Donald Trump ka thënë se po e shqyrton me forcë largimin e SHBA-së nga aleanca e NATO-s, në një intervistë me The Telegraph.
Sipas Nenit 13 të Traktatit të NATO-s, çdo vend që kërkon të largohet nga aleanca “mund të pushojë së qeni palë një vit pasi të jetë dhënë njoftimi i denoncimit”.
Ky njoftim duhet t’i jepet SHBA-së, kështu që është e paqartë se si do të funksiononte kjo nëse vetë SHBA-ja do të përpiqej të largohej, transmeton Telegrafi.
“Pasi Traktati të ketë qenë në fuqi për njëzet vjet, çdo palë mund të pushojë së qeni palë një vit pasi njoftimi i denoncimit t’i jetë dhënë qeverisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, e cila do t’i informojë qeveritë e palëve të tjera për depozitimin e çdo njoftimi denoncimi”.
Asnjë vend nuk është larguar nga NATO deri më tani që nga krijimi i saj në vitin 1949.
Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm aktual i NATO-s, tha se bota ishte më mirë pasi SHBA-të dhe Izraeli vranë udhëheqësin suprem të Iranit në fillim të luftës – por mungesa e veprimit të aleancës e ka zemëruar Trumpin.
Çfarë thotë ligji amerikan – dhe qëndrimi në ndryshim i Rubios?
Ligji amerikan thotë se asnjë president nuk mund të tërhiqet nga një aleancë ndërkombëtare pa miratimin e Kongresit.
Legjislacioni i miratuar në ligj nën presidencën e Joe Biden në vitin 2024 tha se çdo vendim presidencial për të dalë nga NATO duhet të ketë ose miratimin e dy të tretave të Senatit, ose të autorizohet përmes një akti të Kongresit.
Një nga autorët e këtij ligji ishte Marco Rubio, i cili tani është Sekretari i Shtetit.
Pasi kolegët e tij në Senat mbështetën idenë në vitin 2023, Rubio tha: “Mirënjohës kolegët e mi në Senat miratuan këtë amendament, i cili do të siguronte që presidentët aktualë dhe të ardhshëm të SHBA-së nuk mund të largohen nga NATO pa debat dhe shqyrtim rigoroz nga Kongresi i SHBA-së me kontributin e popullit amerikan”.
Mund të thuhet me të drejtë se Rubio ka qenë në një udhëtim politik, pasi ai ka kaluar nga kritika ndaj pjesës më të madhe të karrierës së Trump në presidencën e tij të parë, në drejtimin e politikës së tij të jashtme.
Në 24 orët e fundit, ishte një intervistë e Rubios në Fox News ajo që rindezi debatin rreth anëtarësimit të SHBA-së në NATO, në të cilën ai pyeti se cili ishte qëllimi i anëtarësimit amerikan nëse nuk mund të përdorte bazat evropiane ose të priste mbështetje evropiane në sulmet e saj ndaj Iranit.
“Nëse NATO është vetëm për ne që mbrojmë Evropën nëse ata sulmohen, por ata që na mohojnë të drejtat e bazave kur kemi nevojë për to, kjo nuk është një marrëveshje shumë e mirë. Është e vështirë të qëndrosh i angazhuar në këtë”, Rubio i tha Fox.
Në intervistën e tij të mëvonshme me The Telegraph, në të cilën ai sugjeroi se po mendonte të tërhiqte NATO-n, Trump tha se ishte “i kënaqur” që Rubio bëri komentet.
Pra, a mund të largohet SHBA thjesht nga aleanca nëse Trump e urdhëron?
Përgjigja e shkurtër është se nuk e dimë me siguri. Por ekspertët ligjorë kanë paralajmëruar se Trump mund të përpiqet të anashkalojë rregullin e Kongresit (të cilin Rubio ndihmoi ta sillte) duke cituar autoritetin presidencial mbi politikën e jashtme, raportoi Politico.
