Zoti dhe arkeologjia ne lufte

Meka qyteti ku jane shkaterruar qendrat arkeologjike

Nga Daily Telegraph

Dejvid Kenedi profesor i historise se lashtesise ne Universitetin e Australise Perendimore duke perdorur programin e Google Earth ka mundur te vendose ne harte 1977 qendra te mundshme arkeologjike 1082 nga te cilat jane gure varri ne forme loti.

Rreth 2000 qendrat arkeologjike jane te vendosura ne Arabine Saudite nje vend ku nuk mund te kesh qasje lehtesisht thote profesori australian.

Me heret perdorimi i imazheve satelitore eshte shfrytezuar per zbulimin e disa qendrave arkeologjike te kohes romake ne Britani apo disa vendbanime maja ne Belize.

Megjithate pak arkeologe kane pasur qasje ne Arabine Saudite vend qe per nje kohe te gjate ka qene armiqesor ndaj arkeologjise. Kleriket e vijes se ashper ne kete vend i tremben faktit se vemendja e opinionit mund te fokusohet ne qyteterimet qe jane zhvilluar ne kete pjese para ardhjes se islamit.

Ne kete fryme kemi pare shkaterrimin e 90 per qind te qendrave arkeologjike ne qytetet e shenjta myslimane te Mekes dhe Medines. Projekte ne vlere prej 13 miliarde dollaresh jane zhvilluar gjate dhjete viteve te fundit ne keto dy qytete projekte ku jane shkaterruar qendra arkeologjike per te ndertuar hotele e parkingje ne menyre qe te perballohen vizitoret gjate haxhit.

Historia eshte rrenuar me buldozere per nje vend-parkimi thote Sami Angaui ekspert i arkitektures arabe.

Tetorin e kaluar kleriket perseriten thirrjet per te shkaterruar vendbanime qe i perkasin periudhes para-islame. Monarkia saudite ne vitet e fundit duket se nuk i ka degjuar shume kleriket. Ne bashkepunim me arkeologet franceze po punohet ne rrenojat e qytetit 2000-vjecar te Maidan Salehit ku jane kufijte jugore te qyteterimit Nabatean.

Princi saudit Sulltan bin Salman astronauti i pare saudit ka luajtur nje rol kyc ne lehtesimin e kufizimeve ne fushen e arkeologjise. Muzeumet ne Arabine Saudite tani kane filluar te ekspozojne deshmi nga antikiteti perfshire dhe skulptura ne bronz te Herkulit dhe Apollonit. Skulpturat me modele femerore ende nuk lejohen ne muzeume.

Kufizimet ne fushen e arkeologjise behen me te ashpra kur prekin drejtperdrejt ceshtjet fetare. Ende eshte e ndaluar per publikun qasja ne rrenojat e nje kishe te lashtesise te zbuluar ne vitin 1986.