Analizë: Zvicra neutrale i afrohet NATO-s si përgjigje ndaj Rusisë

Statusi i fabuluar neutral i Zvicrës është gati të përballet me provën e saj më të madhe në dekada, me ministrinë e mbrojtjes që anon më pranë fuqive ushtarake perëndimore në përgjigje të pushtimit rus të Ukrainës.

Ministria e mbrojtjes po harton një raport mbi opsionet e sigurisë që përfshijnë stërvitje të përbashkëta ushtarake me vendet e NATO-s dhe municione “mbushëse”, tha për Reuters Paelvi Pulli, kreu i politikës së sigurisë në ministrinë zvicerane të mbrojtjes.

Detajet e opsioneve të politikave që po diskutohen në qeveri nuk janë raportuar më parë.

“Përfundimisht, mund të ketë ndryshime në mënyrën se si interpretohet neutraliteti”, tha Pulli në një intervistë javën e kaluar. Në një udhëtim në Uashington këtë javë, ministrja e Mbrojtjes Viola Amherd tha se Zvicra duhet të punojë më ngushtë me aleancën ushtarake të udhëhequr nga SHBA, por jo t’i bashkohet asaj, raportuan mediat zvicerane.

Neutraliteti, i cili e mbajti Zvicrën jashtë të dy luftërave botërore gjatë shekullit të 20-të, nuk ishte një objektiv në vetvete, por synonte të rriste sigurinë zvicerane, tha Pulli.

Opsionet e tjera përfshijnë takime të nivelit të lartë dhe të rregullt midis komandantëve dhe politikanëve zviceranë dhe NATO-s, tha ajo.

Lëvizja kaq shumë më afër aleancës do të shënonte një largim nga tradita e kultivuar me kujdes për të mos mbajtur anën që mbështetësit e saj thonë se e ndihmoi Zvicrën të përparonte në mënyrë paqësore dhe të ruante një rol të veçantë si ndërmjetës, përfshirë edhe gjatë përplasjes së Perëndimit me Bashkimin Sovjetik.

Ideja e anëtarësimit të plotë në NATO është diskutuar, por ndërsa Suedia dhe Finlanda – vende që kanë gjithashtu një histori neutraliteti – janë në prag të anëtarësimit, Pulli tha se raporti nuk ka gjasa t’i rekomandojë Zvicrës të marrë atë hap.

Raporti do të kompletohet deri në fund të shtatorit, kur do të shkojë në kabinetin zviceran për shqyrtim.

Ai do t’i paraqitet parlamentit për diskutim dhe do të shërbejë si bazë për vendimet e mundshme mbi drejtimin e ardhshëm të politikës zvicerane të sigurisë. Vetë raporti nuk do të dorëzohet për votim.

Ministria e Mbrojtjes do të kontribuojë gjithashtu në një studim më të gjerë që po përgatitet nga ministria e jashtme. Ai projekt do të shikojë miratimin e sanksioneve, armëve, eksporteve të municioneve dhe marrëdhëniet me NATO-n nga një perspektivë neutraliteti, tha ministria e jashtme.

UKRAINA RIGJALL DEBATI Zviceran për NEUTRALITËT

Kombi i Zvicrës nuk ka luftuar në një luftë ndërkombëtare që nga viti 1815, kur miratoi neutralitetin në Kongresin e Vjenës, i cili i dha fund Luftërave Revolucionare Franceze.

Konventa e Hagës e vitit 1907 përcakton se Zvicra nuk do të marrë pjesë në konfliktet e armatosura ndërkombëtare, nuk do të favorizojë palët ndërluftuese me trupa ose armatime, ose nuk do ta vërë territorin e saj në dispozicion të palëve ndërluftuese.

Neutraliteti, i përfshirë në kushtetutë, i lejon Zvicrës të drejtën për vetëmbrojtje dhe fushëveprimin se si të interpretojë aspektet politike të konceptit që nuk mbulohen nga përkufizimi ligjor.

Ai u përditësua për herë të fundit në fillim të viteve 1990 pas rënies së Bashkimit Sovjetik, për të lejuar një politikë të jashtme të bazuar në bashkëpunimin me vendet e tjera në fusha si ndihma humanitare dhe ndihma në fatkeqësi.

Konflikti në Ukrainë ka ringjallur debatin, i përqendruar tani në vendimet e qeverisë për të vendosur sanksione ndaj Rusisë, por për të ndaluar lejimin e rieksportit të municioneve të prodhimit zviceran në Ukrainë.

“Ka shumë shqetësim që Zvicra nuk mund të kontribuojë më shumë për të ndihmuar Ukrainën,” tha Pulli.

Mbushja – ku Zvicra furnizon municione në vendet e tjera për të zëvendësuar ato të dërguara në Ukrainë – është një tjetër masë e mundshme, tha Pulli, në një ndryshim nga politika e qeverisë deri tani, megjithëse furnizimi i drejtpërdrejtë ka të ngjarë një hap shumë larg.

Presidenti Ignazio Cassis ka përjashtuar mundësinë e dërgesave të armëve për vendet e treta në mbështetje të Ukrainës, por, duke treguar ndoshta një pikëpamje më të gjerë të çështjes, ai ka thënë gjithashtu se neutraliteti nuk është një “dogmë” dhe se dështimi për t’iu përgjigjur me sanksione “do të kishte luajti në duart e agresorit”.

RRITJA E MBËSHTETJES PËR NATO-n

Zvicra tashmë ka disa lidhje me NATO-n, ndërsa vitin e kaluar vendosi të blejë aeroplanë luftarakë Lockheed Martin F-35A të cilët blihen ose përdoren tashmë nga disa anëtarë të NATO-s. 

Zvicra “nuk mund të bashkohet me asnjë aleancë për shkak të neutralitetit. Por ne mund të punojmë së bashku dhe sistemet që po blejmë janë një bazë e mirë për këtë,” i tha ministri i mbrojtjes Amherd transmetuesit SRF.

Masat në shqyrtim do të ishin një afrim domethënës për një vend që nuk u bashkua me Kombet e Bashkuara deri në vitin 2002 dhe prodhon shumë nga armët e veta.

Vladimir Khokhlov, zëdhënës i ambasadës ruse në Bernë, tha se masa të tilla do të përbënin një ndryshim rrënjësor të politikës për Zvicrën. Moska “nuk do të jetë në gjendje të injorojë” një heqje dorë eventuale të neutralitetit, e cila do të kishte pasoja, tha Khokhlov. Ai nuk dha detaje të tjera.

Ushtria zvicerane favorizon një bashkëpunim më të madh me NATO-n si një mënyrë për të forcuar mbrojtjen kombëtare, ndërkohë që opinioni publik ka pësuar një ndryshim të detit që nga pushtimi i Ukrainës.

Më shumë se gjysma e të anketuarve – 56% – mbështesin rritjen e lidhjeve me NATO-n, zbuloi një sondazh i fundit – shumë mbi mesataren prej 37% në vitet e fundit.

Mbështetja për t’iu bashkuar aktualisht traktatit mbetet një pikëpamje e pakicës, por është rritur ndjeshëm. Sondazhi i prillit nga Sotomo tregoi se 33% e zviceranëve mbështetën anëtarësimin në aleancë, më e lartë se pikëpamja afatgjatë prej 21% në një studim të veçantë nga universiteti ETH në Cyrih.

“Është e qartë se pushtimi rus i Ukrainës ka ndryshuar shumë mendje. Ky shihet si një sulm ndaj vlerave tona demokratike perëndimore,” tha Michael Hermann i Sotomo.

Thierry Burkart, kreu i Partisë Liberale Demokratike të qendrës së djathtë, pjesë e koalicionit qeverisës, përshkroi një “ndryshim sizmik” në mënyrën se si njerëzit ndihen për neutralitetin.

Neutraliteti “duhet të jetë fleksibël,” i tha ai Reuters.

“Para Ukrainës, disa njerëz mendonin se nuk do të kishte kurrë një luftë tjetër konvencionale në Evropë,” tha ai, duke shtuar se disa kishin mbrojtur për shpërbërjen e ushtrisë. Konflikti në Ukrainë tregon se ne nuk mund të jemi të vetëkënaqur.

Burkart tha se ai mbështet shpenzimet më të larta ushtarake dhe një marrëdhënie më të ngushtë me NATO-n, por jo anëtarësimin e plotë.

Megjithatë, Peter Keller, sekretari i përgjithshëm i Partisë Popullore Zvicerane (SVP) të së djathtës ekstreme i tha Reuters se një marrëdhënie më e ngushtë me NATO-n ishte e papajtueshme me neutralitetin.

SVP është gjithashtu pjesë e koalicionit qeverisës dhe është partia më e madhe në dhomën e ulët të parlamentit zviceran.

“Nuk ka asnjë arsye për të ndryshuar këtë maksimum të suksesshëm të politikës së jashtme. Ajo ka sjellë paqe dhe prosperitet për njerëzit,” tha Keller.

Ministria e Mbrojtjes nuk është dakord. Gjatë vizitës së saj në Uashington, Amherd tha se korniza e ligjit të neutralitetit “na lejon të punojmë më ngushtë së bashku me NATO-n dhe gjithashtu me partnerët tanë evropianë”, raportoi gazeta Tagesanzeiger.

/rtsh.al/