Para për të blerë paqen…/ Shtojca sekrete e planit të Trump për Ukrainën
Nga La Repubblica –
Ata që e kanë lexuar e përshkruajnë si “një Jaltë të re”, duke iu referuar marrëveshjes së vitit 1945 për ndarjen e Europës, ose si një version sllav i “Rivierës së Gazës”, projektit amerikan për të shndërruar Rripin e Gazës në një resort turistik gjigant. Ajo që dihet me siguri është se plani i paqes për Ukrainën, i paraqitur nga administrata Trump në Kiev dhe Moskë, përmban një shtojcë sekrete; dhe se negociatorët e Shtëpisë së Bardhë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner (dhëndri i presidentit), kanë nisur ta diskutojnë atë të mërkurën në një telefonatë me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, ku mori pjesë edhe Larry Fink, drejtori ekzekutiv i BlackRock, kompania më e madhe e investimeve në botë. Bisedime që Zelensky i ka përshkruar si “produktive”.
Detajet e para të shtojcës, të zbuluara nga Wall Street Journal, përmbysin rrënjësisht gjysmë shekulli politikë amerikane ndaj Rusisë. Nga njëra anë, ato kthejnë përmbys përpjekjen për ta shkëputur Europën nga varësia energjetike ndaj Moskës, varësi që, sipas një votimi të fundit të Parlamentit të Strasburgut, duhet të përfundojë brenda dy vitesh, duke rihapur rubinetat e gazit dhe furnizimet me naftë ruse drejt kontinentit, dhe kështu duke mbushur arkën e Kremlinit me kapital perëndimor jetik për ekonominë dhe industrinë e tij ushtarake.
Nga ana tjetër, ato do të vinin 200 miliardë dollarët e rezervave ruse, aktualisht të ngrira në banka europiane, në dispozicion të një fondi për rindërtimin ekonomik të Ukrainës, të menaxhuar dhe fuqizuar nga financa dhe biznesi amerikan, në vend që ato fonde të përdoren për të forcuar armatimet e Kievit, siç kishin propozuar deri tani liderët europianë.
Përveç kësaj, shtojca sekrete parashikon investime masive amerikane në Rusi për nxjerrjen e materialeve të çmuara nga mineralet e rralla dhe për zhvillimin energjetik përmes shpimeve të naftës në Arktik.
Shuma totale e këtij fluksi parash, mes fondeve ruse të shkrira dhe investimeve amerikane, mund të arrijë në 800 miliardë dollarë, shkruan gazeta e Wall Street. E përbërë nga faqe të veçanta për çdo propozim, shtojca paraqet si strategji për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë një vizion të ngjashëm me atë për Gazën: të mbështetesh te biznesi, jo te diplomacia. T’u ofrosh Kievit dhe Moskës një mal me para si karrem për të arritur një kompromis mbi pikat më të vështira të negociatave: çështjen territoriale, pra kërkesën e Vladimir Putin për tërheqjen e Ukrainës nga zonat e Donbasit që ende kontrollohen nga Kievi, dhe çështjen e garancive të sigurisë që Perëndimi do t’i jepte Ukrainës për ta mbrojtur nga kërcënimet e ardhshme ruse.
Si Zelensky, ashtu edhe Putin kanë qenë deri tani të palëkundur për të dyja. Disa aspekte të nismës janë padyshim shumë ambicioze, përfshirë idenë për të krijuar në Ukrainë një seri “data centers” gjigantë, qendra arkivimi dhe shpërndarjeje të të dhënave dixhitale, të furnizuar nga centrali bërthamor i Zaporizhzhias, i cili aktualisht kontrollohet nga trupat ruse.
Por shtojca, duke u mbështetur te ndërvarësia energjetike dhe ndarja e aktiviteteve ekonomike, do ta detyronte Europën të përmbyste qëndrimin e dekadës së fundit ndaj Rusisë, në praktikë, ta pranonte Putinin me krahë hapur në arenën perëndimore. Të kesh besim deri në këtë pikë te autokrati që ka pushtuar Ukrainën mund të duket i rrezikshëm për shumë liderë europianë. Ndoshta për këtë është shprehur kancelari gjerman Friedrich Merz, pas takimit të së hënës në Londër me kryeministrin britanik Keir Starmer, presidentin francez Emmanuel Macron dhe Zelensky, kur u shpreh “skeptik ndaj planit amerikan”. Sipas presidentit ukrainas, megjithatë, në plan “ka shumë ide që, me qasjen e duhur, mund të funksionojnë”, siç vëren sot Financial Times.
Karuseli i konsultimeve po përshpejtohet: sot është planifikuar një telefonatë mes Witkoff dhe liderëve europianë; këta të fundit pritet të takohen sërish të dielën dhe të hënën në Paris dhe Berlin, me Witkoff dhe Kushner të pranishëm me videokonferencë. Trump po shtyn për një marrëveshje “para Krishtlindjes”. Nëse nisma do të funksiononte, dhurata nën pemë do të ishin qindra miliarda dollarë. “Rroga si të menaxherëve të Silicon Valley për të gjithë”, komenton Wall Street Journal. Nëse paqja nuk mund të arrihet me negociata, duket se sugjeron shtojca sekrete, mund të provohet të blihet.