Viktor Gumi Topi-PD Si gjendet zgjidhja brenda 24 oreve

Interviste me ish-ministrin dhe deputetin e PD-se Viktor Gumi

Bashkepunimi urgjent i Presidentit Bamir Topi dhe kryetares se Kuvendit Jozefina Topalli nuk do te lejonte shkeljen e afateve ligjore per zevendesimet e anetareve dhe kreut te Gjykates Kushtetuese Kete zgjidhje gjykon si me te drejten dhe qe do te ishte efektive brenda 24 oreve eksperti juridik ish-ministri i Punes dhe eshtjeve Sociale deputeti i PD-se Viktor Gumi Ai tregon per standard arsyet e situates me te fundit qe ka cuar ne perplasjen institucionale mes mazhorances dhe Presidentit te vendit Z Gumi i kujton z Topi se ligji percakton qarte fillimin dhe perfundimin e mandatit te kryetarit te Gjykates Kushtetuese dhe sipas kesaj logjike edhe pergatitjet per perzgjedhjen e zevendesuesit te tij Ndaj sipas tij eshte e domosdoshme qe Kuvendi dhe Presidenti te kryejne nje pune te perbashket per te mos lejuar shkeljen e afateve ligjore lidhur me kete ceshtje Qe diten e emerimit te nje gjyqtari te larte qofte te Kushtetueses qofte te Gjykates se Larte ne e dime se kur do te perfundoje ky mandat normal i ketij individi dhe kjo do te thote qe puna pergatitore puna perzgjedhese konsultuese puna e Presidentit te Republikes dhe puna e Kuvendit duhet te jete e rakorduar ne nje menyre te tille qe ka mundesi edhe 24 ore mos ta leme vendin bosh ose ne rastin e Gjykates Kushtetuese me tejkalim te mandatit sikunder parashikon Kushtetuta - shprehet z Gumi Ne kete interviste deputeti i PD-se flet edhe per ligjin e debatuar te SHISH-it duke mos pranuar se e djathta u perca ne Kuvend pasi nuk u vu ne prove permes votimit Viktor Gumi argumenton se praktika parlamentare nga vende edhe afer nesh tregon se ka projektligje qe rrine me vite ne parlament derisa gjendet drita e konsensusit per cdo pike dhe presje te tij Per sa i perket kushtezimit te opozites me mosdhenien e konsensusit per ligjet qe kerkojne 84 vota Gumi thote se thelbi i sistemit kushtetues dhe hierarkise se cilesuar ne miratimin e disa ligjeve apo marrjen e disa vendimeve ne Shqiperi nuk eshte leshimi reciprok i paleve brenda apo jashte konceptit te pazarit perkundrazi rendesia qe ato kane per jeten e shtetit dhe individit e kerkon nje garanci te tille thjesht dhe vetem mbi baza juridike

Z Gumi sikur te mos mjaftonte ngerci politik pergjate nje viti per shkak te bojkotit te opozites tashme kemi nje situate te re konfliktuale mes mazhorances dhe Presidentit Per cfare arsyesh dhe pse po shenjohet direkt kreu i shtetit

Ka nje rregull te pergjithshem te zbatuar ne cdo kohe dhe nga kushdo do pyetje apo pikepyetje qe kemi per nje situate te caktuar duhet medoemos ta kerkojme pergjigjen ne realitetin tone ligjor dmth ne korpusin e atyre akteve ligjore qe rregullojne fushen e caktuar Tashme ligji eshte bere pjese dominante dhe madje ka hyre ne jeten e individit edhe ne ato hapesira qe do te ishte veshtire te mendoheshin qofte edhe disa vite me pare Pikerisht edhe per kete realitet e drejta kushtetuese nuk mund dhe as nuk duhet te beje perjashtim Per cdo pikepyetje apo pyetje me natyre kushtetuese pergjigjja eshte ne tekstin e saj dhe ne jurisprudencen e zhvilluar per te nga ana e Gjykates Kushtetuese ne lidhje me te Ne kuptimin formal edhe nje lexim i thjeshte konstaton se ndersa per gjyqtarin e gjyqtaret Kushtetuta tregohet e kujdesshme dhe percakton edhe rastin kur gjyqtari rri ne detyre derisa zevendesohet nje gje te tille Kushtetuta nuk e ben per kryetarin e gjykates kushtetuese Dhe nje formulim te tille te ngjashem nuk e permban jo vetem Kushtetuta por edhe ligji organik Per organizmin dhe funksionimin e Gjykates Kushtetuese Natyrisht do te jete teper e rende qe ne te pretendojme apo te akuzojme ne kete rast harresen apo pakujdesin ne draftimin e saj Per me teper po te shohim edhe eksperiencen e ketyre viteve gjen edhe ne praktiken e Gjykates Kushtetuese raste doreheqjeje te kryetarit te saj me argumentimin e plotesimit te afatit trevjecar te qendrimit ne detyre Ky eshte realiteti juridik dhe kjo eshte edhe praktika jone deri me sot Per pasoje vazhdimi i mandatit thjesht per inerci derisa te caktohet zevendesuesi vleresoj se nuk gjen strehe juridike as ne doktrine dhe as ne praktike

Konkretisht ku ka shkelur ligjin presidenti Topi

Kryetari i Gjykates Kushtetuese gezon mandat trevjecar Kushtetuta dhe ligji nuk bejne asnje situate tranzitimi te kesaj dispozite ne rast se skadon ky afat Kjo do te thote qe Gjykata Kushtetuese ka kryetarin e saj vetem per tre vjet dhe asnje dite me shume Per pasoje ne kete rast kemi shkelje te Kushtetutes Ky nuk eshte percaktim kushtetues madje ne rastin konkret kur ne kemi ende nje shumice anetaresh per tu plotesuar nuk besoj se duhet te pritet derisa te perfundoje edhe procesi i perzgjedhjes ne Parlament per te caktuar kryetarin e Gjykates Kushtetuese duke ditur njekohesisht edhe kompetencat shume te rendesishme qe ka kryetari i kesaj gjykate sipas ligjit per organizimin dhe funksionimin e gjykates

Si mund te shpetohet Kushtetuta ne kete rast

Ligji percakton qarte fillimin dhe perfundimin e mandatit te kryetarit te Gjykates Kushtetuese dhe sipas kesaj logjike edhe pergatitjet per perzgjedhjen e zevendesuesit te tij shte e domosdoshme qe Kuvendi dhe Presidenti te kryejne nje pune te perbashket per te mos lejuar shkeljen e afateve ligjore lidhur me kete ceshtje Qe diten e emerimit te nje gjyqtari te larte qofte te Kushtetueses qofte te Gjykates se Larte ne e dime se kur do te perfundoje ky mandat normal i ketij individi dhe kjo do te thote qe puna pergatitore puna perzgjedhese konsultuese puna e Presidentit te Republikes dhe puna e Kuvendit duhet te jete e rakorduar ne nje menyre te tille qe ka mundesi edhe 24 ore mos ta leme vendin bosh ose ne rastin e Gjykates Kushtetuese me tejkalim te mandatit sikunder parashikon Kushtetuta

A eshte nje rast perjashtimor ky

Rasti i Kushtetutes per nje gjyqtar qe qendron deri ne emerimin e pasardhesit te tij eshte nje rast perjashtimor dhe ky rast perjashtimor asnjehere nuk duhet shnderruar ne nje rast te pergjithshem Une besoj se rasti i Kushtetutes per nje gjyqtar qe qendron deri ne emerimin e pasardhesit te tij eshte nje rast perjashtimor dhe ky rast perjashtimor asnjehere nuk duhet shnderruar ne nje rast te pergjithshem se ska gje le te rrine se ne gjyqtaret i kemi ne te kundert humbet sensi i afatit te punes shte nje situate e papranueshme edhe per Keshillin e Larte te Drejtesise ka dy vjet qe nuk zgjidhen anetaret e rinj dhe vijojne anetaret e vjeter te ketij keshilli Ne kemi shkaterruar ne kete menyre konceptin e mandatit

Kuvendi mbylli punimet e ketij sesioni me grushte mes deputetesh dhe shkak per kete u be buxheti i shkurtuar i qeverise A eshte kjo nje pasqyre ne te cilen qytetaret shqiptare nuk do te deshironin te shikoheshin

Diten e fundit te punimeve te Kuvendit publiku ndoqi konstatoi dhe vertetoi per te disaten here ekzistencen e nje demokracie funksionale dhe mungesen e nje krize po institucionale Rezultati i votimit eshte statistika me e mire dhe ilustrimi me i qarte qe mund ti behet ketij procesi Natyrisht une nuk di ndonje parlament ne Evrope qe te miratoje buxhetin e Kuvendit me 100 per qind te votave te te gjithe anetareve te tij dhe kjo eshte e kuptueshme buxheti eshte tema me e preferuar politike per cdo force brenda dhe jashteparlamentare ndaj edhe kendveshtrimet e ndryshme deri ne diametralisht te kunderta per te jane me se te pranueshme Standardi evropian kerkon ne raste te tilla qe procesi i shqyrtimit buxhetor te shihet me transparence koherence pergjegjshmeri dhe profesionalizem dhe natyrisht edhe arene debati Te gjitha keto ne komisione dhe ne Kuvendin e Shqiperise u realizuan megjithese ne disa raste me tepri psh diskutime ne seance me shume se 12 ore rresht ku rendi i dites ishte projektligji per ndryshime ne buxhet dhe permbajtja e diskutimeve shume larg kesaj teme Ne kete aspekt une kete e konsideroj si finish te mire te punes parlamentare dhe nje ngjarje qe hyn dhe nuk del nga historia e parlamentarizmit Ngjarjet kaotike te provokuara dhe tendencioze per te krijuar imazhin me te keq te nje organi te larte kolegjial ne Shqiperi besoj se as nuk duhet te diskutohen dhe madje as edhe te kujtohen

Per shkak te bojkotit te gjate te opozites Kuvendi u perball me nje kaos politik mirepo ne aspektin juridik a quhet i permbushur misioni i Parlamentit pergjate sesionit qe sapo u mbyll

Efektiviteti i vendimmarrjes se trupes legjislative eshte nje koncept shumedimensional Une vleresoj se autonomia e legjislatures ne marredheniet me institucionet e tjera politike kapaciteti i saj per te ushtruar dhe realizuar mbikeqyrjen administrative aftesia per te formuluar dhe per te miratuar legjislacion te rendesishem per fatet e vendit shkalla e perfaqesimit te interesit demokratik dhe pergjegjshmeria ne te perbejne edhe dimensionet kryesore te ketij koncepti Ne te gjitha keto aspekte bilanci i Kuvendit te Shqiperise eshte pozitiv me aksione konkrete legjislative per secilen fushe te permendur me lart dhe natyrisht statistika parlamentare eshte nje arme qe e justifikon nje pohim te tille

Mosdhenia e mbeshtetjes apo kontributit nga ana e opozites per ligje te cilat kerkojne 84 vota do te bente qe disa reforma te shtyheshin ne kohe

Kushtetuta jone manifeston dhe mbron qellimin se rregullimi i disa institucioneve themelore dhe ne disa raste kryesore - kryesisht te drejta politike dhe civile - duhet te realizohet me nje konsensus te gjere Gjithsesi nje interpretim i cili perjashton shumicen e thjeshte nga mundesia per te rregulluar ceshtje ne lidhje me te drejtat themelore ne fjale - jashte qellimit te ceshtjeve konceptuale qe jane me 35 - ne perputhje me konceptin e vet politik per shembull mundesine e rregullimit te zbatimit te tyre ndertimit te garancive te metejshme dhe rregullime per realizimin e disa kushteve te caktuara sipas koncepteve te veta do te jete ne kundershtim me substancen e parlamentarizmit Thelbi i sistemit kushtetues dhe hierarkise se cilesuar ne miratimin e disa ligjeve apo marrjen e disa vendimeve ne Shqiperi nuk eshte leshimi reciprok i paleve brenda apo jashte konceptit te pazarit perkundrazi rendesia qe ato kane per jeten e shtetit dhe individit e kerkon nje garanci te tille thjesht dhe vetem mbi baza juridike Ne kete rast dhe vecanerisht kur qendrimi shoqerohet me mungese argumentesh juridike sic mund te jete per shembull projektligji i Gjykates Administrative koncepti rregullator kushtetues vuan kufizime te pajustifikueshme dhe per pasoje pala kundershtuese ka borxh politik dhe juridik para opinionit publik

PD-ja nuk kishte numrat e duhur per ta kaluar ligjin e SHISH-it fare po ndodh me mazhorancen aktuale Ka krisje te marredhenieve PD-LSI

Nje konkluzion te tille ne mbetet vetem qe ta hamendesojme sepse projektligji ne fjale nuk iu nenshtrua votimit ne Kuvend Ne te njejten kohe ka pasur amendime per permiresimin e tij ne nene te vecanta dhe nje prej te cilave ishte edhe vendosja e afatit kohor te kryetarit te ketij institucioni te rendesishem Synimi i ketyre amendimeve besoj ka qene pikerisht zhveshja e projektit nga dispozita qe kishin kendveshtrime apo mendime te ndryshme dhe jo perfundimtare dhe koncentrimi vetem ne piken ku ka konsensus maksimal edhe mes dy forcave qe permendet ju dmth percaktimi i afatit kohor ose ndryshe mandatit te kreut te tij sepse deri me tani eshte i vetmi organ pa nje mandat kohor te percaktuar

A prishi ekuilibrat brenda mazhorances pikerisht ligji i ri per Sherbimin Informativ Shteteror

Jo une nuk e besoj nje fakt te tille I vetmi test kushtetues ne kete rast eshte instrumenti qe parashikon Kushtetuta ne nje shtet te se drejtes Mazhoranca eshte e plote ne Kuvend dhe funksionale dhe kush pretendon te kunderten duhet ta testoje kete gje Instrumenti juridik ne kete rast eshte mocioni i mosbesimit i paraqitur nga nje numer i caktuar deputetesh Per sa kohe ai as qe duket ne horizont mazhoranca eshte de facto dhe de jure solide

Si ekspert ligjor gjykoni se mazhoranca duhet ta rishqyrtoje serish kete draft dhe cilat jane nenet e gabuara te cilat duhen ripare serish

E perseris per sa kohe ai as qe duket ne horizont mazhoranca eshte de facto dhe de jure solide Vleresoj se edhe ne kete aspekt procesi do te marre kohen e tij Praktika parlamentare nga vende edhe afer nesh tregon se ka projektligje qe rrine me vite ne Parlament derisa gjendet drita e konsensusit per cdo pike dhe presje te tij Natyrisht elementi i mandatit eshte elementi i pare qe ka gjetur perkrahje maksimale te forcave politike te mazhorances dhe mund te reflektohet menjehere ne projektligj Amendime te tjera te nevojshme ne objektin e punes metodat e punes strukturat perkatese te drejtat dhe detyrimet e SHISH-it mund te marrin kohen dhe maturine e nevojshme ne nje proces me te gjate kohor sesa ky qe kaluam

Prej me shume se nje viti klasa politike nuk po mundet te zgjidhe ngercin politik Per cfare arsyesh

Nje arsye e thjeshte besoj mungesa e vullnetit politik dhe e mospranimit me kryenecesi te realitetit se zgjedhjet e pergjithshme te qershorit 2009 qartazi percaktuan nje fitues dhe nje humbes nje pozite dhe nje opozite ne Parlament

Realisht a zoteron mazhoranca qeverisese nje zgjidhje konkrete ne kete rast

Zgjedhja per ne ekziston eshte publike eshte e hapur dhe e njohur tashme per disa muaj Po procesi zgjedhor mund te hetohet brenda kuadrit kushtetues dhe duke respektuar kufijte te hetimit parlamentar qe vendos jurisprudenca jone kushtetuese Drafti yne eshte konkret dhe cdo pakenaqesi ndaj tij apo qendrimit te mazhorances ka nje instance kushtetuese apelimi sic eshte Gjykata Kushtetuese

Po te besh nje analize te fakteve bindesh se qellimi final i z Rama eshte bojkoti i zgjedhjeve te ardhshme lokale gje qe PS-ja e ka paralajmeruar Per cfare arsyesh behet kjo shmangie elektorale

Ne qofte se do te shikonim qofte edhe perciptas te kaluaren rasti i proceseve zgjedhore ne pergjithesi dhe vecanerisht ceshtja e administrimit te tyre perben nje nga elementet demokratike te cilet kane nje zhvillim te qendrueshem te forte te patjetersueshem dhe te vleresueshem si nga faktori i brendshem ashtu edhe nga ana e faktorit nderkombetar Vecanerisht prej ketij te fundit dhe ne prononcimet publike te tyre pa medyshje konfirmohet tendenca e arritjes se standardeve dhe progresit te padiskutueshem ne cdo aspekt zgjedhor Nje konkluzion i tille e ben jeten politike postzgjedhore me te lehte vecanerisht ne aspektin politik sepse ajo i ofron vendit legjitimitetin e forces qeverisese - pozites nje opozite po ashtu legjitime dhe njekohesisht eshte burim thelbesor i stabilitetit politik te vendit Gjithsesi integriteti elektoral nuk mund te arrihet vetem prej strukturave shteterore Cilesia e zgjedhjeve eshte dhe varet edhe nga nderveprimi i nje sere faktoresh Me qellim qe procesi zgjedhor te jete i besueshem dhe i vertete partite politike kandidatet shoqeria civile vezhguesit e zgjedhjeve media dhe madje edhe vete votuesit duhet qe aktivisht te kerkojne te zbatojne se bashku edhe fjaline e shkruar ne ligjin elektoral dhe frymen apo qellimin e ligjit Kjo eshte vecanerisht e rendesishme per partite politike dhe nje thirrje permanente qe nje shoqeri demokratike i rezervon partise politike Qeverisja elektorale eficente ne cdo rast eshte nje parakusht i domosdoshem per zgjedhje te drejta te lira dhe te ndershme Kjo permendet per tri arsye e para sepse trupat administrative elektorale kane nje funksion mundesues sepse krijojne kuadrin praktik ne te cilen kryhen zgjedhjet e besueshme se dyti kane nje funksion kontrollues sepse monitorojne aktivitetin e aktoreve pjesemarres ne procesin elektoral dhe identifikojne e ndeshkojne praktikat e keqija qe ndjekin ata dhe se treti kane nje funksion komunikues dhe edukativ nepermjet te cilit informojne shtetasit sesi funksion sistemi zgjedhor dhe krijojne e garantojne besimin publik ne zhvillimin e lire te zgjedhjeve

Dhe se fundmi nje argument te fundit akademik Ne te gjithe literaturat elektorale permendet fakti se ne cdo vend jane autoritetet administrative zgjedhore qe i japin jete institucionit te Parlamentit dhe Parlamenti qe merr jete nga keto autoritete si pushtet ligjvenes ben ligjin per to Ndaj edhe me shume se kurre ne jeten politike shqiptare KQZ-ja ne cdo rast ushtron detyren e saj me maksimumin e mundshem dhe ne kohe vitin e fundit zgjedhor 2009 me cilesi dhe standarde ndersa Parlamenti i jep asaj instrumentin kryesor te operimit ligjin ne rastin me te mire vetem disa muaj para dites se zgjedhjeve Aktiviteti dhe celesi i suksesit te punes te Komisionit Qendror te Zgjedhjeve eshte i varur ne menyre thelbesore me te ashtuquajturen infrastrukture ligjore zgjedhore sa me cilesore sa me ne konsultim me te dhe sa me shpejt ti japim ligjin KQZ-se aq me cilesore ne forme dhe permbajtje do te jene zgjedhjet Startin e kemi te perbashket jo vetem si parti politike individualisht por edhe i gjithe spektri politik brenda dhe jashte Kuvendit jane rekomandimet e OSCEODIHR-it tashme te gjithepranuara publikisht Sot ne jemi dhe kjo jo per fajin e shumices ne thyerje te praktikave me te mira sepse duhet te miratojme ligj te pakten nje vit para dates se zgjedhjeve nderkohe qe zgjedhjet vendore 2011 nuk jane larg Fatkeqesisht kjo nuk ndodh ndaj edhe me te drejte shtrohet pyetja se vertet nuk rreshtim se kerkuari standarde por a japim gje konkretisht dhe si kontribuojme per realizmin e tyre