Inventari i aptallve ose vlerat e njeriut
Duke e par n fokusin e vleftshmris konceptin un dhe tjetri , njerzit mund t ndahen n katr kategori; njerz naiv, te zgjuar, hajdut dhe t trash.
Njerzve,t cilt nga veprimet q kryejn dmtojn vehtvehten, por ju sjellin t mira t tjerv, ne i quajm naiv. Atyre q sigurojn t mira nga ato q bjn, dhe n t njjtn koh bhen shkak pr t prfituar edhe t tjer, ne u themi t zgjuar. Atij q siguron t mira vehtes me ato q bn, por q dmton t tjert, ne e emertojm hajdut. Kur vim tek vlersimi aptallve; ata jn nj gjini e vecant. Jan t vecant, por edhe .Nj njeri i trash, aptall, pa i siguruar vehtvehtes asnj t mir, pr m tepr, shpesh duke e dmtuar vetvehten, njihen si persona q dmtojn edhe t tjert.
Carlo Cipolla, sht nj shkrimtar me emr n vlersimet q ka
pr aptallkun, ose t trashin. Ai bile ka
nj klasifikim. Ja 8 ligjet baz t budallait:
1) Ne ambinetet tona ka m shum aptall se sa nga ajo q n parashikojm n cdo koh.
2) Mundsia e qnies aptall t nj njeriu t qart, sht e pa varur nga vecoria e cdo lloj karakteri tjeter t t njtit njeri. N t njtn koh mund t jet edhe aptall edhe profesor filani .
3) Fuqia e nj aptalli pr t dmtuar ambientin q e rrethon, sht n raport t drej pr drejt me lartsin e vndit q ai ka brnda hierarkis s shoqris.
4) Krijesa e nje aptalli,shfaqet prpara jush n kohn dhe n vndin q nuk e mendon dhe nuk e pret, pa shkak dhe pa nj plan t qart.
5) Veprimet e aptallit, pr arsye se nuk zbaton ligjshmrin e llogjiks, lindin kto prfundime: a) njerzit ngelen t habitur, b) ndrsa ata q shptojn nga habia nuk sht e mundur ti kundrprgjigjen veprimit te pallogjikshm t aptallit.
6) Ata q nuk jan aptall, n cdo koh e zvoglojn potencialin e pasojs s aptallve.
7) Njeriu aptall,sht lloji i njeriut m t rrezikshm q ekziston.
8) N nj shoqri t prapambetur ose q sht n prapambetje, u ka njohur t drejtn ose mundsin aptallve q t jen m me influenc nga antart e tjer.
8 ligjet e aptallit t historianit t ekonomis Carlo Cipolla kto jan.
Tani t vim tek ajo se far dshiroja t them un; thenia ime sht se n nj vnd, n nj institucion ose n nj pun mund ti gjesh n t njjtn koh kta 4 lloj njerezish. Por problemi sht tek zoterimi i inventarit t tyre.
Prshmbull, nse juve keni inventarin e aptallve ne firmn tuaj, athere juve zotroni nj t dhn t madhe se k do t mbani larg nga pushteti dhe cilt do ti bni pjes t tyre. Por. kt krkes universale duhet ta zbatojn n radh t par institucionet e shtetit. Prandaj bota e zhvilluar pr t gjitha nivelet e shrbimeve dhe t detyrave ka prcaktuar me ligj kriteret shndetsore, arsimore, t karriers dhe moshs. Zbatimi me korrektes e ktij ligji ka perfeksionuar dhe fuqizuar shtetet qe njihen t zhvilluara. N to punojne njerzit e kategoris t zgjuar , ndrsa tre kategorit e tjera shmangen n maksimum.
Por, n vndet e pa zhvilluara, sic eshte edhe Shqiperia ndodh e kundrta.T zgjuarit ose nuk i afron vet shteti, ose ata duke mos e gjetur vehten ne strukturat e shtetit largohen andej. Prandaj n shum struktura t shtetit mbizotrojn njerzit e kategorive naiv , hajdut dhe aptall. Kjo prbrje sht shkaku q n vndet e pa zhvilluara ekziston m shum korrupsioni, krimi i organizuar, mashtrimi dhe prapambetja.
Po t shikosh me vmndje zhvillimet n biznes, vecanrisht n biznesin e madh e kupton mjaft mir q ai krkon dhe przgjedh n punsim njeriun e zgjuar; me universitet bashkekohor, me gjuhe t huaja dhe informaticien. E krkojn kt mbasi nga personeli i zgjuar ata prfitojn, rriten dhe zhvillohen. Kt inventar tani ka ardhur koha ta bjn t gjith: shteti, institucionet e biznesit, institucionet arsimore publike dhe private, organizatat e shoqris civile, partit politike etj, n mnyr q seicili t marr hakun, at q i takon.
Kjo prbn reformn kryesore n trajtimin e shoqris dhe t vlerave t njeriut t saj. Sa m mir t bht kjo reform njerzore aq m shpejt zhvillohet shoqria dhe vndi. Ndryshe ne do t vazhdojm t ecim me shpejtsin e breshks. Ashtu sic po ecim tani me kushtzimet q na ka vendosur Brukseli pr t marr ftesn e integrimit n NATO.
Dy ligjet kryesore: Reformn n drejtsi dhe Reformn zgjedhore. Pr t parn politikant vazhdojn retorikn e deklarimeve, ndrsa pr t dytn kan rn n gjum fare. E cuditshme!! Shtetart,qeveritart dhe deputett si flen gjum. Me kt vn n pikpyetje vehten e tyre, nse jan apo sjan m t vrtet dashamirs t integrimit, apo t shtyrjes se pa fundme t tij. Mos vall ju shrben ky kaos politik q vetm shtet t demokarcis kushtetuse nuk bn?! N cfar radhe ti fusim kta?. N naiv, t zgjar, hajdut,apo aptall?! Ky koment nuk ka aspak pr qllim t ofendoj asknd, por ti vlersoj njrzit sipas ndarjes q u bhn vlerave t tyre.
Njerzve,t cilt nga veprimet q kryejn dmtojn vehtvehten, por ju sjellin t mira t tjerv, ne i quajm naiv. Atyre q sigurojn t mira nga ato q bjn, dhe n t njjtn koh bhen shkak pr t prfituar edhe t tjer, ne u themi t zgjuar. Atij q siguron t mira vehtes me ato q bn, por q dmton t tjert, ne e emertojm hajdut. Kur vim tek vlersimi aptallve; ata jn nj gjini e vecant. Jan t vecant, por edhe .Nj njeri i trash, aptall, pa i siguruar vehtvehtes asnj t mir, pr m tepr, shpesh duke e dmtuar vetvehten, njihen si persona q dmtojn edhe t tjert.
Carlo Cipolla, sht nj shkrimtar me emr n vlersimet q ka
pr aptallkun, ose t trashin. Ai bile ka
nj klasifikim. Ja 8 ligjet baz t budallait:
1) Ne ambinetet tona ka m shum aptall se sa nga ajo q n parashikojm n cdo koh.
2) Mundsia e qnies aptall t nj njeriu t qart, sht e pa varur nga vecoria e cdo lloj karakteri tjeter t t njtit njeri. N t njtn koh mund t jet edhe aptall edhe profesor filani .
3) Fuqia e nj aptalli pr t dmtuar ambientin q e rrethon, sht n raport t drej pr drejt me lartsin e vndit q ai ka brnda hierarkis s shoqris.
4) Krijesa e nje aptalli,shfaqet prpara jush n kohn dhe n vndin q nuk e mendon dhe nuk e pret, pa shkak dhe pa nj plan t qart.
5) Veprimet e aptallit, pr arsye se nuk zbaton ligjshmrin e llogjiks, lindin kto prfundime: a) njerzit ngelen t habitur, b) ndrsa ata q shptojn nga habia nuk sht e mundur ti kundrprgjigjen veprimit te pallogjikshm t aptallit.
6) Ata q nuk jan aptall, n cdo koh e zvoglojn potencialin e pasojs s aptallve.
7) Njeriu aptall,sht lloji i njeriut m t rrezikshm q ekziston.
8) N nj shoqri t prapambetur ose q sht n prapambetje, u ka njohur t drejtn ose mundsin aptallve q t jen m me influenc nga antart e tjer.
8 ligjet e aptallit t historianit t ekonomis Carlo Cipolla kto jan.
Tani t vim tek ajo se far dshiroja t them un; thenia ime sht se n nj vnd, n nj institucion ose n nj pun mund ti gjesh n t njjtn koh kta 4 lloj njerezish. Por problemi sht tek zoterimi i inventarit t tyre.
Prshmbull, nse juve keni inventarin e aptallve ne firmn tuaj, athere juve zotroni nj t dhn t madhe se k do t mbani larg nga pushteti dhe cilt do ti bni pjes t tyre. Por. kt krkes universale duhet ta zbatojn n radh t par institucionet e shtetit. Prandaj bota e zhvilluar pr t gjitha nivelet e shrbimeve dhe t detyrave ka prcaktuar me ligj kriteret shndetsore, arsimore, t karriers dhe moshs. Zbatimi me korrektes e ktij ligji ka perfeksionuar dhe fuqizuar shtetet qe njihen t zhvilluara. N to punojne njerzit e kategoris t zgjuar , ndrsa tre kategorit e tjera shmangen n maksimum.
Por, n vndet e pa zhvilluara, sic eshte edhe Shqiperia ndodh e kundrta.T zgjuarit ose nuk i afron vet shteti, ose ata duke mos e gjetur vehten ne strukturat e shtetit largohen andej. Prandaj n shum struktura t shtetit mbizotrojn njerzit e kategorive naiv , hajdut dhe aptall. Kjo prbrje sht shkaku q n vndet e pa zhvilluara ekziston m shum korrupsioni, krimi i organizuar, mashtrimi dhe prapambetja.
Po t shikosh me vmndje zhvillimet n biznes, vecanrisht n biznesin e madh e kupton mjaft mir q ai krkon dhe przgjedh n punsim njeriun e zgjuar; me universitet bashkekohor, me gjuhe t huaja dhe informaticien. E krkojn kt mbasi nga personeli i zgjuar ata prfitojn, rriten dhe zhvillohen. Kt inventar tani ka ardhur koha ta bjn t gjith: shteti, institucionet e biznesit, institucionet arsimore publike dhe private, organizatat e shoqris civile, partit politike etj, n mnyr q seicili t marr hakun, at q i takon.
Kjo prbn reformn kryesore n trajtimin e shoqris dhe t vlerave t njeriut t saj. Sa m mir t bht kjo reform njerzore aq m shpejt zhvillohet shoqria dhe vndi. Ndryshe ne do t vazhdojm t ecim me shpejtsin e breshks. Ashtu sic po ecim tani me kushtzimet q na ka vendosur Brukseli pr t marr ftesn e integrimit n NATO.
Dy ligjet kryesore: Reformn n drejtsi dhe Reformn zgjedhore. Pr t parn politikant vazhdojn retorikn e deklarimeve, ndrsa pr t dytn kan rn n gjum fare. E cuditshme!! Shtetart,qeveritart dhe deputett si flen gjum. Me kt vn n pikpyetje vehten e tyre, nse jan apo sjan m t vrtet dashamirs t integrimit, apo t shtyrjes se pa fundme t tij. Mos vall ju shrben ky kaos politik q vetm shtet t demokarcis kushtetuse nuk bn?! N cfar radhe ti fusim kta?. N naiv, t zgjar, hajdut,apo aptall?! Ky koment nuk ka aspak pr qllim t ofendoj asknd, por ti vlersoj njrzit sipas ndarjes q u bhn vlerave t tyre.