin e rrugs. Vonesat n projekt sipas raportit mund t sjellin rritjen e kostos pasi ndrtuesi mund t krkoj penalitete. Ndrkoh q vet kompania sipas raportit ka vonesa n realizimin e punimeve dhe deri n gushtin e vitit t shkuar kishte realizuar vetm 10 prqind. E megjithat, pr shkak t hapsirave t kontrats, jan krkuar edhe afr 142 milion euro shtes, gj q do ta onte vlern paraprake t rrugs n 560 milion euro.
Raporti ngarkon me prgjegjsi Ministrin e Transporteve dhe drejtuesit e Drejtoris s Rrugve pr shkeljet e konstatuara, por fjala e fundit i mbetet megjithat drejtsis. Prokuoria e Prgjithshme, e cila ka n dor edhe kt raport, po heton mbi kt shtje, pr t ciln parlamenti shqiptar n fund t vitit t shkuar miratoi edhe heqjen e imunitetit t ministrit Lulzim Basha.
N Shqipri Kontrolli i Lart i Shtetit ka konstatuar nj seri shkeljesh dhe parregullsi n procedurat e ndjekura pr segmentin Rrshen-Kalimash, pjes e rrugs Durrs-Kuks-Morin. Raporti i kontrollit i sht derguar Prokuroris dhe nuk sht
publik. N t cilsohet me shkelje kontrata e lidhur me kompanin Bechtel-Enka, e cila, thuhet aty, ka sjell pasoja ekonomike sidomos n mimet dhe volumet e puns t prllogaritura nga kompania e q shkojn sipas Kontrollit n 52 milion euro. Ndrsa 49 milion t tjera jan taksa q autoritetet shqiptare kan marr prsipr ti paguajn pr llogari t kompanis ndrtuese. Kontrolli i Shtetit ngarkon me pergjegjsi Ministrin e Transporteve dhe Drejtorin e Rrugve
Raporti i Kontrollit t Lart t Shtetit, i cili nuk sht
publik por i sht drguar Prokuroris, nxjerr ne pah nj seri momentesh q sipas ktij institucioni, prbjn shkelje. Kontrolli ka nisur n prill dhe ka prfunduar n nnotr t vitit t shkuar.
Sipas raportit, nj kopje t t cilit Zri i Ameriks ka mundur ta siguroj, problemet kan shoqruar t gjith procesin, q nga nisja e tij me procedurat e ndjekura deri te zbatimi dhe vonesat e ndryshme me nj kosto paraprake pr shtetin shqiptar deri n 100 milion euro.
Nj pjes e mir e shkeljeve t konstatuara nga Kontrolli i lart i shtetit, jan ato t vrejtura dhe nga Prokuoria por q nga prfaqsuesit e shumics dhe ministri Lulzim Basha i cili n 2006 mbulonte transportet, ato u quajtn t pavrteta si akuza me nj synim politik.
Sipas nj renditjeje kronologjike problemet nisin q n fillim. Ndrsa po zhvillohej gara pr firmn projektuese, n korrik 2006 nisin procedurat pr firmn konsulente pr prgatitjen e termave t prokuorimit, konkurrimit, przgjedhjen dhe negocimin e kontrats s ndrtimit, e cila iu dha direkt shoqris hollandeze Ecorys Group. Realizimi i tenderit pa projektin e zbatimit konsiderohet si shkelje me aktet ligjore shqiptare.
Por ende pa u nnshkruar kontrata me kt shoqri q duhet t prgatiste tenderin pr ndrtimin, qeveria e shpall t hapur kt gar e cila fitohet nga konsorciumi amerikano-turk Bechtel & Enka.
Kontrata me nj vler prej 420 milion euro nnshkruhet sipas nj modeli ndrkombtar. Ajo sht me mim pr njsi pune dhe me modelin projekto-ndrto. Negocimi i mimeve sht
nga Ecorys Grup, por kontrolli i shtetit thekson se nuk ka gjetur asnj document mbi fillimin e negociatave apo mbledhjet dhe takimet mes Spalve. Kto negociata gjithashtu nuk i jan nnshtruiar vlersimit t nj pale t tret.
Drejtoria e Prgjithshme e Rrugve pretendon se kjo ka ndodhur dhe se ka qen nj kompani sllovene por kontrolli i shtetit thekson se atij nuk i sht vn n dispozicion asnj dokument q ta vrtetoj.
Nga ana tjetr sipas raportit Modeli ndrkombtar i Kontrats FiDiC nuk sht parashikuar n ligjin shqiptar Pr Prokurimin publik. Vet kto lloj kontratash nuk mund t zbatohen n kushtet e mungess s projektit t zbatimit dhe t volumeve t puns, thuhet n raport.
Po ashtu, siprmarrja do t kryhet sipas legjislacionit shqiptar, por kushtet e kontrats do t interpretohen sipas ligjit anglez.
Raporti vlerson se nj kontrat e till ka sjell pasoja ekonomike, kryesisht me mimet pr njsi q vlersohen m t lart se mimet e tregut shqiptar apo mime jasht strukturs s legjislacionit shqiptar pr kontratat e ndrtimit
Nga krahasimi i 22 zrave t punimeve, q kan ngjashmri t plot me zrat e aplikuar nga Drejtoria e Rrugve n segmentin pasues Kalimash-Kuks-Morin n vitin 2006, mimet e ofruara nga kontraktori jan m t larta se ato t miratuara nga DPRR pr vitin 2006 dhe variojn nga 18.9 prqind deri n 778 prqind m t larta. Disa volume pune, n kontrat jan prcaktuar apriori e disa prej tyre t fryra, si pasoj e mungess s projektit t zbatimit Pr pasoj rezulton nj rritje fiktive e kontrats n vlern rreth 52 milion euro, thuhet n raport.
KLSH ka kundrshtuar gjithashtu dhnien e 80 milion eurosh n form paradhnie, ose 19 prqind t vlers s kontrats kur ligji shqiptar parashikon vetm 10 prqind.
Po ashtu 13 milion t tjera t parashikuara si Kosto e Trthort e Kapitalit sipas KLSH nuk parashikohet nga legjislacioni shqiptar. I njjti vlersim edhe pr 1.650.000 euro pr tarifn e menaxhimit.
Shkelje cilsohet nga Kontrolli i Lart i Shtetit edhe vendimi pr t shmangur nga detyrimet e TVSh dhe Tatimin n burim firmn ndrtuese t cilat kapin nj total prej 49 milion eurosh.
Sipas KLSh edhe firmat e ngarkuara pr projektin jan favorizuar nga DPRR e cila ka marr prsipr pagesn e 10 prqind t Tatimit n burim gj e cila llogaritet si nj dm prej 378 mij eurosh.
Por ndrsa mungesa e projektit ka sjell nj seri pasojash, autoritetet shqiptare nuk e kan miratuar at ndonse firmat e ngarkuara, kan dorzuar, sipas raportit, draftet e projekteve q n mesin e vitit t shkuar.
Pr njrin segment ai sht kthyer pas. Probleme ka dhe me kto drafte ku nga oponenca e institucioneve shqiptare del nj diferenc prej 4 kilometrash n gjatsin e rrugs. Vonesat n projekt sipas raportit mund t sjellin rritjen e kostos pasi ndrtuesi mund t krkoj penalitete. Ndrkoh q vet kompania sipas raportit ka vonesa n realizimin e punimeve dhe deri n gushtin e vitit t shkuar kishte realizuar vetm 10 prqind. E megjithat, pr shkak t hapsirave t kontrats, jan krkuar edhe afr 142 milion euro shtes, gj q do ta onte vlern paraprake t rrugs n 560 milion euro.
Raporti ngarkon me prgjegjsi Ministrin e Transporteve dhe drejtuesit e Drejtoris s Rrugve pr shkeljet e konstatuara, por fjala e fundit i mbetet megjithat drejtsis. Prokuoria e Prgjithshme, e cila ka n dor edhe kt raport, po heton mbi kt shtje, pr t ciln parlamenti shqiptar n fund t vitit t shkuar miratoi edhe heqjen e imunitetit t ministrit Lulzim Basha.