Zgjidhja evropiane, ri-varsia
Nga nj janari i ktij viti udhheqjen e Bashkimit Evropian e ka marr Sllovenia dhe si sfid kryesore t presidencs s saj ka prezantuar zgjidhjen e statusit t Kosovs. Sllovenia, nj shtet q dikur ka bashkjetuar me Kosovn n ish Jugosllavi njeh me mir se do vend tjetr i BE-s problemin e Kosovs. Por, edhe pse e njohin zanafilln e problemit t Kosovs, politikant slloven kohve t fundit kan
deklarata kontradiktore, q i paraqet t hutuar dhe t pasigurt n qasjen e tyre ndaj Kosovs.
Qasja e diplomacis sllovene n gjashtmujorin e udhheqje s saj sikur dshiron t orientohet drejt nj politik t mos-prishjes as me shqiptart dhe as me serbt, e q sht shum e vshtir t jesh mir me t dy palt. Ose do ta njohsh Kosovn shtet dhe do t prishesh me serbt, ose nuk do ta njohsh pavarsin e Kosovs dhe do t prishesh me shqiptart.
Para se Sllovenia t marr kryesimin e BE-s, politikant e saj kan
deklarata t cilave nuk u sht kushtuar vmendje e duhur nga institucionet e Kosovs; sht krijuar bindja n Kosov, si edhe herve t kaluara, se do gj q ka t bj me pavarsin e Kosovs sht e kryer. Nga pafuqia politike pr ti ven n jet vendimet e mdha, Sllovenia synon q sa i prket statusit t Kosovs t merret me shtjet teknike deri n korrik, kur edhe e prfundon udhheqjen; do t thot gjetje e arsyeve t ndryshme pr ta zvarrit vendimin, e q pastaj tia ler pataten e skuqur n dor Francs pr ta ftohur. Por, edhe nse Sllovenis i duhet doemos t flas n emr t BE-s para nj korrikut, ajo sigurisht se do t deklarohet pro pavarsis s Kosovs sipas pakos s Ahtisarit, por me disa ndrhyrje.
Me rastin e implementimit t pakos s Ahtisarit, sllovent do t mundohen t vejn n jet edhe propozimin e
me hert nga z. Rupel, Ahtisar Plus. Kjo zgjidhje pr shqiptart do t thot pavarsi, (Pakoja e Ahtisarit), ndrsa pr serbt njohje e nj pavarsie apo autonomie t lart pr pjesn veriore t Kosovs, (Plusi). Sllovenia nuk e ka prjashtuar ndarjen e Kosovs kategorikisht; n kt linj kujtojeni deklaratn e ish Presidentit Milan Kuanit. Ajo tani vetm po krkon aleat n pjesn perndimore pr ta mbshtetur iden e saj. Ky propozim sht n linjn e propozimeve q tani qarkullojn, se sikur q Beogradi duhet t pajtohet me iden se nuk do t mund ta kontrolloj dhe qeveris m Kosovn, ashtu edhe Prishtina duhet t pajtohet se nuk do t mund ta qeveris m pjesn veriore t Kosovs.
N kontinuitet t udhheqjes, Sllovenia me shum se udhheqse e vrtet e BE-s, po prezantohet si nj kryesuese transitore nga Italia tek Franca. Italia, ani pse zyrtarisht e ka hedhur posht ndarjen e Kosovs, megjithat Kryetari i Grupit Ndrkombtar pr Ballkanin Perndimor, Xhuliano Amato, ka krkuar q pjess veriore ti njihet nj status i ngjashm me at t Triestes. Nj zgjidhje t ngjashme pr pjesn veriore, status si t Sllavonis Lidnore, ka krkuar edhe Ministri i Jashtm i Suedis, Karl Bild. Kto propozim-zgjidhje alternative shikohen si mundsi kompromisi mes shqiptarve dhe serbve dhe jan pjes e filozofis politike evropiane t zgjidhjes s statusit t Kosovs, q t mos ket as humbs dhe as fitues.
Franca, si pasuese e Sllovenis, shikohet si vend q mund ti bind shqiptart, se zgjidhja e z. Rupel nuk sht e keqe. Si argument Franca do t prdor faktin, se ka qen shum aktive n iden se Kosova duhet t jet e pavarur, prandaj nuk ka asgj t keqe nse edhe pjess veriore i jepet nj status i till brenda kufijve t Kosovs.
Ministri i Jashtm i Sllovenis Dimitrije Rupel para se ta marr kryesimin e BE-s deklaronte se BE-ja nuk po angazhohet pr statusin e Kosovs, por pr vendosjen e Misionit t saj n Kosov. Se nuk po bisedohet pr statusin prfundimtar u deklarua n nj shkrim autorial edhe vet Shefi pr Politik t Jashtme dhe Siguri i BE-s, Javier Solana. Z. Solana shkruan se ky vit (2007) ishte nj vit n t cilin Kosova, bashk me partnert ndrkombtar, ka ndrmarr hapat vendimtar drejt nj vendimi pr statusin e saj t ardhshm....dhe mund ta presim 2008-n si vit n t cilin ai do t arrihet. Ather, far na qenka gjith ky pompozitet propagandistik dhe padurim politik pr ta shpallur pavarsin e Kosovs tani?
Edhe pse duket se nuk ka dilem q fjala pavarsi do t thuhet n Kuvendin e Kosovs, pyetja q na prcjell sht, sa e pavarur do t jet Kosova? Ne do ta shpallim apo do bjm pavarsin? Deklarimi i shpalljes s pavarsis me shum se pavarsi e Kosovs, duket se do t jet nj vazhdim i mbajtjes s shqiptarve n rrugn e politiks evropiane pr ta mundsuar implementimin e statusit t ardhshm nn udhheqjen e Misionit t BE-s. Situata sht pikrisht ajo far kishim shkruar m hert, se Kosovs me par do ti ofrohet nj pavarsi n perspektiv, sesa pavarsi e vrtet. Kjo gjendje i ngjan me shum vazhdimit t opiumit pr shqiptart para se ata t zgjohen.
Ideja se nuk do t ket status prfundimtar pranohet edhe nga zyrtar t lart t BE-s, t cilt situatn e tanishme n Kosov e paraqesin si prgatitje t gjendje s re transitore, kalim nga UNMIK-u tek EUMIK-u dhe jo si nj status prfundimtar juridiko-politik q Kosovn do ta identifikonte si shtet; derisa nuk jemi antar t OKB-s, OSBE-s, etj, nuk mund t themi se jemi shtet i pavarur. Shum qart kt e tha vet Kryeministri i Sllovenis, Janez Jansha, sipas t cilit n vende t pavarura nuk drgohen misione t siguris. N Kosov po vendoset, prve misionit t siguris-policia, ai i politiks s jashtme, i ekonomis dhe sigurisht q do t mbes edhe ai i NATO-ja, mbrojtja. T gjith kta resor q t identifikojn si shtet do t mbesin nn kompetencat e BE-s edhe me tej dhe sht treguesi m i qart se Misioni i ri i BE-s do t ket kompetenca edhe me t mdha se UNMIK-u, por tani n nj Kosov t (pa) varur.
Duke e marr si t sigurt vendimin e vendosjes s Misionit t BE-s n Kosov, bashksia ndrkombtare tek shqiptart po krijon nj lloj varsi psikologjike dhe po na paraqet si t paaft pr t funksionuar dhe punuar si t pavarur. Kjo varsi e lidershipit politik vendor prball bashksis ndrkombtare, prve q i nxjerr kta t fundit t paaft dhe naiv prball t parve, i paraqet po ashtu edhe si politikan q friksohen t marrin mbi vete iniciativa t pavarura politike, t cilat do t dshmonin fuqin e tyre udhheqse.
Megjithat, para se t vendosjet Misioni i BE-s n Kosov, sht menduar nga lidershipi politik i Kosovs pyetja, e cila do t duhej ti drejtohej udhheqjes s BE-s. Ju zotrinj, q tani e dini se kur dhe si do ta vendosni Misionin tuaj n Kosov, e keni menduar mnyrn se kur dhe si do t dal nga Kosova ky Mision? Pra, a ka BE-ja strategji dalse t Misionit t saj nga Kosova? Nuk sht qllimi ktu q t prezantohemi, se jemi kundr apo pro Misionit t BE-s. Prgjigjja n kt pyetje nga ana e BE-s do t na tregoj me s miri prapavijn e ides s vendosjes s Misionit n Kosov dhe do ta bj t qart, se cila do t jet pozita e Kosovs n marrdhniet ndrkombtare.
Fillimisht prgjigja n kt pyetje duket e parndsishme, si dukej edhe ather kur u miratua Rezoluta 1244; e cila tani na del si pengesa kryesore, por thuhet se dreqi fshihet n detaje. Kjo mosvmendje e tanishme mund ta sjell Kosovn, pas disa viteve, prsri n pat-potezin e vitit 2007/08. Ndoshta, prgjigja e BE-s mund t jet, se ne po hyjm tani n Kosov, por, se kur dhe si do t dalim nga ktu flasim pas 12 viteve apo n vitin 2020, koh e cila sht prfol me hert si mundsia me reale pr tu definuar statusi prfundimtar i Kosovs. Deri ather mendohet se Kosova dhe Serbia do ti relaksojn raportet dhe do t jen gati pr t hyr n BE, gj q nuk do t ket nevoj fare t flitet pr status prfundimtar.
Por, prfundimisht ksaj politike ndrkombtare me dy tehe, pr t ardhmen e statusit t Kosovs, do t duhej ti kundrvihej qart e me argumente lidershipi kosovar dhe t shpjegohet, se pse nuk mund t pranohet m as nj fund me barazim apo pat-petz politik mes Kosovs dhe Serbis?! Kjo gjendje nuk mund t ket prfundim me rezultat t barabart dhe se dikush duhet t humb, kjo sht e qart. Nuk ka zgjidhje q t identifikon edhe si shtet t pavarur, e edhe si t varur. Kosova ose do t pavarsohet realisht n kta muaj, ose do t rivarsohet prsri, e gjasat reale jan q t ndodh e dyta.
deklarata kontradiktore, q i paraqet t hutuar dhe t pasigurt n qasjen e tyre ndaj Kosovs.
Qasja e diplomacis sllovene n gjashtmujorin e udhheqje s saj sikur dshiron t orientohet drejt nj politik t mos-prishjes as me shqiptart dhe as me serbt, e q sht shum e vshtir t jesh mir me t dy palt. Ose do ta njohsh Kosovn shtet dhe do t prishesh me serbt, ose nuk do ta njohsh pavarsin e Kosovs dhe do t prishesh me shqiptart.
Para se Sllovenia t marr kryesimin e BE-s, politikant e saj kan
deklarata t cilave nuk u sht kushtuar vmendje e duhur nga institucionet e Kosovs; sht krijuar bindja n Kosov, si edhe herve t kaluara, se do gj q ka t bj me pavarsin e Kosovs sht e kryer. Nga pafuqia politike pr ti ven n jet vendimet e mdha, Sllovenia synon q sa i prket statusit t Kosovs t merret me shtjet teknike deri n korrik, kur edhe e prfundon udhheqjen; do t thot gjetje e arsyeve t ndryshme pr ta zvarrit vendimin, e q pastaj tia ler pataten e skuqur n dor Francs pr ta ftohur. Por, edhe nse Sllovenis i duhet doemos t flas n emr t BE-s para nj korrikut, ajo sigurisht se do t deklarohet pro pavarsis s Kosovs sipas pakos s Ahtisarit, por me disa ndrhyrje.
Me rastin e implementimit t pakos s Ahtisarit, sllovent do t mundohen t vejn n jet edhe propozimin e
me hert nga z. Rupel, Ahtisar Plus. Kjo zgjidhje pr shqiptart do t thot pavarsi, (Pakoja e Ahtisarit), ndrsa pr serbt njohje e nj pavarsie apo autonomie t lart pr pjesn veriore t Kosovs, (Plusi). Sllovenia nuk e ka prjashtuar ndarjen e Kosovs kategorikisht; n kt linj kujtojeni deklaratn e ish Presidentit Milan Kuanit. Ajo tani vetm po krkon aleat n pjesn perndimore pr ta mbshtetur iden e saj. Ky propozim sht n linjn e propozimeve q tani qarkullojn, se sikur q Beogradi duhet t pajtohet me iden se nuk do t mund ta kontrolloj dhe qeveris m Kosovn, ashtu edhe Prishtina duhet t pajtohet se nuk do t mund ta qeveris m pjesn veriore t Kosovs.
N kontinuitet t udhheqjes, Sllovenia me shum se udhheqse e vrtet e BE-s, po prezantohet si nj kryesuese transitore nga Italia tek Franca. Italia, ani pse zyrtarisht e ka hedhur posht ndarjen e Kosovs, megjithat Kryetari i Grupit Ndrkombtar pr Ballkanin Perndimor, Xhuliano Amato, ka krkuar q pjess veriore ti njihet nj status i ngjashm me at t Triestes. Nj zgjidhje t ngjashme pr pjesn veriore, status si t Sllavonis Lidnore, ka krkuar edhe Ministri i Jashtm i Suedis, Karl Bild. Kto propozim-zgjidhje alternative shikohen si mundsi kompromisi mes shqiptarve dhe serbve dhe jan pjes e filozofis politike evropiane t zgjidhjes s statusit t Kosovs, q t mos ket as humbs dhe as fitues.
Franca, si pasuese e Sllovenis, shikohet si vend q mund ti bind shqiptart, se zgjidhja e z. Rupel nuk sht e keqe. Si argument Franca do t prdor faktin, se ka qen shum aktive n iden se Kosova duhet t jet e pavarur, prandaj nuk ka asgj t keqe nse edhe pjess veriore i jepet nj status i till brenda kufijve t Kosovs.
Ministri i Jashtm i Sllovenis Dimitrije Rupel para se ta marr kryesimin e BE-s deklaronte se BE-ja nuk po angazhohet pr statusin e Kosovs, por pr vendosjen e Misionit t saj n Kosov. Se nuk po bisedohet pr statusin prfundimtar u deklarua n nj shkrim autorial edhe vet Shefi pr Politik t Jashtme dhe Siguri i BE-s, Javier Solana. Z. Solana shkruan se ky vit (2007) ishte nj vit n t cilin Kosova, bashk me partnert ndrkombtar, ka ndrmarr hapat vendimtar drejt nj vendimi pr statusin e saj t ardhshm....dhe mund ta presim 2008-n si vit n t cilin ai do t arrihet. Ather, far na qenka gjith ky pompozitet propagandistik dhe padurim politik pr ta shpallur pavarsin e Kosovs tani?
Edhe pse duket se nuk ka dilem q fjala pavarsi do t thuhet n Kuvendin e Kosovs, pyetja q na prcjell sht, sa e pavarur do t jet Kosova? Ne do ta shpallim apo do bjm pavarsin? Deklarimi i shpalljes s pavarsis me shum se pavarsi e Kosovs, duket se do t jet nj vazhdim i mbajtjes s shqiptarve n rrugn e politiks evropiane pr ta mundsuar implementimin e statusit t ardhshm nn udhheqjen e Misionit t BE-s. Situata sht pikrisht ajo far kishim shkruar m hert, se Kosovs me par do ti ofrohet nj pavarsi n perspektiv, sesa pavarsi e vrtet. Kjo gjendje i ngjan me shum vazhdimit t opiumit pr shqiptart para se ata t zgjohen.
Ideja se nuk do t ket status prfundimtar pranohet edhe nga zyrtar t lart t BE-s, t cilt situatn e tanishme n Kosov e paraqesin si prgatitje t gjendje s re transitore, kalim nga UNMIK-u tek EUMIK-u dhe jo si nj status prfundimtar juridiko-politik q Kosovn do ta identifikonte si shtet; derisa nuk jemi antar t OKB-s, OSBE-s, etj, nuk mund t themi se jemi shtet i pavarur. Shum qart kt e tha vet Kryeministri i Sllovenis, Janez Jansha, sipas t cilit n vende t pavarura nuk drgohen misione t siguris. N Kosov po vendoset, prve misionit t siguris-policia, ai i politiks s jashtme, i ekonomis dhe sigurisht q do t mbes edhe ai i NATO-ja, mbrojtja. T gjith kta resor q t identifikojn si shtet do t mbesin nn kompetencat e BE-s edhe me tej dhe sht treguesi m i qart se Misioni i ri i BE-s do t ket kompetenca edhe me t mdha se UNMIK-u, por tani n nj Kosov t (pa) varur.
Duke e marr si t sigurt vendimin e vendosjes s Misionit t BE-s n Kosov, bashksia ndrkombtare tek shqiptart po krijon nj lloj varsi psikologjike dhe po na paraqet si t paaft pr t funksionuar dhe punuar si t pavarur. Kjo varsi e lidershipit politik vendor prball bashksis ndrkombtare, prve q i nxjerr kta t fundit t paaft dhe naiv prball t parve, i paraqet po ashtu edhe si politikan q friksohen t marrin mbi vete iniciativa t pavarura politike, t cilat do t dshmonin fuqin e tyre udhheqse.
Megjithat, para se t vendosjet Misioni i BE-s n Kosov, sht menduar nga lidershipi politik i Kosovs pyetja, e cila do t duhej ti drejtohej udhheqjes s BE-s. Ju zotrinj, q tani e dini se kur dhe si do ta vendosni Misionin tuaj n Kosov, e keni menduar mnyrn se kur dhe si do t dal nga Kosova ky Mision? Pra, a ka BE-ja strategji dalse t Misionit t saj nga Kosova? Nuk sht qllimi ktu q t prezantohemi, se jemi kundr apo pro Misionit t BE-s. Prgjigjja n kt pyetje nga ana e BE-s do t na tregoj me s miri prapavijn e ides s vendosjes s Misionit n Kosov dhe do ta bj t qart, se cila do t jet pozita e Kosovs n marrdhniet ndrkombtare.
Fillimisht prgjigja n kt pyetje duket e parndsishme, si dukej edhe ather kur u miratua Rezoluta 1244; e cila tani na del si pengesa kryesore, por thuhet se dreqi fshihet n detaje. Kjo mosvmendje e tanishme mund ta sjell Kosovn, pas disa viteve, prsri n pat-potezin e vitit 2007/08. Ndoshta, prgjigja e BE-s mund t jet, se ne po hyjm tani n Kosov, por, se kur dhe si do t dalim nga ktu flasim pas 12 viteve apo n vitin 2020, koh e cila sht prfol me hert si mundsia me reale pr tu definuar statusi prfundimtar i Kosovs. Deri ather mendohet se Kosova dhe Serbia do ti relaksojn raportet dhe do t jen gati pr t hyr n BE, gj q nuk do t ket nevoj fare t flitet pr status prfundimtar.
Por, prfundimisht ksaj politike ndrkombtare me dy tehe, pr t ardhmen e statusit t Kosovs, do t duhej ti kundrvihej qart e me argumente lidershipi kosovar dhe t shpjegohet, se pse nuk mund t pranohet m as nj fund me barazim apo pat-petz politik mes Kosovs dhe Serbis?! Kjo gjendje nuk mund t ket prfundim me rezultat t barabart dhe se dikush duhet t humb, kjo sht e qart. Nuk ka zgjidhje q t identifikon edhe si shtet t pavarur, e edhe si t varur. Kosova ose do t pavarsohet realisht n kta muaj, ose do t rivarsohet prsri, e gjasat reale jan q t ndodh e dyta.