3K-t q sna u ndan
3K-t (krizat, kishat dhe kryqet) nuk i jan ndar Maqedonis q nga pavarsimi i saj nga Jugosllavia. Sidomos pas 2001-shit, kto tashm jan
pjes e prditshmris son. Nuk ka dit q nuk prjetojm ndonj kriz apo nuk ndrtojm ndonj kryq apo kish.
Krizat, q tashm i jan
kronike Maqedonis deri diku jan t kuptueshme. T paktn kan nj sqarim logjik. Jemi nj shoqri e przier multietnike, multikulturore dhe multifetare me probleme t mbartura nga e kaluara, me nj kultur jo edhe aq t avancuar demokratike, n vend t politikave q zgjidhin probleme ndjekim politika populiste, nuk dim edhe aq t bjm kompromise dhe n kto rrethana krizat jan t paevitueshme.
Tani, punn e krizave e kuptuam, por kjo puna e kryqeve dhe kishave, sht ky fenomen dhe ku sht e keqja te ndrtimi i kryqeve dhe kishave?! Si dihet, ato jan simbole t nj feje, t cilt duhet respektuar po aq sa respektojm simbolet e fes ton dhe ky sht edhe urdhr i fes t cils i prkasim, apo jo?
I gjith problemi ekziston te mnyra, arsyeja, koha dhe sasia. Fenomeni i ndrtimit me shumic t kryqeve dhe kishave n vende t ekspozuara sht paraqitur n vitin 2001. At koh, n majn e malit Vodno t Shkupit, me iniciativ t nj kshilli dhe me mbshtetjen e parezerv t qeveris s athershme u ndrtua Kryqi i Mijvjearit, i lart 86 metra me drita vezulluese q mund t shihet n largsi prej 80 kilometrash.
Ky objekt, t cilin me plot t drejt nj koleg i mi e quan gjiganti i shmtuar ose bukuria q vret, ka ashensorin elektrik pr t ngjitur njerzit n kt lartsi pr t pasur nj pamje t bukur nga lart t Shkupit dhe pr nga lartsia sht nj ndr simbolet m t larta n bot. Ky kryq, n vitin 2001, ather kur Maqedonia ishte n nj kriz t thell politike, ekonomike dhe sociale, i kushtoi shtetit rreth 2 milion euro.
Q ather e deri m sot, ndrtimi i kryqeve dhe kishave n maje kodrash skaj autostradave vazhdoi me hov aq t madh, sa q sot anash rrugs nacionale Strug-Shkup sheh m shum kryqe sesa do t shihje n Vatikan, ndrkoh q nuk duhet harruar se kjo zon sht e populluar me shumic shqiptare myslimane. Dhe sikur t mos mjaftonin kto, para disa javsh, qeveria jon morri vendim pr ndrtimin edhe t nj kishe n qendr t Shkupit, aty ku ishte shtpia e Nn Terezs. Derisa n bot, kto simbole t rndsishme kan qllime t humanizmit njerzor, kishat dhe kryqet e ndrtuara viteve t fundit n Maqedoni kan tendenc t qart shoviniste sllavo-ortodokse.
Parashtrohet pyetja, n funksion t kujt dhe kahit sht kjo? Pse qeveria ndjen nevojn t ndrtoj kryqe dhe kisha? Sa t harxhoj tr kt energji n polemika se a duhet ndrtuar apo jo kto objekte, pse nuk merret me zgjidhjen e problemeve q qytetart presin t zgjidhen dhe pr t ciln kan marr mandatin e qeverisjes nga populli?!
do institucion, organizat apo kompani ka t prcaktuar qart fushn e veprimit dhe, edhe logjikisht edhe ligjrisht sht e detyruar t veproj brenda kompetencave dhe fushs n t ciln ushtron aktivitet. Nuk ka gazet q bn operacione mjeksore e as spital q boton gazet, kjo pasi t dyja jan sektor t ndryshm dhe t dyja kan fush veprimesh t ndryshme. Keni par ju q nj qeveri e nj shteti laik modern, si pretendon t jet Maqedonia, t merret me ndrtime objektesh dhe simbolesh fetare? Dhe aq m shum kur ky shtet sht multietnik, multikulturor dhe multifetar? Pse, nuk ka institucione fetare t cilt duhet t merren me kt pun?
Un personalisht n Evrop nuk di nj shtet t ktill q merret me t gjitha (prve Vatikanit pr shkak t natyrs s vet), po pati ndonj shtet t ktij modeli andej nga Afrika at nuk e di. Por q shteti edhe t deklarohet se i prket modelit modern t qeverisjes, edhe t thot se jam laik dhe m pas t merr vendime pr ndrtime kryqesh dhe kishash nga buxheti i vet, kjo sht pr tu habitur. Qeveria me kto veprime sht
si kompani ndrtimesh, q duke shikuar volumin e ndrtimeve q kryen, i duhet ndryshuar statusin dhe shtuar edhe epitetin sh.a. (sh.a. - shoqri aksionare, epitet i kompanive t biznesit t madh).
N kushte normale, qeveria nuk merr vendime e as q jep leje pr ndrtime. N t gjith botn, kt t drejt e kan institucionet prkatse t rregullimit t territorit. Ndrsa, ktu te ne n Maqedoni, qeveria bn gjithka, ndrton kisha, ndrton kryqe, shkakton kriza e ka jo tjetr.
Dhe pr fund, t kthehemi edhe njher te krizat. Derisa gjithkund n bot, n t shumtn e rasteve, krizat shkaktohen nga partit opozitare, institucionet, OJQ-t, dhe element t tjer dhe qeverit menaxhojn situatn dhe luajn rol kryesor n zgjidhjen e ngreve institucionale dhe t krizave, n Maqedoni, qeverit, me vendimet dhe veprimet e tyre, tradicionalisht kan qen dhe vazhdojn t jen burim krizash. E, aty ku ai q duhet t zgjidh problemet, i krijon ato, si mund t pritet stabilitet, qetsi dhe progres?!
pjes e prditshmris son. Nuk ka dit q nuk prjetojm ndonj kriz apo nuk ndrtojm ndonj kryq apo kish.
Krizat, q tashm i jan
kronike Maqedonis deri diku jan t kuptueshme. T paktn kan nj sqarim logjik. Jemi nj shoqri e przier multietnike, multikulturore dhe multifetare me probleme t mbartura nga e kaluara, me nj kultur jo edhe aq t avancuar demokratike, n vend t politikave q zgjidhin probleme ndjekim politika populiste, nuk dim edhe aq t bjm kompromise dhe n kto rrethana krizat jan t paevitueshme.
Tani, punn e krizave e kuptuam, por kjo puna e kryqeve dhe kishave, sht ky fenomen dhe ku sht e keqja te ndrtimi i kryqeve dhe kishave?! Si dihet, ato jan simbole t nj feje, t cilt duhet respektuar po aq sa respektojm simbolet e fes ton dhe ky sht edhe urdhr i fes t cils i prkasim, apo jo?
I gjith problemi ekziston te mnyra, arsyeja, koha dhe sasia. Fenomeni i ndrtimit me shumic t kryqeve dhe kishave n vende t ekspozuara sht paraqitur n vitin 2001. At koh, n majn e malit Vodno t Shkupit, me iniciativ t nj kshilli dhe me mbshtetjen e parezerv t qeveris s athershme u ndrtua Kryqi i Mijvjearit, i lart 86 metra me drita vezulluese q mund t shihet n largsi prej 80 kilometrash.
Ky objekt, t cilin me plot t drejt nj koleg i mi e quan gjiganti i shmtuar ose bukuria q vret, ka ashensorin elektrik pr t ngjitur njerzit n kt lartsi pr t pasur nj pamje t bukur nga lart t Shkupit dhe pr nga lartsia sht nj ndr simbolet m t larta n bot. Ky kryq, n vitin 2001, ather kur Maqedonia ishte n nj kriz t thell politike, ekonomike dhe sociale, i kushtoi shtetit rreth 2 milion euro.
Q ather e deri m sot, ndrtimi i kryqeve dhe kishave n maje kodrash skaj autostradave vazhdoi me hov aq t madh, sa q sot anash rrugs nacionale Strug-Shkup sheh m shum kryqe sesa do t shihje n Vatikan, ndrkoh q nuk duhet harruar se kjo zon sht e populluar me shumic shqiptare myslimane. Dhe sikur t mos mjaftonin kto, para disa javsh, qeveria jon morri vendim pr ndrtimin edhe t nj kishe n qendr t Shkupit, aty ku ishte shtpia e Nn Terezs. Derisa n bot, kto simbole t rndsishme kan qllime t humanizmit njerzor, kishat dhe kryqet e ndrtuara viteve t fundit n Maqedoni kan tendenc t qart shoviniste sllavo-ortodokse.
Parashtrohet pyetja, n funksion t kujt dhe kahit sht kjo? Pse qeveria ndjen nevojn t ndrtoj kryqe dhe kisha? Sa t harxhoj tr kt energji n polemika se a duhet ndrtuar apo jo kto objekte, pse nuk merret me zgjidhjen e problemeve q qytetart presin t zgjidhen dhe pr t ciln kan marr mandatin e qeverisjes nga populli?!
do institucion, organizat apo kompani ka t prcaktuar qart fushn e veprimit dhe, edhe logjikisht edhe ligjrisht sht e detyruar t veproj brenda kompetencave dhe fushs n t ciln ushtron aktivitet. Nuk ka gazet q bn operacione mjeksore e as spital q boton gazet, kjo pasi t dyja jan sektor t ndryshm dhe t dyja kan fush veprimesh t ndryshme. Keni par ju q nj qeveri e nj shteti laik modern, si pretendon t jet Maqedonia, t merret me ndrtime objektesh dhe simbolesh fetare? Dhe aq m shum kur ky shtet sht multietnik, multikulturor dhe multifetar? Pse, nuk ka institucione fetare t cilt duhet t merren me kt pun?
Un personalisht n Evrop nuk di nj shtet t ktill q merret me t gjitha (prve Vatikanit pr shkak t natyrs s vet), po pati ndonj shtet t ktij modeli andej nga Afrika at nuk e di. Por q shteti edhe t deklarohet se i prket modelit modern t qeverisjes, edhe t thot se jam laik dhe m pas t merr vendime pr ndrtime kryqesh dhe kishash nga buxheti i vet, kjo sht pr tu habitur. Qeveria me kto veprime sht
si kompani ndrtimesh, q duke shikuar volumin e ndrtimeve q kryen, i duhet ndryshuar statusin dhe shtuar edhe epitetin sh.a. (sh.a. - shoqri aksionare, epitet i kompanive t biznesit t madh).
N kushte normale, qeveria nuk merr vendime e as q jep leje pr ndrtime. N t gjith botn, kt t drejt e kan institucionet prkatse t rregullimit t territorit. Ndrsa, ktu te ne n Maqedoni, qeveria bn gjithka, ndrton kisha, ndrton kryqe, shkakton kriza e ka jo tjetr.
Dhe pr fund, t kthehemi edhe njher te krizat. Derisa gjithkund n bot, n t shumtn e rasteve, krizat shkaktohen nga partit opozitare, institucionet, OJQ-t, dhe element t tjer dhe qeverit menaxhojn situatn dhe luajn rol kryesor n zgjidhjen e ngreve institucionale dhe t krizave, n Maqedoni, qeverit, me vendimet dhe veprimet e tyre, tradicionalisht kan qen dhe vazhdojn t jen burim krizash. E, aty ku ai q duhet t zgjidh problemet, i krijon ato, si mund t pritet stabilitet, qetsi dhe progres?!