ANALIZË – Inflacioni lehtësohet në eurozonë, bankat bëjnë thirrje për kujdes

– Kjo analizë e European Newsroom është edhe kontribut i ATSH – 

BRUKSEL, 5 korrik /ATSH-ENR/ – Inflacioni u përshpejtua me shpejtësi, pasi Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të plotë të Ukrainës në fillim të vitit 2022. Çmimet e energjisë në veçanti u rritën, gjë që ndikoi gjithashtu në koston e mallrave dhe importeve të prodhuara në mënyrë industriale. Norma e inflacionit arriti kulmin në më shumë se 10% në 2022.

Në qershor, Banka Qendrore Evropiane (BQE), e cila ka për detyrë të ruajë stabilitetin e çmimeve, uli normat bazë të interesit me 0.25 pikë përqindjeje për herë të parë që kur vala e inflacionit goditi zonën e monedhës.

Nëse inflacioni bie në Eurozonë në tërësi, kjo do t’i jepte BQE-së liri veprimi për të ulur më tej normat bazë të interesit gjatë vitit. BQE e konsideron shenjën e inflacionit prej 2% një objektiv kyç.

Presidentja e BQE-së Christine Lagarde u përpoq të zbehte pritjet për ulje të mëtejshme të normave të interesit. “Do të duhet kohë që ne të mbledhim të dhëna të mjaftueshme për të qenë të sigurt se rreziqet e inflacionit mbi objektivin kanë kaluar”, tha ajo gjatë një konference të BQE në Portugali, në fillim të kësaj jave.

Thirrja për kujdes vjen edhe nga Autoriteti Bankar Evropian, i cili paralajmëron institucionet e kreditit duke pasur parasysh “pasigurinë e lartë” për rritjen ekonomike, normat e interesit dhe rreziqet gjeopolitike.

Eurostat: Inflacioni lehtësohet nga viti në vit në Eurozonë

Më 2 korrik, zyra evropiane e statistikave, Eurostat publikoi vlerësimin e saj të përkohshëm mujor të të dhënave që tregon normën e inflacionit në Eurozonë që qëndron në 2.5% nga viti në vit në qershor (qershor 2023: 5.5%).

Eurozona përbëhet nga 20 nga 27 shtetet anëtare të BE-së që përdorin monedhën euro. Bullgaria, Çekia, Hungaria, Polonia, Rumania dhe Suedia janë aktualisht joanëtare.

Vlerësimet më të fundit të të dhënave të Eurostat vendosin Belgjikën (5.5%), Spanjën (3.5%), Kroacinë dhe Holandën (të dyja 3.4%) si ato me përqindjet më të larta të “Të gjithë Indeksit të Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit (HICP)” në qershor, ndërsa Finlanda (0.6% Përqindjet më të ulëta shënuan Italia (0.9%) dhe Lituania (1.0%).

IHÇK, Indekset e Harmonizuara të Çmimeve të Konsumit, ndihmon me krahasimet ndërkombëtare të inflacionit të çmimeve të konsumit dhe përfshin energjinë, ushqimin, alkoolin dhe duhanin, shërbimet dhe mallrat industriale joenergjetike. Shkurtimisht: Ai jep një pasqyrë të krahasueshme se sa kushtojnë mallrat dhe shërbimet e blera nga familjet euro me kalimin e kohës.

Duke parë në të gjithë Eurozonën

Francë: Në Francë, ku raundi i dytë i zgjedhjeve të parakohshme legjislative do të mbahet më 7 korrik, çmimet e energjisë luajnë një rol në fushatë, pasi gazi dhe energjia elektrike kanë kontribuar kryesisht në nxitjen e inflacionit dhe rëndimin e buxhetit francez në vitet e fundit.

Të dhënat paraprake nga Instituti Kombëtar i Statistikave dhe Studimeve Ekonomike (Insee) sugjerojnë se mbi një vit, Indeksi i Çmimeve të Konsumit duhet të rritet me 2.1% në qershor 2024, pas +2.3% në maj.

Ngadalësimi i çmimeve të ushqimeve dhe energjisë gjatë vitit mund të shpjegojë këtë lehtësim të lehtë të inflacionit. Çmimet e shërbimeve, produkteve të përpunuara dhe duhanit pritet të rriten nga viti në vit.

Mbi një muaj, çmimet e konsumit duhet të mbeten pothuajse të qëndrueshme në qershor 2024: çmimet për shërbimet pritet të rriten ndërsa çmimet e energjisë dhe ushqimeve pritet të bien.

Gjermani: Shifrat paraprake të inflacionit të qershorit nga Zyra Federale e Statistikave të Gjermanisë të publikuara të hënën treguan një lehtësim të inflacionit përsëri. Indeksi i çmimeve të konsumit qëndroi në 2.2% në qershor 2024 (qershor 2023: 6.4%), një rënie e lehtë nga maji (2.4%).

Inflacioni bazë, i cili përjashton çmimet e paqëndrueshme të ushqimeve dhe energjisë, arriti në 2.9%. Ndërsa shërbimet në veçanti u bënë më të shtrenjta, energjia u bë më e lirë në qershor.

Itali: Fuqia blerëse e familjeve është rritur me 3.3% në tremujorin e parë të 2024 krahasuar me atë të mëparshëm, pasi inflacioni ka rënë sipas ISTAT, Instituti Kombëtar i Statistikave Italiane. Megjithatë, fuqia më e madhe e shpenzimeve nuk përkthehet gjithmonë në më shumë blerje: të ardhurat bruto të disponueshme u rritën me 3.5% ndërsa shpenzimet konsumatore u rritën vetëm me 0.5%.

Bazuar në vlerësimet paraprake të ISTAT për muajin qershor, IHÇK-ja rritet me 0,2% në bazë mujore dhe me 0,9% në bazë vjetore (nga +0,8% në muajin e kaluar).

Spanjë: Sipas Institutit Kombëtar të Statistikave (INE), Indeksi i Çmimeve të Konsumit qëndroi në 3.4% në qershor duke treguar një rënie të lehtë në krahasim me vitin 2023 (3.6%). INE ia atribuoi këtë evolucion çmimeve më të ulëta të karburantit dhe – ndërsa çmimet e ushqimeve u rritën – ata e bënë këtë në një masë më të vogël se në të njëjtin muaj të vitit 2023. Megjithatë, ofertat “argëtim dhe kulturë” janë bërë më të shtrenjta në qershor në krahasim me të njëjtin muaj në vitin e kaluar.

Slloveni: Në Slloveni, inflacioni filloi të devijojë ndjeshëm nga niveli i synuar prej 2% në vjeshtën e vitit 2021, edhe para se Rusia të pushtonte Ukrainën.

Çmimet e konsumit u rritën me 19% nga tetori 2021 deri në qershor 2024, sipas të dhënave nga Enti Kombëtar i Statistikave. Norma vjetore e inflacionit arriti kulmin në 11% në verën e vitit 2022. Gjatë vitit të kaluar, inflacioni ka qenë ngadalë në zbutje, duke arritur në nivelin më të ulët të tre viteve në qershor të këtij viti në 1.5%.

Në veçanti, gjysma e dytë e vitit 2023 pa një rritje të konsiderueshme të çmimeve të shërbimeve, por pavarësisht kësaj, të dhënat zyrtare tregojnë se standardi i jetesës për mesatarisht slloven nuk është përkeqësuar në terma realë, pjesërisht për shkak të rritjeve të konsiderueshme të pagave.

Kroaci: Vitet e fundit, inflacioni në Kroaci ka qenë pak më i lartë se mesatarja e Eurozonës, së cilës Kroacia iu bashkua më 1 janar 2023, por më i ulët se në vendet e BE-së jashtë Eurozonës.

Sipas vlerësimeve të Byrosë Kombëtare të Statistikave, çmimet e mallrave dhe shërbimeve për konsum personal, të matura me indeksin e çmimeve të konsumit, sipas vlerësimit të parë në qershor 2024 krahasuar me qershorin 2023, janë mesatarisht 2,4% më të larta. Krahasuar me majin mbetën të njëjta.

Në përgjithësi, çmimet e ushqimeve në Kroaci janë rritur vitet e fundit dhe janë afruar me çmimet në vendet e Evropës Perëndimore. Çmimet e qirave janë rritur në qiell falë bumit të turizmit të vendit, rritjes ekonomike.

Jashtë Eurozonës: Suedia, Rumania, Bullgaria

Në Suedi, qeveria po pretendon me kujdes fitoren në luftën kundër inflacionit, ndërsa shqetësohet për tregun e punës si dhe për industrinë ushqimore.

“Ka qenë një dimër i ashpër, dhe edhe nëse dielli po shkëlqen tani, nuk është ende verë në ekonominë suedeze. Kemi ende shumë sfida. Papunësia është shumë e lartë,” tha ministrja e Financave, Elisabeth Svantesson në një konferencë shtypi javën e kaluar, duke shtuar se konkurrenca në sektorin e ushqimit ishte “shumë e dobët”, gjë që çon në “çmime më të larta për konsumatorët”.

Suedia aktualisht ka papunësinë e tretë në BE, pas Spanjës dhe Greqisë.

Rumani: Të dhënat e qershorit të Institutit Kombëtar të Statistikave (INS) tregojnë normën e inflacionit në Rumani në 5.1% në maj, nga 5.9% në prill. Çmimet për ushqime, jo ushqimore dhe shërbime janë rritur. Shërbimet postare, barnat dhe detergjentët panë rritjen më të madhe të çmimeve në maj 2024, me afërsisht 25%, krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar.

Sipas Eurostat, Rumania ishte vendi me inflacionin më të lartë në BE në katër muajt e parë të vitit.

Bullgari: Tema kryesore e diskutimit lidhur me normën e inflacionit të Bullgarisë është anëtarësimi i mundshëm i vendit në Eurozonë. Më 26 qershor, Komisioni Evropian tha se Bullgaria nuk e përmbush kriterin e stabilitetit të çmimeve për adoptimin e euros, sipas Raporteve të Konvergjencës të Bankës Qendrore Evropiane.

Më 18 qershor, Eurostat tha se inflacioni nga viti në vit në Bullgari, i matur kundrejt indeksit të harmonizuar të çmimeve të konsumit (IHÇK), u përshpejtua në 2.7% në maj, ndërsa në prill ishte 2.5%. Inflacioni vjetor në Bullgari ishte i barabartë ose më i ulët se inflacioni vjetor në BE në gusht të vitit 2021.

Kandidatët për anëtarësim në BE: Shqipëri, MV, BH, Serbi

Shqipëri: Në Shqipëri rritja e çmimeve është ngadalësuar, duke i lënë hapësirë ​​konsumatorit, pas rritjes së madhe të përjetuar dy vite më parë.

Inflacioni bazë vazhdon të bjerë dhe aktualisht është në nivelin më të ulët të tre viteve.

Në maj, inflacioni bazë ra në 2.3%, nga 3.2% në fund të vitit të kaluar dhe 5.4% në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Rritja e inflacionit bazë është më e ulëta që nga tetori 2021.

Bosnje-Hercegovinë: Norma vjetore e inflacionit në Bosnje dhe Hercegovinë mbeti e qëndrueshme në 2% në prill, sipas të dhënave më të fundit nga Agjencia e Statistikave të Bosnjë-Hercegovinës. Megjithatë, Banka Qendrore e Bosnjë-Hercegovinës parashikon se inflacioni i përgjithshëm do të rritet në 2.9% në tremujorin e tretë.

Ekonomia e Bosnjë-Hercegovinës është e vogël dhe shumë e varur nga Bashkimi Evropian, partneri i saj më i madh tregtar. Prandaj, trendet ekonomike brenda Unionit monitorohen nga afër. Ekspertët e ekonomisë i shohin çmimet e larta të produkteve si pasojë e varësisë së tepërt nga importi i ushqimeve.

Maqedonia e Veriut: Norma vjetore e inflacionit të Maqedonisë së Veriut qëndroi në 4.5% në maj 2024, më e larta që nga shtatori 2023, nga 4% në prill.

Rritja është nxitur kryesisht nga përshpejtimi i çmimeve të transportit, banesave dhe shërbimeve komunale dhe restoranteve dhe hoteleve. Në të kundërt, çmimet u lehtësuan për ushqimet dhe pijet joalkoolike, pijet alkoolike dhe duhanin si dhe veshjet dhe këpucët. Në bazë mujore, çmimet e konsumit u rritën me 0.9% në muajin maj, pas një rritjeje prej 0.7% në muajin paraardhës.

Serbi: Banka Kombëtare e Serbisë (NBS) njoftoi se sipas të dhënave të Institutit Republikan të Statistikave, inflacioni nga viti në vit u ngadalësua në 4.5% në maj, i cili, në përputhje me parashikimet e bankës qendrore, u kthye deri në kufijtë e devijimit të synuar. Sipas projeksionit aktual, BKS pret që inflacioni të vazhdojë të ngadalësohet deri në fund të vitit./ a.jor.