Cili vend e mirëpret i pari Vitin e Ri dhe cili i fundit?

TIRANË, 31 dhjetor /ATSH/- Vende anembanë botës po përgatiten të mirëpresin Vitin e Ri. Cili vend e mirëpret i pari Vitin e Ri dhe cili i fundit?, sipas “National Geographic”.

Çdo ditë në Tokë zgjat afërsisht 24 orë. Por, në natën e Vitit të Ri, duhet pak më shumë kohë se kaq për të mbyllur ditën e fundit të vitit dhe për të filluar ditën e re.

Kjo për shkak të një çudie të Vijës Ndërkombëtare të Datës (VND) – një vijë imagjinare -pikës zyrtare të fillimit dhe mbarimit të çdo dite.

Ideja e vijës së datës u prezantua në një konferencë në vitin 1884.

Vija Ndërkombëtare e Datës ndjek afërsisht meridianin e 180-të nga veriu në jug përmes mesit të Oqeanit Paqësor.

Ajo ndodhet në gjysmën e botës nga meridiani kryesor, i cili kalon Greenwich, Angli, në Britaninë e Madhe.

Vendet janë të lira të vendosin se në cilën anë të Vijës Ndërkombëtare të të dhënave duan të jenë – duke rezultuar në një vijë që përkulet midis Polit të Veriut dhe atij të Jugut.

Aktualisht janë në përdorim 38 kohë lokale, disa prej të cilave ndryshojnë nga Koha Universale e Koordinuar (UTC) me rritje prej 30 ose 45 minutash në vend të një ore.

Nëse koha do të llogaritej sipas UTC-së, do të duheshin 25 orë që të gjitha vendet e banuara në Tokë të kalonin një ditë.

Më poshtë renditen vendet e para dhe të fundit që festojnë Vitin e ri:

Vendi i parë që feston Vitin e ri 

Vendet e para që mirëpresin Vitin e Ri janë Ishulli Kiritimati dhe një varg prej 10 atolesh të tjerë, kryesisht të pabanuar në Oqeanin Paqësor qendror.

Një nga 33 ishujt që përbëjnë Republikën e Kiribatit, Kiritimati ndodhet pothuajse direkt në jug të Havait, brenda të njëjtës vijë gjatësie gjeografike – por feston Vitin e Ri një ditë të plotë më herët.

Ky është një zhvillim relativisht i kohëve të fundit. Vija Ndërkombëtare e Datës dikur kalonte nëpër Kiribatin, që do të thotë se dita mund të jetë e ndryshme në varësi – nëse ndodheni në një nga ishujt më perëndimorë apo më lindorë të vendit.

Por në vitin 1995, Kiribati e zhvendosi Vijën e Datës në mënyrë që të gjithë ishujt e tij të festonin të njëjtën ditë në të njëjtën kohë – dhe të fitonin një fluks turistësh që dëshironin të ishin të parët që do të festonin mijëvjeçarin e ri.

Vendi i fundit që feston Vitin e ri 

Vendet e fundit të banuara që festojnë Vitin e ri janë ishujt e Niue dhe Samoa Amerikane në jugperëndim të Kiribatit në Paqësorin Jugor.

Dita teknikisht përfundon një orë më vonë në territoret amerikane të Ishullit Baker dhe Ishullit Howland, por të dy janë të pabanuar.

Gjithashtu, Samoa (mos u ngatërroni me Samoan Amerikane) dikur ishte një nga vendet e fundit që festonte Vitin e Ri – deri në vitin 2011, kur vendi vendosi të ndryshonte zonat kohore për t’u përshtatur me partnerët e saj tregtarë Australinë dhe Zelandën e Re.

Pas ndryshimit, Samoa kaloi Vijën Ndërkombëtare të Datës për t’u bërë një nga vendet e para që feston Vitin E Ri.

Shumë çudira të zonave kohore

Por ka edhe shumë çudira të zonave kohore larg Vijës Ndërkombëtare të Datës.

Kina, për shembull, ka vetëm një zonë kohore edhe pse gjeografikisht vendi mund të ketë deri në pesë.

I gjithë vendi zyrtarisht respekton kohën e Pekinit – gjë që ka rezultuar në një shqetësim për qytete si Urumqi, i cili ndodhet 2,000 milje në perëndim të kryeqytetit.

Atje, dielli mund të mos lindë deri në orën 10:00 të mëngjesit, sipas orës së Pekinit.

Kjo gjithashtu do të thotë që nëse kaloni kufirin perëndimor të Kinës në natën e Vitit të Ri, mund t’ju duhet ta ktheni orën tuaj deri në tre orë e gjysmë prapa.

Pse gjysmë ore? Kjo pasi disa vende anembanë botës – përfshirë Afganistanin, Indinë dhe Burmën – përdorin devijime prej gjysmë ore ose çerek ore nga koha standarde.

Si e feston Antarktida Vitin e Ri?

Ndërkohë, Antarktida mund të duket sikur shtrihet në të gjitha zonat kohore.

Por, kjo është larg realitetit në terren. Çdo stacion kërkimor i shpërndarë në të gjithë kontinentin vëzhgon kohën e vendit që e ofron atë – që do të thotë se Stacioni McMurdo është në kohën e Zelandës së Re (UTC+12) dhe Palmer është në kohën e Kilit (UTC-3).

Por në fund të fundit, ora nuk ka shumë rëndësi në Polin e Jugut. Kur ka një ditë dhe një natë gjashtëmujore, koha është vërtet arbitrare. //a.i/