Afr jemi, sa larg nuk e dim
Bisedimet shtes prej 120 ditve t udhhequra nga Treshja ndrkombtare Wizner-Ischinger-Harchenko prfunduan me dorzimin e Raportit t tyre tek Sekretari i Prgjithshm i OKB-s, Ban ki-Moon. Ky Raport pritet q m 19 dhjetor t diskutohet nga shtetet antare t KS-s t OKB-s, por nuk do t hidhet pr miratim n KS t OKB-s, ngase Rusia nuk do ta miratoj. Dalja nga ky qorrsokak diplomatik pr shtetet perndimore, t cilat e kan pranuar dhe jan pro planit t Ahtisarit, sht q ato t veprojn jasht kornizs s KS-s.
Nn dijenin se Rusia do t bllokoj do iniciativ q Kosovs i jep pavarsi, ShBA-ja dhe BE-ja do t veprojn brenda Rezoluts 1244, duke i shfrytzuar hapsirat ligjore q ajo lejon pr ta jetsuar pavarsin e mbikqyrur t Kosovs. Pavarsisht se Rusia e kundrshton planin e Ahtisarit, mbi bazn e t cilit nga janari do t ec Kosova, ajo nuk do t jet n gjendje pr ta bllokuar ecjen dhe mbrritjen e Kosovs n cak.
Ky shikimi prapa n Rezolutn 1244 nuk do t kishte ndodhur sikur Rusia t lejonte rrug t tjera pr t ecur prpara. Refuzimi i Rusis ka detyruara ekspertt ligjor ndrkombtar q ta analizojn tekstin e Rezoluts 1244, pr t arritur n prfundim se sht e mundur q n Kosov t vendoset misioni i ri i BE-s edhe me Rezolutn 1244 n fuqi.
Deri tani nuk kishte ndonj arsye t veant pr ta rishqyrtuar tekstin e Rezoluts 1244 dhe ndryshuar mendimin rreth ksaj Rezolute q ishte nj mendim gjithprfshirs deri m tani. T dyja, Rusia dhe Serbia mbshteten n Rezolutn 1244 pr faktin se ajo prmendte sovranitetin e Jugosllavis mbi Kosovn derisa kjo rezolut sht n fuqi. Kjo sht e gabuar, sepse n Rezolut thuhet qart q statusi i Kosovs duhet t prcaktohet prmes nj procesi politik, ani pse nuk thot qart se far procesi politik duhet t jet.
Nisur nga kjo e drejt BE-ja ka marr vendim q t udhtoj me misionin e saj, deri tani me i madhi, drejt Kosovs. Ajo prfundimisht ka ndar mendjen dhe sht bindur se nuk ka alternativ tjetr pr pavarsin e Kosovs dhe se ajo duhet mbshtetur. Shtyrja prej 120 ditve e negociatave dhe ardhja n udhheqje t shteteve me t mdha t BE-s nj gjenerat e re e politikanve, duket se e ka forcuar edhe unitetin e brendshm politik t BE-s prball presionit rus, duke e hedhur prfundimisht BE-n n kraht e ShBA-ve.
Megjithat, drejtimin politik t BE-s sikur e ka zbehur paksa Kali i Trojs- Qiproja. Ajo duke u arsyetuar me gjendjen e saj t brendshme politike vazhdon t kundrshtoj pavarsin e Kosovs. Ky arsyetim nuk sht i qndrueshm, pr disa arsye.
E para, pjesa turke e Qipros nuk do t krkoj shkputje, t cilit veprim i friksohet Qiproja Greke, dhe edhe po t donte ta ndrmarr nj hap t till ajo, nuk do t mbshtetej nga askush pr disa arsye. Turqit qipriot para disa viteve jan deklaruar n favor t bashkimit me pjesn greke t Qipros dhe pr kt kan miratuar nj plan t ofruar nga OKB-ja, por i cili plan sht hedhur posht pikrisht nga vet grekt e Qiprios. E dyta, turqit e Qipros kan aspirata pr t qen pjes e BE-s, duke synuar me kt edhe bashkimin e Qipros. E treta, Turqia nuk do t mbshtes turqit qipriot q t ndahen dhe as q do t bj krahasime mes Qipros Turke dhe Kosovs, ngase po ta synonte kt gj ajo nuk do ta njihte dhe as pranonte planin e Ahtisarit pr pavarsi t mbikqyrur t Kosovs. Hapat e till nga Turqia jan garantuesit me t fort pr territorin dhe t ardhmen, jo vetm t Qipros Greke, por Qipros s bashkuar.
Nj element t ri q ka nxjerr ky proces sht, se udhheqsit e Serbis po kuptojn prfundimisht q Kosova po shkon drejt pavarsis. Deklarimi i presidentit Tadi, se nse Kosova shpall pavarsin, ai kt shtjen do ta drgoj n Gjykatn Ndrkombtare t Drejtsis n Hag, tregon dorzimin e tij para dshtimit. Kjo ka ndodhur pr arsye se t gjitha vendet, prjashto Rusin, ia kan
t qart tanim Serbis qndrimin e tyre. Ajo q ma tha shefi i GNK-s n Kosov, Alex Anderson sht e sakt, q nse Serbia vendos ta drgoj shtjen e Kosovs n Gjykatn Ndrkombtare t Drejtsis n Hag, ather kjo pun do ti marr disa muaj pr prgatitjen e materialit dhe disa vite pr shqyrtimin e lnds nga Gjykata. Vite para se kjo Gjykat t marr vendim, Kosova do t ket status ndryshe dhe ai do t jet status i nj shteti t pavarur, sipas pakos s Ahtisarit.
Prandaj, Serbia dhe Tadi me kt veprim duket se shtjen e Kosovs dshirojn ta heqin nga rrugtimi i tyre politik dhe tia len nj instance tjetr q t merret me t n t ardhmen. Ata dshirojn q t ardhmen e Kosov ta zhvendosin nga nj shtje politike n nj shtje t s drejtsis. Prfundimi q mund t nxjerrim nga ky veprim i Presidentit Tadi, sht nj pranim i dshtimit t tyre, meq Kosova do ta shpall pavarsin dhe do t prkrahet nga nj shtres e gjer e shteteve t bashksis ndrkombtare. Statusi i Kosovs do t prcaktohet politikisht dhe verdikti i ksaj Gjykate do t jet me tepr pr shtje t interesit akademik, thekson z. Anderson.
Dhe e treta, kjo shtyrje e definimit t statusit politik t Kosov ka bindur shumknd, n veanti lidert politik, se ata nuk mund t bjn asgj pa mbshtetjen e miqve perndimor. Kosova duhet t sigurohet q kur t marr vendim pr shpallje t pavarsis, ajo pavarsi t njihet dhe mbshtetet gjersisht nga perndimi. Duhet siguruar q ShBA-ja, BE-ja dhe NATO-ja do t njohin dhe garantojn funksionalitetin territorial t pavarsis s Kosovs, q sht elementin kryesor i funksionimit t Kosovs si tersi. Pavarsia pa nj plan t detaizuar veprimi dhe t menduar mir rrezikon t na fus n mosmarrveshje politike dhe drejt destabilizimit t situats s siguris n Kosov. Duhet t jemi t sigurt q pavarsia e shpallur sot, t mos na rrezikohet nesr. do hap politik jo i bashkrenduar dhe bashkudhhequr me shtete perndimore n kto momente mund ta vej n rrezik vendimin ton, aq me shum kur i kemi t njohura synimet e Beogradit dhe shantazhet e Rusis; por kjo nuk do t thot se tani perndimi duhet ta zvarris edhe me tej statusin e Kosovs, ngase mund t shkaktoj paknaqsi tek qytetart e Kosovs.
Pr t mos ardhur deri n kt stad, procesi politik do t rrjedh ashtu si sht parapar nga ShBA-ja dhe BE-ja, ndrsa q Kosovs i takon t jet nj udhtar i mir dhe i disiplinuar gjat ktij rrugtimi. Sipas projektit perndimor, Kosova do ta filloj fazn e pavarsis nga java e fundit e muajit janar ose java e par e muajit shkurtit t vitit 2008 dhe do t jet nj ecje e bazuar mbi planin e Ahtisarit, ku do t respektohet edhe periudha e tranzicionit prej katr muajve e cila parashihet n planin e Ahtisarit. Periudha janar maj 2008 sht koha kur do t filloj dhe finalizohet shpallja e pavarsis. Pas 19 dhjetorit 2007 nuk do t ket ndonj lvizje politike rreth statusit t Kosovs dhe kjo heshtje para furtuns do t vazhdoj deri n fund t janarit 2008.
Duhet ditur se finalet gjithmon kan qen sa t rndsishme aq edhe sfiduese, aq me shum kur e dim terreni politike npr t ciln na duhet t rrugtojm, ngase Rusia do t jet shum nervoze nga shkaku se nuk po i prfillen sugjerimet nga shtete e perndimit. Prandaj, t jemi t vetdijshm, se, edhe pse procesi politik rreth definimit t statusit t Kosovs duket afr, ende se dim sa larg jemi?
Nn dijenin se Rusia do t bllokoj do iniciativ q Kosovs i jep pavarsi, ShBA-ja dhe BE-ja do t veprojn brenda Rezoluts 1244, duke i shfrytzuar hapsirat ligjore q ajo lejon pr ta jetsuar pavarsin e mbikqyrur t Kosovs. Pavarsisht se Rusia e kundrshton planin e Ahtisarit, mbi bazn e t cilit nga janari do t ec Kosova, ajo nuk do t jet n gjendje pr ta bllokuar ecjen dhe mbrritjen e Kosovs n cak.
Ky shikimi prapa n Rezolutn 1244 nuk do t kishte ndodhur sikur Rusia t lejonte rrug t tjera pr t ecur prpara. Refuzimi i Rusis ka detyruara ekspertt ligjor ndrkombtar q ta analizojn tekstin e Rezoluts 1244, pr t arritur n prfundim se sht e mundur q n Kosov t vendoset misioni i ri i BE-s edhe me Rezolutn 1244 n fuqi.
Deri tani nuk kishte ndonj arsye t veant pr ta rishqyrtuar tekstin e Rezoluts 1244 dhe ndryshuar mendimin rreth ksaj Rezolute q ishte nj mendim gjithprfshirs deri m tani. T dyja, Rusia dhe Serbia mbshteten n Rezolutn 1244 pr faktin se ajo prmendte sovranitetin e Jugosllavis mbi Kosovn derisa kjo rezolut sht n fuqi. Kjo sht e gabuar, sepse n Rezolut thuhet qart q statusi i Kosovs duhet t prcaktohet prmes nj procesi politik, ani pse nuk thot qart se far procesi politik duhet t jet.
Nisur nga kjo e drejt BE-ja ka marr vendim q t udhtoj me misionin e saj, deri tani me i madhi, drejt Kosovs. Ajo prfundimisht ka ndar mendjen dhe sht bindur se nuk ka alternativ tjetr pr pavarsin e Kosovs dhe se ajo duhet mbshtetur. Shtyrja prej 120 ditve e negociatave dhe ardhja n udhheqje t shteteve me t mdha t BE-s nj gjenerat e re e politikanve, duket se e ka forcuar edhe unitetin e brendshm politik t BE-s prball presionit rus, duke e hedhur prfundimisht BE-n n kraht e ShBA-ve.
Megjithat, drejtimin politik t BE-s sikur e ka zbehur paksa Kali i Trojs- Qiproja. Ajo duke u arsyetuar me gjendjen e saj t brendshme politike vazhdon t kundrshtoj pavarsin e Kosovs. Ky arsyetim nuk sht i qndrueshm, pr disa arsye.
E para, pjesa turke e Qipros nuk do t krkoj shkputje, t cilit veprim i friksohet Qiproja Greke, dhe edhe po t donte ta ndrmarr nj hap t till ajo, nuk do t mbshtetej nga askush pr disa arsye. Turqit qipriot para disa viteve jan deklaruar n favor t bashkimit me pjesn greke t Qipros dhe pr kt kan miratuar nj plan t ofruar nga OKB-ja, por i cili plan sht hedhur posht pikrisht nga vet grekt e Qiprios. E dyta, turqit e Qipros kan aspirata pr t qen pjes e BE-s, duke synuar me kt edhe bashkimin e Qipros. E treta, Turqia nuk do t mbshtes turqit qipriot q t ndahen dhe as q do t bj krahasime mes Qipros Turke dhe Kosovs, ngase po ta synonte kt gj ajo nuk do ta njihte dhe as pranonte planin e Ahtisarit pr pavarsi t mbikqyrur t Kosovs. Hapat e till nga Turqia jan garantuesit me t fort pr territorin dhe t ardhmen, jo vetm t Qipros Greke, por Qipros s bashkuar.
Nj element t ri q ka nxjerr ky proces sht, se udhheqsit e Serbis po kuptojn prfundimisht q Kosova po shkon drejt pavarsis. Deklarimi i presidentit Tadi, se nse Kosova shpall pavarsin, ai kt shtjen do ta drgoj n Gjykatn Ndrkombtare t Drejtsis n Hag, tregon dorzimin e tij para dshtimit. Kjo ka ndodhur pr arsye se t gjitha vendet, prjashto Rusin, ia kan
t qart tanim Serbis qndrimin e tyre. Ajo q ma tha shefi i GNK-s n Kosov, Alex Anderson sht e sakt, q nse Serbia vendos ta drgoj shtjen e Kosovs n Gjykatn Ndrkombtare t Drejtsis n Hag, ather kjo pun do ti marr disa muaj pr prgatitjen e materialit dhe disa vite pr shqyrtimin e lnds nga Gjykata. Vite para se kjo Gjykat t marr vendim, Kosova do t ket status ndryshe dhe ai do t jet status i nj shteti t pavarur, sipas pakos s Ahtisarit.
Prandaj, Serbia dhe Tadi me kt veprim duket se shtjen e Kosovs dshirojn ta heqin nga rrugtimi i tyre politik dhe tia len nj instance tjetr q t merret me t n t ardhmen. Ata dshirojn q t ardhmen e Kosov ta zhvendosin nga nj shtje politike n nj shtje t s drejtsis. Prfundimi q mund t nxjerrim nga ky veprim i Presidentit Tadi, sht nj pranim i dshtimit t tyre, meq Kosova do ta shpall pavarsin dhe do t prkrahet nga nj shtres e gjer e shteteve t bashksis ndrkombtare. Statusi i Kosovs do t prcaktohet politikisht dhe verdikti i ksaj Gjykate do t jet me tepr pr shtje t interesit akademik, thekson z. Anderson.
Dhe e treta, kjo shtyrje e definimit t statusit politik t Kosov ka bindur shumknd, n veanti lidert politik, se ata nuk mund t bjn asgj pa mbshtetjen e miqve perndimor. Kosova duhet t sigurohet q kur t marr vendim pr shpallje t pavarsis, ajo pavarsi t njihet dhe mbshtetet gjersisht nga perndimi. Duhet siguruar q ShBA-ja, BE-ja dhe NATO-ja do t njohin dhe garantojn funksionalitetin territorial t pavarsis s Kosovs, q sht elementin kryesor i funksionimit t Kosovs si tersi. Pavarsia pa nj plan t detaizuar veprimi dhe t menduar mir rrezikon t na fus n mosmarrveshje politike dhe drejt destabilizimit t situats s siguris n Kosov. Duhet t jemi t sigurt q pavarsia e shpallur sot, t mos na rrezikohet nesr. do hap politik jo i bashkrenduar dhe bashkudhhequr me shtete perndimore n kto momente mund ta vej n rrezik vendimin ton, aq me shum kur i kemi t njohura synimet e Beogradit dhe shantazhet e Rusis; por kjo nuk do t thot se tani perndimi duhet ta zvarris edhe me tej statusin e Kosovs, ngase mund t shkaktoj paknaqsi tek qytetart e Kosovs.
Pr t mos ardhur deri n kt stad, procesi politik do t rrjedh ashtu si sht parapar nga ShBA-ja dhe BE-ja, ndrsa q Kosovs i takon t jet nj udhtar i mir dhe i disiplinuar gjat ktij rrugtimi. Sipas projektit perndimor, Kosova do ta filloj fazn e pavarsis nga java e fundit e muajit janar ose java e par e muajit shkurtit t vitit 2008 dhe do t jet nj ecje e bazuar mbi planin e Ahtisarit, ku do t respektohet edhe periudha e tranzicionit prej katr muajve e cila parashihet n planin e Ahtisarit. Periudha janar maj 2008 sht koha kur do t filloj dhe finalizohet shpallja e pavarsis. Pas 19 dhjetorit 2007 nuk do t ket ndonj lvizje politike rreth statusit t Kosovs dhe kjo heshtje para furtuns do t vazhdoj deri n fund t janarit 2008.
Duhet ditur se finalet gjithmon kan qen sa t rndsishme aq edhe sfiduese, aq me shum kur e dim terreni politike npr t ciln na duhet t rrugtojm, ngase Rusia do t jet shum nervoze nga shkaku se nuk po i prfillen sugjerimet nga shtete e perndimit. Prandaj, t jemi t vetdijshm, se, edhe pse procesi politik rreth definimit t statusit t Kosovs duket afr, ende se dim sa larg jemi?