Vetëmonitorimi
Gjithkush sht tejet i interesuar se si ta paraqes veten dhe kjo mnyr ngre shum pesh n sjelljen dhe veprimtarin shoqrore. Pra, nuk krkohet as m shum e as m pak sesa t qent pajtues me mnyrn se si paraqitet vetja dhe si ruhet kjo “dogm”, pastaj ’efekt kryen te njeriu n jetn e tij private dhe sociale. Me fjal t tjera, kjo sht thjesht performanca, e cila pr t’u ruajtur n ngritje dhe t bhet mnyr jetese, duhet patjetr monitoruar jo m nga t tjert, por kryesisht nga vetvetja. N do rast vetmonitorimi paraqitet mjaft interesant dhe ka t bj me t dhnat e personalitetit e t karakterit, me trupin dhe prmasat e tij, me t menduarit dhe cilsin q ky shfaq, me inteligjencn n prgjithsi. Sepse Leon Festingeri, socialpsikolog i madh amerikan, thot se nj njeri mjaft inteligjent nuk ka shum nevoj pr xhaket t re do dit! Dhe kjo sht mjaft domethnse. Sepse dihet q t lsh prshtypje t mir te tjetri duhet t vishesh bukur, me shije, eleganc dhe t krkosh q kto t jen t pranuara prej tyre. Kjo sht e domosdoshme t kuptohet mir. Sepse ti mund t vishesh bukur, firmato, me t ndryshme do dit dhe kur afrohesh te tjetri vjen ern tnde karakteristike! N kt rast ose je afruar shum dhe nuk ke respektuar “hapsirn tnde jetike”, ose vrtet tek ti nuk ekziston fare higjiena fizike dhe pastaj ajo q quhet higjien mendore! “Hapsira jetike e vetvetes” sht nj nocion vetjak, psikologjik dhe social. Kjo hapsir e vetvetes shpesh nuk respektohet. Kshtu ndodh q ne kur takohemi me nj njeri t dashur e t munguar prej kohsh, thuajse “prleshemi” me t duke u puthur e prqafuar. E aq m tepr midis burrash kjo bhet gati nj jargosje e pshtir dhe ktu hapsira jote vetjake, prona jote m e ngusht, nuk fiton m vler, humbet, tretet dhe ti ke humbur, pos t tjerash edhe vetmonitorimin! Po si mund t vetmonitorohet njeriu? Pasqyra? Tualeti magjik i mngjesit? Kamera? Ecja? anta? Lustrimi i jashtm? Organizimi i ecjes? Sqima?... T vetmonitorohesh sht dika e vshtir, por edhe pasionante. Vini re nj bujku, q performancn e tij e ka n pun kur nget n ar, pozicioni i ndenjjes, mbajtja e parmends, hostenit, shpimi i qeve, pushimi dhe sidomos (knaqsia e rrall!) dredhja dhe ndezja e cigares, i mbshtetur n ugar, duke thithur vlagn e toks dhe nikotinn, paksa i dehur nga aroma dhe duke fshir djerst me peshqirin e bardh hedhur rreth qafs... Dikush thot: zotri, e kishim fjaln pr performancn e nj zyrtari, t nj aktori, t politikanit, komedianit, t nj folsi televiziv, apo pr shkrirsin n furrnalt e bujkun n ar? Pr donjrin prej tyre, sepse secili ka paraqitjen e vet dhe bn monitorimin vetjak pr t arritur m t mirn. Sigurisht, nuk sht vetm veshja gjithka. Po fjala? Po puna? Sjellja? Qndrimi? Nuk ka t mbaruar paraqitja dhe monitorimi i saj! Nse ti vishesh bukur dhe higjiena e fjalve t tua l pr t dshiruar, ather as rroba e bukur nuk t ka hije. Kot q e vesh. Por nga ana tjetr nse kto kombinohen, ather nuk ka m bukur, shkojn mir dhe gjithka prjeton harmonin. Prfytyroni nj msues para nxnsve t vet: veshur bukur, pse jo edhe thjesht, q prcjell fjaln e bukur, shoqruar me sjellje e qndrim t prsosur. far elegance, por edhe far monitorimi e kujdesi! Nga ana tjetr, shkoni ju lutem n nj studio televizive ku enkas vihen prball kundrshtart, t cilt n vend q t flasin, “lehin”, ndrhyjn dhe krijojn zhurmues mjaft “interesant”. Ktu humbet kujdesi pr vetveten dhe ai, lehsi m i madh, lshon m pas edhe tullumbace buzqeshjesh. N fakt, kjo sht paraqitja m e keqe e mundshme dhe ktu nuk ka as monitorim, as vetmonitorim, ka vetm asgj. Ktu ke vetm zhurmn q bjn qent kur zihen e prleshen. Sa i domosdoshm sht kujdesi pr t mos e thn kot fjaln e hidhur, gjestikulacionin e teprt, shijen e hidhur t nj qndrimi absurd dhe t nj sjelljeje jo fisnike. Higjiena e fjalve sht prcaktuese te njeriu i kulturuar, por edhe te do njeri, pr m tepr sot q ka pak gjasa t mos jesh i pajisur me kulturn e nevojshme. Pr shum njerz, dhnia e prshtypjes s mir sht nj mnyr jetese. Por edhe mund t veprojn si kameleon shoqror – ata rregullojn sjelljen n saj t situats s jashtme. Duke e pajtuar sjelljen me situatn, kan prirje m t madhe pr t ekspozuar nj qndrim q nuk e kan me t vrtet.
Por sigurisht, ka njerz q korrin arritje t ulta n vetmonitorim dhe nuk jan t interesuar pr at q thon t tjert. Ata meditojn, drejtohen s brendshmi dhe priren pr t vepruar ashtu si besojn. E till sht edhe sjellja e tyre, qndrimi q mbajn. Vetmonitorimi i lart n radh t par u takon artistve e pas tyre politikanve. Po far monitorimi ka ai deputet q zihet me grushte n syt e kamers? Por a shpjegon dshira jon “pr t’u dukur” respekt dhe qndrueshmri pr fjalt q kemi shprehur e rrobat q mbajm veshur? Jo. Sjellja “pr t’u dukur” thot Festinger, sht WC e paraqitjes son dhe aty duhet hedhur shigjeta e monitorimit ton! Po! N njfar mase, njerzit shfaqin nj ndryshim m t vogl t qndrimit kur ven n plazh dhe gjejn po t njjtn gjendje si do vit, por ama mendojn ndryshe nse shohin gjra krejt t tjera e t kualifikuara... Sigurisht, nj rrug e re ndrtohet edhe pr t ln nj prshtypje t mir. N kt rast, performanca sht e vetmonitoruar dhe prfshin jo thjesht vetm prshtypjen q u lihet t tjerve, por paraqitjen e idealit dhe t identitetit politik e shoqror.
Po e mbyll me thnien e famshme t Ralf Ualdo Emerson n “Mbshtetje te vetja” (1841): “Nj e qen e trash sht hobglobina e mendjes s vogl”. Le t meditoj secili rreth saj.
#