A kemi prsri nj kthim n Luftn e Ftoht?
M 10 Shkurt Presidenti i republiks Ruse Vladimir Putin, n fjalimin q mbajti n Konferencn e 43-t pr Politikn e Siguris n Mynih, kritikoi prpjekjet e nje shteti pr krijimin n bot duhet t jet nj drejtues dhe nj gjykats. Gjithashtu mbrojti mendimin se nga nj prpjekje e till do lindnin pasoja jo vetm pr gjith sistemin aktual por edhe pr fuqit zotruese.
Putini e vazhdoi fjalimin e vet duke thn : Sot n marrdhniet diplomatike ne jemi ball pr ball me nj hiperfuqi q nuk sht marr nn kontroll, fuqin ushtarake. Kjo sht nj forc e till q po e rrokullis botn n nj grop prplasjesh t vazhdueshme Mir ather, kush sht prgjegjs pr kto lloj marrdhniesh t shtetit? Putini vuri ne dukje komentimin e vet duke thn: Pa dyshim s pari Shtetet e Bashkuara n do rast i kan kaluar caqet kombtare. Kjo sht me t vrtet nj gjendje tejet e rrezikshme, aq t rrezikshme jan kto pasoja sa q asnje nuk do ndihej e sigurt prej tyre
Ky qendrim i Putinit si duket i shokoi autoritetet Amerikane dhe ato Evropiane q jan n bashkpunim n lidhje me kapacitetin dhe t drejtn e drejtimit t bots nga ana e Shteteve te Bashkuara. T tjert kt fjalim e komentuan si nj Fillim i ri nje Lufte t Ftoht t fuqive t mdha mbi sundimin e bots. Media Amerikane dhe ajo Angleze reagoi e nxehur kundrejt deklaratave t Putinit dhe duke theksuar formimin e tij si nj njeri q plqen luftn dh znkat e paralajmruan at pr pasojat e agresivitetit t tij. Vetm se ajo q t habit m tepr nuk sht sfida q i bri Putini politiks s jashtme t Ameriks por sht fakti q pritja e tij pr kaq koh pr t
nj gj t till.
Putini po bn q t ndihet rndsia e tij.....
Kur e shohim gjendjen nga perspektiva Ruse, agresiviteti i
nga qeveria e Bushit duket se e ka mbushur kupn dhe ka rn n nj gjendje shum t ult. Ktu fusim dhe veprimet si propozimi pr vendosjen e raketave mbrojtse balistike n Evropn Lindore apo dhe ftesa q i sht
pr n NATO Ukrains dhe Gyrxhistanit. Duke shtuar garn q ajo bn pr pasur sa m shum baza n Azi, ktu mund ti shtojme dhe prpjekjet q po bn Amerika pr prjashtimin t Rusis nga politikat dhe mekanizmat e vendimeve q ka ajo me t drjt legjitime ndaj shteteve Aziatike q jan t pasura me burime minerale.
Nga ana tjetr Rusia i sheh me vend pyetjet q bhen n lidhje me zbatimin e demokracis ndrkoh q Uashingtoni i mbyll syt prball veprimeve t aleatve t saj si Pakistani dhe Arabia Saudite q jan shtete autoritare dhe otokratike. Pr m tepr Shtpia e Bardh e sheh t arsyeshme q mos ti aprovoj prfundimet zgjedhjeve q bhen n vende si Palestin dhe Venezuel. Kjo gjendje pjell nje nxehje m t madhe. N fakt n veprimet e Ameriks nuk dallohet kush e di ndonj gj e re; por sidoqoft ajo vazhdon t gacmoj plagn. S fundi ankesat e Putinit fokusohen n kto pika kryesore: Shtete e Bashkuatra po veprojne njkohsisht edhe si gjykats edhe si juri; gj e cila sht nj gjendje e rrezikshme dhe nuk mund t pranohet nj qndrim i till politik n bot.
Padyshim, si Xhorxh Bushi ashtu dhe Putini duhet t rishikojn dhe njher trashgimin historike t tyre. Sipas rangut t vet, nuk mund t mos merret n konsiderat korrja e nj suksesi n nj koh m t shkurtr se 10 vjet, si shkak i rritjes s mimeve t nafts duke patur nj rritje t madhe ekonomike e duke qen nj vend me mirqnie. fardo qoft historia personale e Putinit, t metat apo paaftsit, mund t jemi t sigurt q ai dshiron t kujtohet si nj udhheqs q e vendosi n shina Rusin si nj vend i madh dhe prcaktues n rang botror.
Ajo q duket sht se do lloj gjje q mund t dal nga Moska nuk ka pr tia rritur respektin Uashingtonit ndaj Rusis apo Putinit. Bile fjalimi i tij mund t prbj nj bagazh t mir pr Neo-Konsevator q mund ta prdorin pr t zbehur vmendjet t cilat jan fokusuar mbi fatkeqsit n Irak. Ndoshta ,at q mendojn t gjith; porse stepen pr ta thn, sht ajo gj q mund ta bj Putinin t ndihet mir. Mbi t gjitha, Putini n fjalimin e tij vuri theksin n veanti mbi dy pika. E para njansia e nj fuqie t vetme si sht Amerika pr nj koh t gjat do i sjelli shum dme bots dhe tjetra duke argumentuar se diplomacia shumpalshe do jet m e dobishme do u japi mundsin q t ngren zrin shum vendeve q jan perjashtuar nga polkitikat ndrkombtare.
Dihet se bota sht nj vend i ngatrruar dhe jo irregullt. Nuk pritet q t zgjidhen t gjitha problemet dhe as nuk sht nj gjendje q mund t zgjidhen gjith kto probleme me nj bashkpunim shumpalsh.. vetm se rreziku i politiks q bht e vetme u testua n Irak, dhe duket se SHBA-ja ka ende pr ti shtuar ksaj tabloje t zymt duke formuar armiqsi me Iranin n gjirin e Basras. Nse ndodh q t plasi nj luft mes ranit e t ndrpritet nxjerrja e petrolit ather kan pr t dal nga ferri gjith t kqiat dhe Shtpia e Bardh ka pr t ardhur n nj gjendje q do i lutet gjith aleatve t saj. Putini n fjalimin e tij mund t mos prdorte nje gjuh m delikate apo t holl dhe krcnimet e veta mund ta kalonin n alarm audiencn e tij. Megjithat Shtetet e Bashkuara duhet tu vn veshin disa t vrtetave q ai i shprehu.
Autori sht profesor n Universitetin e Kalifornis.
Prgatiti n shqip: Roland inari
Putini e vazhdoi fjalimin e vet duke thn : Sot n marrdhniet diplomatike ne jemi ball pr ball me nj hiperfuqi q nuk sht marr nn kontroll, fuqin ushtarake. Kjo sht nj forc e till q po e rrokullis botn n nj grop prplasjesh t vazhdueshme Mir ather, kush sht prgjegjs pr kto lloj marrdhniesh t shtetit? Putini vuri ne dukje komentimin e vet duke thn: Pa dyshim s pari Shtetet e Bashkuara n do rast i kan kaluar caqet kombtare. Kjo sht me t vrtet nj gjendje tejet e rrezikshme, aq t rrezikshme jan kto pasoja sa q asnje nuk do ndihej e sigurt prej tyre
Ky qendrim i Putinit si duket i shokoi autoritetet Amerikane dhe ato Evropiane q jan n bashkpunim n lidhje me kapacitetin dhe t drejtn e drejtimit t bots nga ana e Shteteve te Bashkuara. T tjert kt fjalim e komentuan si nj Fillim i ri nje Lufte t Ftoht t fuqive t mdha mbi sundimin e bots. Media Amerikane dhe ajo Angleze reagoi e nxehur kundrejt deklaratave t Putinit dhe duke theksuar formimin e tij si nj njeri q plqen luftn dh znkat e paralajmruan at pr pasojat e agresivitetit t tij. Vetm se ajo q t habit m tepr nuk sht sfida q i bri Putini politiks s jashtme t Ameriks por sht fakti q pritja e tij pr kaq koh pr t
nj gj t till.
Putini po bn q t ndihet rndsia e tij.....
Kur e shohim gjendjen nga perspektiva Ruse, agresiviteti i
nga qeveria e Bushit duket se e ka mbushur kupn dhe ka rn n nj gjendje shum t ult. Ktu fusim dhe veprimet si propozimi pr vendosjen e raketave mbrojtse balistike n Evropn Lindore apo dhe ftesa q i sht
pr n NATO Ukrains dhe Gyrxhistanit. Duke shtuar garn q ajo bn pr pasur sa m shum baza n Azi, ktu mund ti shtojme dhe prpjekjet q po bn Amerika pr prjashtimin t Rusis nga politikat dhe mekanizmat e vendimeve q ka ajo me t drjt legjitime ndaj shteteve Aziatike q jan t pasura me burime minerale.
Nga ana tjetr Rusia i sheh me vend pyetjet q bhen n lidhje me zbatimin e demokracis ndrkoh q Uashingtoni i mbyll syt prball veprimeve t aleatve t saj si Pakistani dhe Arabia Saudite q jan shtete autoritare dhe otokratike. Pr m tepr Shtpia e Bardh e sheh t arsyeshme q mos ti aprovoj prfundimet zgjedhjeve q bhen n vende si Palestin dhe Venezuel. Kjo gjendje pjell nje nxehje m t madhe. N fakt n veprimet e Ameriks nuk dallohet kush e di ndonj gj e re; por sidoqoft ajo vazhdon t gacmoj plagn. S fundi ankesat e Putinit fokusohen n kto pika kryesore: Shtete e Bashkuatra po veprojne njkohsisht edhe si gjykats edhe si juri; gj e cila sht nj gjendje e rrezikshme dhe nuk mund t pranohet nj qndrim i till politik n bot.
Padyshim, si Xhorxh Bushi ashtu dhe Putini duhet t rishikojn dhe njher trashgimin historike t tyre. Sipas rangut t vet, nuk mund t mos merret n konsiderat korrja e nj suksesi n nj koh m t shkurtr se 10 vjet, si shkak i rritjes s mimeve t nafts duke patur nj rritje t madhe ekonomike e duke qen nj vend me mirqnie. fardo qoft historia personale e Putinit, t metat apo paaftsit, mund t jemi t sigurt q ai dshiron t kujtohet si nj udhheqs q e vendosi n shina Rusin si nj vend i madh dhe prcaktues n rang botror.
Ajo q duket sht se do lloj gjje q mund t dal nga Moska nuk ka pr tia rritur respektin Uashingtonit ndaj Rusis apo Putinit. Bile fjalimi i tij mund t prbj nj bagazh t mir pr Neo-Konsevator q mund ta prdorin pr t zbehur vmendjet t cilat jan fokusuar mbi fatkeqsit n Irak. Ndoshta ,at q mendojn t gjith; porse stepen pr ta thn, sht ajo gj q mund ta bj Putinin t ndihet mir. Mbi t gjitha, Putini n fjalimin e tij vuri theksin n veanti mbi dy pika. E para njansia e nj fuqie t vetme si sht Amerika pr nj koh t gjat do i sjelli shum dme bots dhe tjetra duke argumentuar se diplomacia shumpalshe do jet m e dobishme do u japi mundsin q t ngren zrin shum vendeve q jan perjashtuar nga polkitikat ndrkombtare.
Dihet se bota sht nj vend i ngatrruar dhe jo irregullt. Nuk pritet q t zgjidhen t gjitha problemet dhe as nuk sht nj gjendje q mund t zgjidhen gjith kto probleme me nj bashkpunim shumpalsh.. vetm se rreziku i politiks q bht e vetme u testua n Irak, dhe duket se SHBA-ja ka ende pr ti shtuar ksaj tabloje t zymt duke formuar armiqsi me Iranin n gjirin e Basras. Nse ndodh q t plasi nj luft mes ranit e t ndrpritet nxjerrja e petrolit ather kan pr t dal nga ferri gjith t kqiat dhe Shtpia e Bardh ka pr t ardhur n nj gjendje q do i lutet gjith aleatve t saj. Putini n fjalimin e tij mund t mos prdorte nje gjuh m delikate apo t holl dhe krcnimet e veta mund ta kalonin n alarm audiencn e tij. Megjithat Shtetet e Bashkuara duhet tu vn veshin disa t vrtetave q ai i shprehu.
Autori sht profesor n Universitetin e Kalifornis.
Prgatiti n shqip: Roland inari